Dómstólaleit

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A, sem þá var fjórtán ára gömul, með því að hafa látið stúlkuna hafa við sig munnmök. Var háttsemi hans talin varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot X var framið eftir að lög nr. 61/2007 tóku gildi, en með 11. gr. þeirra voru refsimörk 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga hækkuð og jafnframt sett refsilágmark þegar svo stendur á að brot beinist gegn barni yngra en 15 ára. Í málinu kom fram að X hefði kynnst A á netinu er hún var 14 ára og í spjalli við hana þar hefði hann sagst vera rúmlega tvítugur, en hann var þá 61 árs. Var einnig litið til þess að X hefði farið með stúlkuna heim til sín þar sem hann framdi brotið gegn henni þó að honum hlyti að hafa verið fullljóst að auk ungs aldurs væri hún einnig greindarskert. Var talið að hann ætti sér ekki málsbætur og var refsing hans ákveðin fangelsi í 20 mánuði. Þá var hann dæmdur til að greiða A 700.000 krónur.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn barnabarni sínu, sbr. 1. og 2. mgr. 200. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Talið var hafið yfir skynsamlegan vafa að X hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Við ákvörðun refsingar hans var litið til þess að brot hans voru trúnaðarbrot sem beindust gegn barnabarni hans. Á hinn bóginn var litið til þess að X var kominn á tíræðisaldur og bjó við nokkra skerðingu á vitrænni getu og var haldinn líkamlegum sjúkdómum. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Þá þótti X með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta sem ákveðnar voru 1.500.000 krónur.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

H var ásamt J sakfelldur fyrir að hafa staðið að innflutningi á 15.227,9 g af amfetamíni og 10.283,05 g af kannabis til söludreifingar í ágóðaskyni. Á og Ó voru sakfelldir fyrir að hafa tekið við bifreið, sem þeir töldu þessi fíkniefni enn vera falin í og hafa hana í vörslum sínum. Ó var auk þess sakfelldur fyrir frekari fíkniefnabrot og tollalagabrot. Við ákvörðun refsingar var meðal annars horft til hættueiginleika efnanna, magns þeirra og styrkleika. Segir í niðurstöðu Hæstaréttar að brotin, sem allir ákærðu áttu hlut að, ættu sér fáar hliðstæður í dómaframkvæmd að því er varðar magn fíkniefna. Ættu ákærðu sér engar málsbætur. Við ákvörðun refsingar Á hafði dómur er hann hlaut fyrir héraðsdómi í Hollandi ítrekunaráhrif, sbr. 2. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 8. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni með áorðnum breytingum. Þótti refsing Á hæfilega ákveðin 5 ár. Með broti sínu rauf Ó skilyrði reynslulausnar og var refsing hans því ákveðin í einu lagi með hliðsjón af óafplánaðri fangelsisrefsingu, sbr. 1. mgr. 65. gr. laga nr. 49/2005 um fullnustu refsinga og 60. gr. almennra hegningarlaga. Jafnframt hafði fyrra brot Ó ítrekunaráhrif við ákvörðun refsingarinnar. Var hún hæfilega ákveðin fangelsi 9½ ár. H var gert að sæta fangelsi í 7 ár.

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 201. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með nánar tilgreindri háttsemi gagnvart stjúpdóttur sinni Y og fyrir brot gegn 1. mgr. 202. gr. sömu laga með nánar tilgreindri háttsemi gagnvart stúlkunni Z. Talið var sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greindi, þó þannig að brot gegn Z voru öll talin hafa átt sér stað í september 2004. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár og sex mánuði. Hann var jafnframt dæmdur til að greiða báðum stúlkunum miskabætur.

X var sakaður um að hafa brotið gegn 2. mgr. 200. gr., 1. og 2. mgr. 202. gr. og 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með nánar tilgreindri háttsemi gagnvart dóttur sinni. Með héraðsdómi var hann sakfelldur fyrir verulegan hluta þeirrar háttsemi sem honum var gefin að sök. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að skýrslur X hjá lögreglu og fyrir dómi væru um margt misvísandi, en að framburður Y væri í heild sinni trúverðugur og renndu traust sýnileg sönnunargögn stoðum undir frásögn hennar. Hins vegar væri ljóst að Y hefði ekki glöggt tímaskyn. Var í ljósi framburðar hennar ekki talið sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem greindi í 3. tölulið ákæru fyrr en Y var orðin 12 ára. Þá var ekki talið sannað að X hefði viðhaft það athæfi sem greindi í 1. tölulið ákæru fyrr en á árinu 2004 og var hann sakfelldur fyrir það. X var dæmdur til fimm ára fangelsisvistar og til að greiða Y 2.000.000 króna í miskabætur.

G var ákærður fyrir tilraun til manndráps, en til vara sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa lagt til A með eggvopni þar sem sá síðarnefndi sat við opinn glugga í ökumannssæti leigubifreiðar og beið greiðslu á ökugjaldi frá G. Hlaut A 18 cm langan skurð vinstra megin á hálsi við atlöguna. Talið var sannað að G hefði gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greindi og var brot hans talið varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var G dæmdur til að sæta fangelsi í fimm ár og til að greiða A skaðabætur.

Hafnað var kröfu L um að verjanda X yrði í fimm vikur synjað um aðgang að rannsóknargögnum opinbers máls, sem beindist gegn honum.

L fór fram á að héraðsdómari framlengdi í þrjár vikur frest hans til að synja verjanda X um aðgang að rannsóknargögnum varðandi opinbert mál sem beindist að X, sbr. b. lið 1. mgr. 74. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Féllst héraðsdómur á kröfu L en tók ekki afstöðu til kröfu um skýrslutöku af X og var ekkert bókað um hvenær hún skyldi fara fram. Í Hæstarétti var tekið fram að L hefði ekki leitt X og aðra grunaða í málinu fyrir dómara til að gefa skýrslu. Nægði L ekki að vísa til þess að í ljósi stöðu málsins væri ekki enn tímabært að leiða X fyrir dóm til skýrslugjafar. Var kröfu L um framlengingu frestsins því hafnað.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn fjórum stúlkum, stjúpdóttur sinni og þremur vinkonum hennar, þeim A, B og C, en neitaði sök. Framburður stúlknanna þótti trúverðugur og var X sakfelldur fyrir brot á 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga gegn stúlkunni A, en fyrir brot á 209. gr. sömu laga gegn stúlkunni B. Þá var X einnig sakfelldur fyrir brot á 209. gr. gegn stúlkunni C, með vísan til vitnisburðar og sýnilegra sönnunargagna í málinu, en brot hans gegn henni þótti sérlega gróft. Hvorki hún né stúlkan B höfðu náð 14 ára aldri, þegar brot gegn þeim voru framin. Ljóst þótti af framburði stjúpdóttur X, að hún hefði ekki upplifað snertingar hans sem kynferðislega tilburði gagnvart sér. Að því virtu og með vísan til eindreginnar neitunar X var hann sýknaður af ákæru um kynferðisbrot gegn stjúpdóttur sinni. Var dómur héraðsdóms um 12 mánaða fangelsi staðfestur og stúkunum A, B og C dæmdar miskabætur.

R fór fram á að héraðsdómari tæki skýrslu af X og framlengdi jafnframt í þrjár vikur frest hans til að synja verjanda X um aðgang að rannsóknargögnum varðandi opinbert mál sem beindist að X, sbr. b. lið 1. mgr. 74. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Héraðsdómari féllst á kröfu R og voru X og aðrir sakborningar í málinu leiddir fyrir dómara til að gefa skýrslu. X kærði ákvörðun héraðsdómara um framlengingu frestsins. Í Hæstarétti var tekið fram að R hefði haft nægt ráðrúm til að fara fram á frekari skýrslutöku yfir sakborningum fyrir dómi. Nægði R ekki að vísa til þess að hann myndi leiða hina grunuðu fyrir dóm til skýrslugjafar um leið og mikilvæg gögn lægju fyrir. Var kröfu R um framlengingu frestsins því hafnað.

Stefáni Ingimar Koeppen Brynjarssyni (Guðni Á. Haraldsson hrl.) Angelu Koeppen Brynjarsdóttur og (Kristján Stefánsson hrl.) Í málinu var S sakfelldur fyrir að hafa í hagnaðarskyni staðið fyrir stórfelldum innflutningi fíkniefna, annars vegar á árinu 1998 og hins vegar á árinu 2001. Einnig fyrir að hafa á árinu 1998 haft í vörslum sínum umtalsvert magn fíkniefna sem hann hafi ætlað til sölu hér á landi. H var sakfelldur fyrir að hafa tvívegis á árinu 2001 tekið við umtalsverðu magni fíkniefna frá S og að hafa selt þau eða ætlað að selja þau hér á landi. A var sakfelld fyrir hlutdeild í broti S þar sem hún hafi annast milligöngu í fíkniefnaviðskiptum S og H. Einnig þótti A hafa gerst sek um peningaþvætti með því að hafa tekið við peningum fyrir S, sem hún hafi vitað að voru ávinningur af fíkniefnasölu. Þegar litið var til þess að S hafði með innflutningi á miklu magni fíkniefna gerst sekur um stórfellda skipulega brotastarfsemi í auðgunarskyni þótti refsing hans hæfilega ákveðin 8 ára fangelsi. H var dæmdur í tveggja ára fangelsi. A var dæmd í 2 ára skilorðsbundið fangelsi. Fíkniefni sem haldlögð höfðu verið voru gerð upptæk, sem og peningar sem fundust í fórum sakborninga og lögregla hafði lagt hald á við rannsókn málsins.

Í málinu var X sakfelldur fyrir að hafa framið kynferðisbrot gagnvart þremur stúlkum. Gagnvart Y með því að hafa, þegar stúlkan var 11-16 ára, margsinnis strokið læri og kynfæri hennar innan og utan klæða, ítrekað reynt að stinga tungu sinni upp í munn hennar og hafa að auki í mörg skipti, eftir að stúlkan var orðin 14 ára, sett fingur inn í kynfæri hennar. Gagnvart Z með því að hafa, þegar stúlkan var 11 til 16 ára gömul, margsinnis strokið brjóst, maga, læri og kynfæri hennar utanklæða, einu sinni strokið kynfæri hennar og brjóst innan klæða og að hafa ítrekað reynt að stinga tungu sinni upp í munn hennar. Gagnvart Þ með því að hafa í eitt skipti þegar stúlkan var12 ára tekið um brjóst hennar utan klæða og tekið utanum hana og í þrígang kysst hana á hálsinn. X neitaði sök, en framburður stúlknanna, sem talinn var trúverðugur, var lagður til grundvallar sakfellingu hans. X var dæmdur til 18 mánaða fangelsisvistar og greiðslu miskabóta.

X var ákærður fyrir kynferðismök við stjúpdóttur sína. Fallist var á mat héraðsdóms um að framburður stúlkunnar væri trúverðugur. Það að stúlkan reyndist smituð af tveimur kynsjúkdómum sem X gekk með var talið styðja að um kynferðismök hefði verið að ræða. Þá væri ekkert komið fram sem benti til að það mat héraðsdóms væri rangt að frásögn X um frumkvæði telpunnar að kynferðismökum að honum sofandi væri mjög ótrúverðug. Að þessu virtu var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu X og heimfærslu atferlis hans til refsiákvæða staðfest. Tekið var fram að X ætti sér engar málsbætur. Við ákvörðun refsingar bæri að líta til þess að hann braut gegn mjög ungri telpu, 6-7 ára að aldri, sem var stjúpdóttir hans og undir umsjá hans á heimili þeirra. Brást hann þannig með öllu trúnaðarskyldum sínum gagnvart henni. Atferli hans var gróft og náði yfir ekki skemmri tíma en eitt ár. Ljóst var af fyrirliggjandi gögnum að atferlið hafði valdið henni tjóni, sem hún kynni að búa lengi að, og mátti ákærða vera þetta ljóst. Óhjákvæmilegt væri einnig að hafa í huga framferði X eftir að upp um brotin komst en hann hefði ekki sýnt eftirsjá og reynt að varpa allri ábyrgð yfir á herðar telpunnar. Á hinn bóginn bæri að líta til þess að ákærði hefði ekki áður verið dæmdur fyrir brot gegn lögum. Með framanritað í huga þótti refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár og sex mánuði. Með hliðsjón af greinargerðum sérfræðinga sem höfðu annast stúlkuna og þess að það var virt honum til stórfellds gáleysis að hann lét sig það engu skipta að hann var með kynsjúkdóm sem hætt væri við að smitaðist við athæfi hans var hann gerður bótaábyrgur á grundvelli a. og b. liða 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og dæmdur til að greiða stúlkunni 1.200.000 krónur í miskabætur.

Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu ríkislögreglu­stjóra um að tekin yrði skýrsla af X fyrir dómi vegna rannsóknar opinbers máls, sem beindist að X, en hafnað að framlengja frest ríkislögreglustjóra til að synja verjanda X um aðgang að gögnum málsins.

Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu ríkislögreglustjóra um að tekin yrði skýrsla af X fyrir dómi vegna rannsóknar opinbers máls, sem beindist að X, en hafnað að framlengja frest ríkislögreglustjóra til að synja verjanda X um aðgang að gögnum málsins.

Héraðsdómari synjaði beiðni réttargæslumanns X um að kvaddur yrði til kunnáttumaður til aðstoðar dómaranum við skýrslutöku af X vegna kynferðisbrots gegn X af hálfu óþekktra manna. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að engin efni séu til að hnekkja ákvörðun dómarans um að nýta ekki þá heimild, sem felist í 7. mgr. 59. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 18. gr. laga nr. 36/1999 til að kveðja kunnáttumann sér til aðstoðar við skýrslutökuna.

G var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa í skála Útivistar í Básum í Þórsmörk þuklað stúlkuna X, fædda árið 1989, innanklæða á baki, maga og nálægt kynfærum. Var brotið talið varða við síðari málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 40/1992. G krafðist þess aðallega að héraðsdómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Til vara krafðist hann sýknu. Var ómerkingarkrafa G byggð á því að skýrslutaka af X í Barnahúsi hefði ekki verið í samræmi við meginreglur réttarfars. Ekkert var talið hafa komið fram sem benti til annars en að umrætt þinghald í héraði og skýrslutaka hefði verið í fullu samræmi við ákvæði laga um meðferð opinberra mála og reglur settar samkvæmt þeim. Því þóttu ekki efni til að taka til greina kröfu ákærða um ómerkingu og heimvísun héraðsdóms. Þá var talið sannað að G hefði áreitt X umrætt sinn með þeim hætti sem greindi í ákæru. Var hann dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi og til að greiða X 250.000 krónur í miskabætur.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem hafnað var kröfu X um að fá afhent endurrit fjögurra úrskurða um símhleranir hjá honum. Hæstiréttur féllst á kröfu X og taldi sóknaraðila bresta heimild til að synja X um aðgang að umræddum úrskurðum.

X var sakaður um kynferðisbrot gagnvart drengnum A. Krafðist X þess að fram færi yfirmat á niðurstöðum matsmanns, sem dómkvaddur hafði verið til að gera sálfræðirannsókn á A. Mótmælti Á dómkvaðningu yfirmatsmanna og hélt því fram að lagaskilyrðum fyrir henni væri ekki fullnægt. Talið var að 3. mgr. 65. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 64. gr. laga nr. 91/1991, heimilaði dómkvaðningu yfirmatsmanna og var því fallist á kröfu X.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem fallist var á kröfu lögreglustjóra um skýrslutöku yfir X fyrir dómi og framlengingu frests til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest, meðal annars með vísan til umfangs málsins.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem fallist var á kröfu lögreglustjóra um skýrslutöku yfir X fyrir dómi og framlengingu frests til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest með vísan til forsendna úrskurðarins.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem fallist var á kröfu lögreglustjóra um skýrslutöku yfir X fyrir dómi og framlengingu frests til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest með vísan til forsendna úrskurðarins.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem fallist var á kröfu lögreglustjóra um skýrslutöku yfir X fyrir dómi og framlengingu frests til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest með vísan til forsendna úrskurðarins.

Lögreglustjórinn í R kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að tekin yrði skýrsla af X fyrir héraðsdómi samkvæmt a. lið 1. mgr. 74. gr. a laga nr. 19/1991, sbr. 23. gr. laga nr. 36/1999. Talið var að fyrirmæli laga væru skýr um að í kynferðisbrotamálum væri lögreglu skylt að leita atbeina dómara um skýrslutöku af brotaþola yngri en 18 ára. Fyrir lá að ætlaður brotaþoli X væri 17 ára og var lagt fyrir héraðsdómara að taka skýrslu af henni.