Dómstólaleit

S krafðist úrskurðar um aðgang að upplýsingum um fjármál X. Þar sem krafan beindist ekki að tilteknum manni eða lögaðila sem bjó yfir eða kunni að búa yfir þeim upplýsingum sem óskað var aðgangs að var kröfunni hafnað.

S krafðist úrskurðar um aðgang að upplýsingum um fjármál X. Þar sem krafan beindist ekki að tilteknum manni eða lögaðila sem bjó yfir eða kunni að búa yfir þeim upplýsingum sem óskað var aðgangs að var kröfunni hafnað.

Kærumál. Kæruheimild. Framlagning skjala. Vitni. Frávísun frá Hæstarétti að hluta. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi að hluta. X kærði úrskurð héraðsdóms sem hafnaði kröfu hennar um að krefjast þess að vitnið A læknir svaraði nánar tilgreindri spurningu, að Ó sýslumaður yrði leiddur sem vitni og að X fengi að leggja fram nánar tilgreind skjöl í málinu. Með gagnályktun frá a.-d. liðum 2. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála varð úrskurður héraðsdóms um synjun á framlagningu gagnanna ekki kærður til Hæstaréttar og varð því að vísa þessum þætti málsins frá Hæstarétti. Spurning sú sem X óskaði eftir að leggja fyrir vitnið A lækni, varðaði ekki atvik málsins sem hann gat borið um af eigin raun. Í ljósi þess að A hafði hvorki verið dómkvaddur sem mats- eða skoðunarmaður í málinu eftir ósk aðila eða eigin frumkvæði, sbr. 63. gr. laga nr. 19/1991, né til hans leitað af lögreglu við sérfræðilega rannsókn þess, sbr. 70. gr. sömu laga, staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins kærða úrskurðar að því er þennan þátt málsins varðaði. Ekki var fallist á með héraðsdómi að sýnilega þarflaust hefði verið að leiða Ó sem vitni í málinu, sbr. 4. mgr. 128. gr. laga nr. 19/1991. Vitnaskylda hans yrði að ráðast af því hvort lagt yrði fram opinber skjal frá honum sem nægði til að svara spurningum X, sbr. 52. gr. sömu laga. Var ákvæði hins kærða úrskurðar um að hafna kröfu X um að Ó yrði leiddur sem vitni í málinu því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið að þessu leyti til löglegrar meðferðar.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var felldur úr gildi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi, sbr. 2. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

L kærði úrskurður héraðsdóm, þar sem vísað var frá dómi kröfu um að X skyldi sæta geðrannsókn og að dómkvaddur yrði geðlæknir til að framkvæma rannsóknina. Ekki var fallist á að þeir annmarkar væru á kröfunni er leiða ættu til frávísunar hennar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til meðferðar.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

Fallist var á að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli d. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Kröfu um tilhögun gæsluvarðahaldsvistar hans var vísað frá Hæstarétti.

Stjórnvöld kusu að sækja stoð fyrir ákvörðun sinni um brottvísun K úr landi í lagaheimild, sem háð var því að dvöl hans hér á landi yrði talin hættulega hagsmunum almennings. Í ljósi þess var talið að þeim hafi borið að rannsaka sérstaklega, sbr. 10. gr. laga nr. 37/1993, hvort geðheilsu K var svo komið að þessu skilyrði væri fullnægt, eftir atvikum með þeim úrræðum, sem um ræðir í d. lið 1. mgr. 71. gr. laga nr. 19/1991. Gátu stjórnvöld ekki látið þetta hjá líða vegna hugsanlegs kostnaðar eða tafa sem af þessu myndi leiða og þess í stað stuðst við ályktanir um heilsufar K, sem dregnar voru af læknisfræðilegum gögnum frá árinu 1995, án þess að gæta um leið að því að hann hafi fengið lausn undan öryggisgæslu í heimalandi sínu fjórum árum síðar. Voru þannig taldir slíkir annmarkar á málsmeðferð útlendingaeftirlitsins að óhjákvæmilegt væri að ógilda úrskurð dóms- og kirkjumálaráðuneytisins um staðfestingu ákvörðunar útlendingaeftirlitsins um afturköllun á dvalarleyfi K, brottvísun hans úr landi o.fl.

X var sakfelldur fyrir eignaspjöll, með því að hafa kveikt í bifreið með þeim afleiðingum að bifreiðin eyðilagðist. Að virtum þeim gögnum sem fyrir lágu um geðhagi X, þóttu ákvæði 1. mgr. 16. gr. laga nr. 19/1940 ekki standa því í vegi að honum yrði gerð refsing í málinu. Var honum gert að sæta fangelsi í 3 mánuði.

K var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa á árinu 2001 ráðist á fyrrverandi sambúðarkonu sína og slegið hana margsinnis í andlit, höfuð og líkama, slegið höfði hennar utan í vegg og misþyrmt henni með öðrum hætti. Þá var hann ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa á árinu 2002 ráðist á sömu konu, veist að henni með ofbeldi, brotið hægri upphandlegg hennar ofan við olnboga, skorið hana með hnífi á vinstri augabrún og vinstra megin á háls með þeim afleiðingum að hún hlaut þar djúpt sár og slagæð og bláæð skárust sundur. Var K fundinn sekur um brot gegn 1. mgr. 218. gr. og 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Talið var með hliðsjón af geðrannsókn og öðrum gögnum málsins að ekkert væri fram komið, sem benti til þess að ákvæði 15. gr. eða 16. gr. almennra hegningarlaga hafi átt við um andlega hagi K er hann framdi brot sín og var hann því talinn sakhæfur. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði.

X játaði að hafa ráðist á móður sína með skærum og veitt henni áverka á hálsi. L krafðist gæsluvarðhalds yfir X og að honum yrði gert að sæta sérfræðirannsókn á andlegum og líkamlegum þroska og heilbrigðisástandi. Héraðsdómur féllst á kröfu L um geðrannsókn og úrskurðaði X í gæsluvarðhald með vísan til d-liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991. Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdómara með vísan til forsendna hans.

Á var ákærður fyrir manndráp með því að hafa ýtt ÁP yfir handrið á 10. hæð fjölbýlishúss með þeim afleiðingum að hún féll fram af svölunum og lést af völdum mikilla áverka er hún hlaut, er hún lenti á steinstétt. Að virtum gögnum málsins og nokkrum sérstaklega tilteknum atriðum taldi Hæstiréttur það vera hafið yfir skynsamlegan vafa, að Á hefði banað ÁP. Þau hefðu bæði verið verulega ölvuð og hefði atlaga Á að stúlkunni í kjölfar samfara, sem rofnar voru eftir hennar kröfu, og svívirðinga af hans hálfu verið snörp og aflmikil, en hún hefði ekki haft svigrúm eða getu til að verjast henni. Þótti ljóst af álitsgerðum dómkvaddra matsmanna, að Á hefði þurft að fylgja hrindingu sinni eftir með verulegum krafti. Var talið fullvíst, að það hefði hann einmitt gert. Bent var á, að Á væri einn til frásagnar um síðustu atvikin, er leiddu ÁP til dauða. Héraðsdómur hefði ekki talið framburð hans um þau fá staðist og ekki væri efni til að ætla, að mat á sönnunargildi munnlegs framburðar Á fyrir dómi væri rangt svo að einhverju skipti um úrslit málsins. Var talið, að Á hefði hlotið að vera ljóst, að svo ofsafengin atlaga við jafn hættulegar aðstæður og raun var á myndi óhjákvæmilega leiða til dauða ÁP. Var hann sakfelldur og refsing hans ákveðin 16 ára fangelsi. Á var jafnframt dæmdur til að greiða foreldrum ÁP miskabætur og bætur vegna útfararkostnaðar.

S kærði úrskurð héraðsdóms þar sem henni var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til 27. júlí. Var S sökuð um að hafa margsinnis gert tilraun til íkveikju eða haft uppi hótanir um íkveikju. Þá var henni gefið að sök að hafa gert tilraun til manndráps og framið margs konar önnur brot. Talið var að búast mætti við að S héldi áfram brotum fengi hún að ganga laus áður en málum hennar væri lokið. Þá þótti nauðsynlegt að hún sætti gæsluvarðhaldi til að verja aðra fyrir árásum hennar. Var skilyrðum c. og d. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála fullnægt og úrskurður héraðsdóms því staðfestur.

Þ var ákærður fyrir manndráp með því að hafa skotið þremur riffilskotum í höfuð föður síns með þeim afleiðingum að hann lést. Bar Þ fyrir dómi að fyrsta skotið hefði hlaupið af fyrir slysni er faðir hans greip í hlaup riffils, sem Þ sagðist hafa ætlað að nota til að taka sitt eigið líf. Þ kvaðst hins vegar enga skýringu geta gefið á síðustu tveimur skotunum aðra en sturlun. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að ekkert hefði komið fram í málinu, sem útilokaði að framburður Þ gæti verið réttur í öllum meginatriðum og sýknaði hann af broti gegn 211. gr. almennra hegningarlaga, en sakfelldi hann fyrir að hafa sýnt gáleysi við meðferð skotvopnsins, sem leiddi föður hans til dauða. Var hann dæmdur í fjögurra mánaða skilorðsbundið fangelsi. Hæstiréttur taldi frásögn Þ tortryggilega auk þess sem athuganir reyndra lögreglumanna gæfu tilefni til að efast um sannleiksgildi frásagnarinnar. Málið hefði því legið þannig fyrir héraðsdómi að rökstuddur grunur var fyrir hendi um að Þ hefði unnið verk sem varðaði við 211. gr. almennra hegningarlaga. Þótti á það hafa skort við meðferð málsins að litið væri til annarra fyrirliggjandi atriða en frásagnar Þ. Fyrir hendi hefðu verið aðstæður sem gáfu héraðsdómi tilefni til að hlutast til um frekari gagnaöflun. Að þessu athuguðu þótti verða að ómerkja héraðsdóminn og vísa málinu heim í hérað.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gagnvart sex heyrnarskertum stúlkum, en X, sem einnig var heyrnarskertur, var um fjögurra ára skeið starfsmaður félagsmiðstöðvar skólans, þar sem stúlkurnar voru nemendur. Á grundvelli játningar X og framburðar stúlkunnar A var talið sannað að X hefði á árinu 1989 eða 1990 fengið A, þá 8 eða 9 ára, til að girða niður um sig og hafi hann einnig girt niður um sig, sýnt henni kynfæri sín og fengið hana til að fróa honum uns honum varð sáðlát, sleikt kynfæri hennar og síðan reynt að hafa við hana samfarir. Var brotið talið varða við 1. málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn B, en gegn eindreginni neitun hans þótti ekki fram komin sönnun þess að hann hefði gerst sekur um umrætt brot. Var X því sýknaður af ákæru um kynferðisbrot gegn B. Í þriðja lagi var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni C þegar hún var 12 eða 13 ára með því að hafa látið hana setjast í fang sér og strokið henni fyrir borgun í bifreið hans á afskekktum stað. Ekki þótti óvarlegt að telja að tilburðir X hefðu verið af kynferðislegum toga og var brotið talið varða við 2. málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Þá var X einnig sakfelldur fyrir að hafa látið C nokkrum sinnum hafa þvaglát í glös og baðker á salerni félagsmiðstöðvarinnar og var brotið talið varða við 209. gr. almennra hegningarlaga. Í fjórða lagi var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni D, en gegn staðfastri neitun hans var ekki talið sannað að hann hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru og var X því sýknaður af ákæru um kynferðisbrot gegn D. Í fimmta lagi var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn E með því að láta hana í tvígang pissa í poka og boðið henni peninga fyrir í síðara skiptið. Á grundvelli játningar X og framburðar E var talið sannað að hann hefði gerst sekur um umrædda háttsemi og var brotið talið varða við 209. gr. almennra hegningarlaga. Þá var talið sannað að X hefði beðið E að girða niður um sig og setjast ofan á X er þau voru í bifreið hans og var brotið talið varða við 2. málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Loks var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni F, en hann var liðsmaður hennar hluta ársins 1998 er stúlkan var 14 ára. Á grundvelli játningar X var talið sannað að hann hefði sýnt F klámspólur á heimili sínu. Þá var einnig talið sannað að X hefði látið F hafa þvaglát í fötu á heimili hans og voru brot hans gegn F talin varða við 209. gr. almennra hegningarlaga. Var X dæmdur til fangelsisrefsingar, sem var að hluta til skilorðsbundin og til þess að greiða A, C, E og F miskabætur.

Ríkissaksóknari krafðist þess að X, sem hafði sætt gæsluvarðhaldi í tæpa fimm mánuði vegna rannsóknar á láti ungrar konu, yrði aðallega gert að sæta geðrannsókn samkvæmt ákvæði d. liðar 1. mgr. 71. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, en til vara að honum yrði gert að sæta rannsókn geðlæknis í þeim tilgangi að meta þroska hans og andlegt og líkamlegt heilbrigði. Ekki var talið að þau atriði sem ríkissaksóknari vísaði í til stuðnings kröfu sinni gæfu tilefni til sérstakrar geðrannsóknar. Þá var heldur ekki talið að atbeina dómstóla þyrfti til að afla vottorðs sálfræðings um andlegan þroska og heilbrigði X þar sem hann hefði ekki gert athugasemd við að vottorða yrði aflað um viðtöl, sem hann hafði átt við sálfræðing meðan á gæsluvarðhaldsvist stóð. Var kröfum ríkissaksóknara því hafnað.

Stúlkan B og D ákváðu að næturlagi að fara frá starfsmannahúsi við Búrfellsvirkjun að Þjórsárdalssundlaug og ók B, sem var án ökuréttar. Á leiðinni til baka missti hún stjórn á bifreiðinni með þeim afleiðingum að hún valt. Var B í miklu uppnámi eftir slysið og kvartaði mjög undan verkjum í baki og hálsi og var ekki í ástandi til að aka. Ók D því bifreiðinni um vegaslóðann aftur að virkjuninni, til að koma B undir læknishendur, þótt hann væri undir áhrifum áfengis. Var hann ákærður fyrir ölvunarakstur. Talið var nægilega sýnt fram á að B hefði verið ófær um að ganga eða aka sjálf frá slysstað og að D hefði ekki verið stætt á því að skilja hana eina þar eftir á meðan hann gengi til byggða eftir aðstoð. Þá var talið að D hefði haft ástæðu til að ætla að meiðsl B væru alvarlegri en raun varð á og að henni væri brýnt að fá aðstoð læknis. Var fallist á að D hefði ekki átt annarra kosta völ en að aka sjálfur bifreiðinni, en engin umferð var á veginum og áfengismagn í blóði hans fór ekki verulega fram úr lágmarki umferðarlaga. Var talið að þrátt fyrir það að háttsemi D væri andstæð ákvæði 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga hefði hún verið nauðsynleg til að vernda fyrir yfirvofandi hættu lögmæta hagsmuni, sem voru stórum meiri en þeir hagsmunir sem skertir voru. Var verknaðurinn því refsilaus samkvæmt 13. gr. almennra hegningarlaga og niðurstaða héraðsdóms um sýknu D staðfest.

Krafist var gæsluvarðahalds yfir X á grundvelli a., b. og c. liða 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að H skyldi sæta gæsluvarðhaldi, en ekki þóttu hafa verið lögð fram viðhlítandi læknisfræðileg gögn um að efni væru til þess að beita ákvæði 110. gr. laga nr. 19/1991, þannig að H skyldi vistaður á sjúkrahúsi.