Dómstólaleit

G krafði íslenska ríkið um bætur eftir að hætt hafði verið lögreglurannsókn á hendur honum vegna ætlaðrar vanrækslu hans á skyldum í starfi sem löggiltur endurskoðandi. Byggði hann kröfu sína á því að honum hafi að ósekju verið gefin réttarstaða sakbornings, en ekki hafi verið réttlætt eða skýrt hvers vegna játningar annars manns um blekkingar gagnvart honum hafi ekki verið rannsakaðar. Talið var að með því að G hafi verið grunaður um refsiverða háttsemi sem sætti rannsókn lögreglu hafi ekki verið um annað að ræða en að tekin yrði skýrsla af honum sem sakborningi. Þótti ósannað að sérstök rannsókn á blekkingum gagnvart G hefði komið í veg fyrir að hann hefði haft stöðu sakbornings. G byggði einnig á því að lögreglurannsókn á hendur honum hafi verið í ósamræmi við 31. gr. laga um meðferð opinberra mála og ekki náð markmiðum 67. gr. laganna. Talið var að G hafi ekki sýnt fram á að afstaða lögreglu um sök hans hafi legið fyrir strax frá upphafi rannsóknar eða að ekki hafi verið gætt hlutlægni við rannsókn og meðferð málsins hjá lögreglu og ákæruvaldi. Þótt refsimáli á hendur G hafi í Hæstarétti verði vísað frá héraðsdómi, m.a. vegna annmarka á rannsókn, sbr. 67. gr. laga um meðferð opinberra mála, yrði ákvörðunin um útgáfu ákæru ekki talin saknæm og ólögmæt. G byggði einnig á því að hann ætti rétt til skaðabóta vegna dráttar á málinu. Talið var að sá tími sem liðið hafi frá útgáfu ákæru til dóms í Hæstarétti hafi verið hóflegur miðað við umfang málsins. Liðið hafi rúmt ár frá því rannsókn hófst að nýju þar til málið hafi verið fellt niður, en ekki hafi þó orðið óeðlilegur dráttur á málinu. Var ríkið því sýknað af kröfu G.

Inter Medica ehf. (Bjarni Þór Óskarsson hrl.) gegn Íslandspósti hf. (Andri Árnason hrl.)

S krafðist úrskurðar um aðgang að upplýsingum um fjármál X. Þar sem krafan beindist ekki að tilteknum manni eða lögaðila sem bjó yfir eða kunni að búa yfir þeim upplýsingum sem óskað var aðgangs að var kröfunni hafnað.

S krafðist úrskurðar um aðgang að upplýsingum um fjármál X. Þar sem krafan beindist ekki að tilteknum manni eða lögaðila sem bjó yfir eða kunni að búa yfir þeim upplýsingum sem óskað var aðgangs að var kröfunni hafnað.

Kærumál. Rannsóknarathafnir. Frávísun máls að hluta frá héraðsdómi. Gögn. A fann á bifreið sinni svokallaðan eftirfararbúnað, sem hann taldi í eigu L. Leitaði hann úrlausnar dómstóla um lögmæti rannsóknarathafna sem hann taldi beint gegn sér, sbr. 75. gr. laga nr. 19/1991. Í dómi 8. febrúar 2008 var L gert að láta af umræddri rannsóknaraðgerð. Í því máli sem hér var til úrlausnar hafði héraðsdómari vísað frá dómi kröfu A um að verjanda hans yrði veittur aðgangur að rannsóknargögnum. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun aðalkröfu A staðfestur en lagt fyrir héraðsdómara að taka varakröfu hans til efnismeðferðar. Tekið var fram að skipun verjanda hefði fallið niður við uppkvaðningu fyrrnefnds dóms Hæstaréttar en ekki talið loku fyrir það skotið að hann kynni að eiga aðgang að gögnunum sem talsmaður A. Það heyrði hins vegar til efnisúrlausnar máls að skera úr um það hvort veita ætti slíkan aðgang.

A, B, C, D og E kröfðust þess að rannsókn R á ætluðum skattalagabrotum þeirra yrði dæmd ólögmæt en til vara að allir starfsmenn embættisins vikju sæti við rannsóknina. Talið var að með nánar tilgreindum ummælum hefði ríkislögreglustjóri orðið vanhæfur í málinu og var því fallist á varakröfu sakborninganna að því leyti. Ekki var hins vegar talið að röksemdir sakborninganna ættu að leiða til þess að aðalkrafa þeirra næði fram að ganga. Þá var því hafnað að öðrum starfsmönnum embættisins bæri að víkja sæti í málinu.

Héraðsdómur vísaði máli ákæruvaldsins á hendur X frá dómi þar sem talið var að rannsóknargögn væru ekki í samræmi við verknaðarlýsingu ákærunnar. Ekki var fallist á að þetta ætlaða ósamræmi ætti að leiða til frávísunar málsins þar sem um atriði væri að ræða sem kæmi til athugunar við efnislega meðferð málsins, þegar dómari legði mat á hvort ákæruvaldið hefði uppfyllt sönnunarskyldu sína. Var úrskurðurinn því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Lykilorð Kærumál Mannréttindasáttmáli Evrópu Rannsókn sakamáls Réttaráhrif Stjórnsýsla Kærumál. Stjórnsýsla. Réttaráhrif. Rannsókn sakamáls. Mannréttindasáttmáli Evrópu.

Kærur á úrskurði héraðsdómara um að dómkveðja skyldi matsmann á grundvelli 1. mgr. 63. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála voru of seint fram komnar og var málinu því vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti.

Ó, sem var skráður framkvæmdastjóri M hf., var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa ekki staðið réttilega skil á staðgreiðslu gjalda af launum starfsmanna félagsins frá janúar til nóvember 2002, sem námu samtals 35.767.994 krónum. Greitt hafði verið inn á skuldina með skuldajöfnuði á endurgreiðslu virðisaukaskatts. Lagt var til grundvallar í málinu að fjárhæð, sem ráðstafað hafði verið til greiðslu álags á vanskilafé, ætti að koma til lækkunar á höfuðstól skuldarinnar. Þá var talið að ekki hefðu komið fram viðhlítandi skýringar á því hvernig ákveðnum hluta af endurgreiddum virðisaukaskatti hefði verið ráðstafað af innheimtumanni. Því hefði ekki verið sýnt fram á að nokkuð hefði staðið eftir ógreitt af skilaskyldri fjárhæð við útgáfu ákæru. Skilyrðum 2. málsl. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, sem bætt hafði verið við greinina með lögum nr. 134/2005, til að víkja frá sektarlágmarki 1. málsl. sömu greinar, var talið fullnægt. Með hliðsjón af þeim ástæðum, sem lágu til grundvallar þessari lagabreytingu, þótti brotið ekki meiri háttar í skilningi 262. gr. almennra hegningarlaga og var Ó því ekki ákveðin fangelsisrefsing. Hann var dæmdur til greiðslu sektar í ríkissjóð, sem ákveðin var 3.500.000 krónur, en sæta ella fangelsi í 7 mánuði.

Ekki var talið að neitt væri því til fyrirstöðu að R gæti á grundvelli heimildar í 1. mgr. 63. gr. laga nr. 19/1991 fengið að afla álits dómkvaddra matsmanna á rannsóknarstigi opinbers máls.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms sem gerði bankastofnuninni L skylt að afhenda R afrit nánar tilgreindra skjala varðandi tilteknar færslur á bankareikningum í eigu tveggja nafngreindra manna.

Hafnað var kröfu X um að úrskurðað yrði að R væri ekki heimilt að grípa til tiltekinna rannsóknaraðgerða vegna ætlaðrar refsiverðrar háttsemi hans, en ákæra hafði áður verið gefin út vegna sömu háttsemi og hafði sætt frávísun frá dómi vegna ágalla á rannsókn málsins og annmarka á ákæruskjali.

Löggiltir endurskoðendur. Reikningsskil. Lögreglurannsókn. Ákæra. Frávísun máls frá héraðsdómi.

D höfðaði mál gegn G til greiðslu launauppbótar, launa og tengdra greiðslna, en hann hafði unnið hjá G á árunum 1996-2004. G höfðaði gagnsök um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar vegna ætlaðra brota D á ráðningasamningi við G frá 1996. Vegna þeirrar kröfu krafðist G þess að E, sem D hóf störf hjá er hann hætti hjá G, yrði gert að afhenda ráðningarsamning við D, launaseðla hans og verkskýrslur. Talið var að ráðningarkjör D hjá E og laun hans þar, gætu engu skipt við úrlausn málsins eins og það lá nú fyrir dómi. Vegna fyrrnefndrar kröfu G í gagnsök í héraði, var það talið skipta G máli að sannað yrði hvort D hefði í starfi hjá N sinnt verkum fyrir viðskiptavini G, vegna hugsanlegs brots á ráðningarsamningnum frá 1996. Heimildir G til slíkrar gagnaöflunar yrði á hinn bóginn að skýra með tilliti til þess að þriðja manni verði að meginreglu ekki gert að þola afskipti af einkamálefnum sínum vegna ágreinings annarra að einkarétti. Var G ekki talinn hafa fært viðhlítandi rök fyrir því að vitnaskylda, sem hvíldi á starfsmönnum E samkvæmt lögum nr. 91/1991, þjónaði ekki nægilega hagsmunum hans. Var kröfu G um afhendingu gagnanna hafnað.

Ríkislögreglustjóri rannsakaði ætlaðan fjárdrátt eða umboðssvik X og fleiri manna gagnvart B hf. Var ríkislögreglustjóra hvorki rétt né skylt að afhenda verjanda X endurrit af öllum skjölum, sem hann hafði aflað eða honum höfðu borist með öðrum hætti, þar sem þau höfðu ekki enn verið rannsökuð. Á hinn bóginn var honum skylt að afhenda verjandanum endurrit af skýrslu, sem var tekin af nafngreindri konu og hinn síðarnefndi hafði sérstaklega tilgreint meðal þeirra gagna, sem hann óskaði eftir að fá afhent, þar sem ríkislögreglustjóri hafði ekkert aðhafst til að sýna fram á að efni skýrslunnar varðaði ekki sakarefnið sem beint var að X.

Máli ákæruvaldsins á hendur X var vísað frá héraðsdómi þar sem bresta þótti á glögga skilgreiningu sakarefnis í ákæru, sbr. c-lið 1. mgr. 116. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, og rannsókn málsins var talin ófullnægjandi og í andstöðu við 67. gr. sömu laga.

Ó var ákærður fyrir of hraðan akstur. Fyrir lá að ratsjármæling, sem lá til grundvallar ákæru, hafði verið gerð af lögreglumönnum, sem þá voru staddir utan starfssvæðis síns samkvæmt 2. mgr. 7. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Ekki var á það fallist að þetta leiddi til þess að ekki yrði á verkum og rannsóknargögnum lögreglumannanna byggt. Rannsókn málsins þótti ekki svo áfátt að augljóslega færi í bága við 67. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Var því felldur úr gildi úrskurður héraðsdómara um að vísa málinu frá dómi.