Dómstólaleit

S varð fyrir slysi um borð í skipinu B er var í eigu Í ehf. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta og lýsti S fjárhæð, sem honum hafði verið dæmd úr hendi Í ehf., í bú félagsins sem reyndist eignalaust. S fékk greiddar bætur úr slysatryggingu launþega en samkvæmt skilmálum hennar skyldi uppgjör á bótum ekki fara eftir reglum skaðabótalaga nr. 50/1993. S höfðaði mál gegn Í og reisti kröfu sína einkum á því að lögskráningarstjóra hafi orðið á saknæm mistök með því að tryggja ekki við lögskráningu áhafnar B að hún væri vátryggð á þann hátt að skipverjar ættu rétt til þess að vátryggingabætur til þeirra í slysatilvikum yrðu reiknaðar eftir reglum skaðabótalaga eins og kjarasamningar kvæðu á um. Féllst Hæstiréttur á með S að fram væri komið að lögskráningarstjóri hafi ekki gengið úr skugga um hvort líf- og slysatryggingar S hafi verið í samræmi við gildandi lög og kjarasamninga eins og honum var skylt að gera samkvæmt 6. tölulið 1. mgr. 7. gr. laga nr. 43/1987 um lögskráningu sjómanna. Þar sem bú Í ehf. hafi verið eignalaust við gjaldþrotaskiptin væri Í ábyrgt fyrir ætlaðri vanrækslu útgerðar við að hafa líf- og slysatryggingu S í gildi. Hæstiréttur féllst á hinn bóginn ekki á að S hafi notið samningsbundinnar vátryggingar er miðaðist um fjárhæð við ákvæði skaðabótalaga heldur færi um slysatryggingar hans einvörðungu eftir 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985. S hefði því ekki sýnt fram á að saknæm vanræksla við lögskráningu hans hafi leitt af sér tjón og var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S gegn Í var vísað frá dómi án kröfu. Í málinu krafðist S viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna slyss sem hann varð fyrir um borð í skipi. Var krafa hans reist á því að lögskráningarstjóra hafi orðið á saknæm mistök með því að tryggja ekki að lögskráningu áhafnar skipsins að hún væri vátryggð á þann hátt að skipverjar ættu rétt til þess að vátryggingabætur til þeirra í slysatilvikum yrðu reiknaðar eftir reglum skaðabótalaga. Í dómi Hæstaréttar var talið að S hafi fullnægt skilyrðum 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um lögvarða hagsmuni. Þá var talið að málatilbúnaður hans væri nægilega skýr til þess að dómur yrði lagður á kröfu hans. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfu S til efnismeðferðar.

S keypti af A lög- og samningsbundna líf- og slysatryggingu sjómanna fyrir áhöfn sína 14. júní 2001. Var um að ræða vátryggingu í samræmi við ákvæði 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Þann 30. júní 2001 kvað gerðardómur upp úrskurð sem breytti ákvæði kjarasamnings þess sem S var aðili að, varðandi slysatryggingar sjómanna þannig að bætur skyldu ákvarðast á grundvelli reglna skaðabótalaga nr. 50/1993 ef það leiddi til hærri heildarbóta en samkvæmt 172. gr. siglingalaga. Skipverji í áhöfn S slasaðist við vinnu sína 14. ágúst 2001. S var dæmdur skyldur til að greiða skipverjanum skaðabætur í samræmi við úrlausn gerðardómsins. S krafðist þess að A yrði gert að greiða S sömu fjárhæð og honum sjálfum var skylt að greiða skipverjanum. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, var kröfu S hafnað. Þar sem A var hvorki aðili að umræddum kjarasamningi né bundinn af niðurstöðu gerðardómsins var bótaskylda hans eingöngu leidd af vátryggingasamningum hans við S. A hafði þegar innt af hendi bótagreiðslur í samræmi við vátryggingasamninga aðila og var því sýknaður af kröfu S.

A krafðist þess að L ehf. greiddi sér tiltekna fjárhæð vegna vangreiddra launa. Þá krafðist hann skaðabóta vegna frávikningar úr skipsrúmi er svöruðu til launa í þrjá mánuði, sbr. 44. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Við úrlausn málsins var vísað til þess að verksamningur hefði verið gerður milli eiganda L ehf. og R ehf., um útgerð á því skipi sem A starfaði á, en síðargreinda félagið var í eigu A. Ekki var fallist á að sú skipan, sem þar var ákveðin, stangaðist á við ófrávíkjanleg ákvæði laga eða að samningurinn hafi að öðru leyti ekki verið gildur. Samkvæmt honum bar R ehf. skyldur gagnvart A og öðrum skipverjum varðandi greiðslu launa og önnur réttindi, sem þeim voru tryggð með lögum og kjarasamningum. Stóð L ehf. því ekki í samningssambandi við A um ráðningarkjör hans og var félagið því sýknað af kröfum A.

V krafðist þess að L ehf. greiddi sér tiltekna fjárhæð vegna vangreiddra launa. Þá krafðist hann skaðabóta vegna frávikningar úr skipsrúmi er svöruðu til launa í þrjá mánuði, sbr. 44. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Við úrlausn málsins var vísað til þess að verksamningur hefði verið gerður milli eiganda L ehf. og R ehf., um útgerð á því skipi sem V starfaði á. Ekki var fallist á að sú skipan, sem þar var ákveðin, stangaðist á við ófrávíkjanleg ákvæði laga eða að samningurinn hafi að öðru leyti ekki verið gildur. Samkvæmt honum bar R ehf. skyldur gagnvart V og öðrum skipverjum varðandi greiðslu launa og önnur réttindi, sem þeim voru tryggð með lögum og kjarasamningum. Stóð L ehf. því ekki í samningssambandi við V um ráðningarkjör hans og var félagið því sýknað af kröfum V.

A krafðist þess að L greiddi sér tiltekna fjárhæð vegna vangreiddra launa. Við úrlausn málsins var vísað til þess að verksamningur hefði verið gerður milli L og R ehf., um útgerð á skipi því sem A starfaði á, en síðargreinda félagið var í eigu A. Ekki var fallist á að sú skipan, sem þar var ákveðin, stangaðist á við ófrávíkjanleg ákvæði laga eða að samningurinn hafi að öðru leyti ekki verið gildur. Samkvæmt honum bar R ehf. skyldur gagnvart A og öðrum skipverjum varðandi greiðslu launa og önnur réttindi, sem þeim voru tryggð með lögum og kjarasamningum. Stóð L því ekki í samningssambandi við A um ráðningarkjör hans og var því sýknaður af kröfum V.

V krafðist þess að L greiddi sér tiltekna fjárhæð vegna vangreiddra launa. Við úrlausn málsins var vísað til þess að verksamningur hefði verið gerður milli L og R ehf., um útgerð á skipi því sem V starfaði á. Ekki var fallist á að sú skipan, sem þar var ákveðin, stangaðist á við ófrávíkjanleg ákvæði laga eða að samningurinn hafi að öðru leyti ekki verið gildur. Samkvæmt honum bar R ehf. skyldur gagnvart V og öðrum skipverjum varðandi greiðslu launa og önnur réttindi, sem þeim voru tryggð með lögum og kjarasamningum. Stóð L því ekki í samningssambandi við V um ráðningarkjör hans og var því sýknaður af kröfum V.

Á krafðist þess að L greiddi sér tiltekna fjárhæð vegna vangreiddra launa. Við úrlausn málsins var vísað til þess að verksamningur hefði verið gerður milli L og R ehf., um útgerð á skipi því sem Á starfaði á. Ekki var fallist á að sú skipan, sem þar var ákveðin, stangaðist á við ófrávíkjanleg ákvæði laga eða að samningurinn hafi að öðru leyti ekki verið gildur. Samkvæmt honum bar R ehf. skyldur gagnvart Á og öðrum skipverjum varðandi greiðslu launa og önnur réttindi, sem þeim voru tryggð með lögum og kjarasamningum. Stóð L því ekki í samningssambandi við Á um ráðningarkjör hans og var því sýknaður af kröfum Á.

S hafði keypt slysatryggingu fyrir áhöfn báts síns hjá A í júní 2001. Þegar skipverji á bátnum höfðaði mál á hendur S vegna slyss sem skipverjinn varð fyrir um borð í ágúst sama ár, höfðaði S sjálfstætt mál gegn A í stað þess að stefna honum til réttargæslu og skora á hann um meðalgöngu í máli skipverjans. Var fallist á kröfu S um að vátryggingarsamningur milli A og S hafi verið í gildi þegar slysið varð. Á skorti að kröfugerð og málsástæður væru skýrt greindar í sóknar- og varnargögnum og enn var óljóst um inntak bótaskyldu. Í héraðsdómi var skírskotað til sönnunarfærslu í máli skipverjans gegn S, sem enn var ekki dæmt. Bar því að ómerkja héraðsdóm að því er varðaði inntak ábyrgðar A og vísa frá héraðsdómi kröfu S um það efni.