Dómstólaleit

Málið átti rætur að rekja til sýningar á sjónvarpsþætti en í honum voru meðal annars sýnd viðtöl við B sem tekin höfðu verið upp sumarið áður. Ágreiningur aðila laut að kröfu B um greiðslu miskabóta úr hendi A meðal annars á þeim grundvelli að í þættinum hefðu komið fram viðkvæmar persónuupplýsingar án samþykkis hennar. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að umfjöllun í þættinum teldist hafa verið framlag til mikilvægar þjóðfélagsumræðu og að nauðsynlegt teldist til að samræma sjónarmið um rétt til einkalífs B og tjáningarfrelsis A í þágu fjölmiðlunar að víkja frá ákvæðum laga nr. 77/2000 við úrlausn málsins. Þar sem persónuupplýsingar um B í þættinum teldust eingöngu hafa verið unnar í þágu fréttamennsku í skilningi 5. gr. laganna yrði ákvæðum þeirra, þar á meðal um samþykki og afturköllun þess ekki beitt, sbr. þó niðurlag síðara málsliðs þeirrar greinar. Þá var ekki talið að umfjöllunin, sem að stærstum hluta fólst í birtingu viðtala við B, hefði verið ósanngjörn í hennar garð eða ómálefnaleg. Talið var að meta yrði á grundvelli almennra sönnunarreglna hvort A hefði verið í góðri trú um að samþykki B fyrir sýningu viðtalanna lægi fyrir. Rétturinn komst að þeirri niðurstöðu að samþykki B í orði og verki hefði legið fyrir og A hefði mátt líta svo að það samþykki stæði óhaggað. Enn fremur komst rétturinn að þeirri niðurstöðu að A teldist í ljósi þess tjáningarfrelsis sem hann naut sem fjölmiðlamaður ekki hafa brotið gegn friðhelgi einkalífs B með þeim hætti að skylda til greiðslu miskabóta hafi skapast á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var A sýknaður af öllum kröfum B í málinu.

Í febrúar 2013 var H, sem gegndi stöðu 1. stýrimanns á tilgreindu skipi V hf., látinn undirgangast vímuefnapróf eftir komu skipsins til landsins. Í þvagsýninu greindist tetrahýdrókannabínólsýra og var sú niðurstaða staðfest af Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði. H var umsvifalaust sagt upp starfi sínu og höfðaði hann í kjölfarið mál gegn V hf. til heimtu skaðabóta. Talið var að H hefði mátt vera fyllilega ljóst hverju það varðaði ef reglur V hf. um vímuefnalausan vinnustað yrðu brotnar, en hann hafði gengist undir þessar reglur ári áður með undirritun sinni. Þá hefði hann veitt samþykki sitt til töku sýnisins, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 9. gr. laga nr. 77/2000 um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga. Var því ekki fallist á með H að framangreint lyfjapróf hefði falið í sér brot á friðhelgi einkalífs hans. Þar sem að ólögmætt ávana- og fíkniefni hafði mælst í þvagi H og með hliðsjón af ákvæðum 2. og 3. mgr. 238. gr. siglingalaga nr. 34/1985 hefði hann verið óhæfur til að stjórna skipinu umrætt sinn. Var V hf. því sýknað af kröfum H.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna birtingar á skýrslu R, en þar var fjallað um rannsókn á umferðarslysi þar sem maki A lést. Byggði A á því að birting á tilteknum upplýsingum í skýrslunni hafi falið í sér ólögmæta meingerð gegn friði hans, frelsi, æru eða persónu sbr. b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og R þannig brotið gegn friðhelgi einkalífs hans samkvæmt 71. gr. stjórnarskrárinnar. Í Hæstarétti var ekki fallist á að nefndarmönnum í R hafi mátt vera ljóst að efni skýrslunnar gæti falið í sér upplýsingar, sem leiddu til þess að A hefði svo sérlega ríkra hagsmuna að gæta, eins og áskilið væri í 4. mgr. 12. gr. laga nr. 24/2005 um nefndina, að henni hefði borið að gefa honum kost á að tjá sig um efni skýrslunnar áður en hún var birt opinberlega. Þá yrði í ljósi þeirrar auknu saknæmiskröfu sem gera yrði þegar dæma ætti miskabætur samkvæmt b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga ekki talið að það bakaði Í skyldu til greiðslu miskabóta þótt nefndin hefði ekki orðið við beiðni hans um að taka út eða breyta tilteknum upplýsingum. Þá yrði ekki heldur á það fallist að í því fælist saknæm háttsemi af hálfu nefndarinnar að tilgreina í skýrslunni upplýsingar um að áfengis- og lyfjarannsóknir ökumanns hefðu verið neikvæðar og synja fyrir að fjarlægja þær upplýsingar. Með þessum athugasemdum staðfesti Hæstiréttur hinn áfrýjaða dóm um sýknu Í með vísan til forsendna hans.

Þáverandi lögmaður G fór þess á leit við vátryggingarfélagið V að tekið yrði upp að nýju uppgjör skaðabóta til G vegna umferðarslyss sem hann varð fyrir árið 1999. Í tilefni þessarar beiðni um endurupptöku bótauppgjörs leitaði V til Y og óskaði álits hans. Lögmaður G undirritaði þá, með skírskotun til umboðs frá G þar sem hann veitti lögmanninum fulla heimild til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám, yfirlýsingu á álitsbeiðnina til Y er veitti Y heimild til öflunar gagna vegna álits hans. G sætti sig ekki við niðurstöðu álitsgerðar Y og í framhaldinu beindi hann kvörtun til Persónuverndar meðal annars um það að Y hefði farið ólöglega inn í sjúkraskrá sína í tölvukerfi LSH. Persónuvernd úrskurðaði að áritun lögmanns G á álitsbeiðnina hefði ekki verið nægilega ótvíræð til að fullnægja kröfum um samþykki fyrir vinnslu viðkvæmra persónuupplýsinga samkvæmt lögum nr. 77/2000 um persónuvernd og hefði Y þannig verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G við vinnslu álitsgerðarinnar. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að þar sem Y hefði verið fengið í hendur bæði fyrrgreint umboð frá G til lögmanns hans um fulla heimild lögmannsins til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám G og jafnframt yfirlýsingu lögmanns G á álitsbeiðnina um að honum væri heimilt að afla gagna við gerð álitsgerðarinnar, hefði lögmanni G mátt vera ljóst að Y teldi sér heimilt að afla upplýsinga úr sjúkraskrám í þeim tilgangi að nota þau við álitsgerð sína. Þá mátti G einnig vera fyllilega ljóst að fyrrgreint umboð hefði verið gert í því skyni að sérfræðingi, sem fenginn yrði til álitsgerðar, yrði fært að afla þeirra læknisfræðilegu gagna, sem hann teldi nauðsynleg, enda hefði G lýst því yfir að lögmaður hans hefði ekki farið út fyrir umboð sitt. Þegar allt var virt þótti Y ekki hafa brotið gegn ákvæðum laga nr. 77/2000. Var því felldur úr gildi úrskurður Persónuverndar um að Y hefði verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G.