Dómstólaleit

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi er hann varð fyrir bifreið sem B ók. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu B og V hf. í málinu en aðilar deildu um árslaunaviðmiðun við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku, hvert hefði verið tímabundið atvinnutjón A, hvort A ætti rétt á bótum fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón og hvort hann ætti rétt á bótum á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur féllst á það með A að aðstæður hans væru óvenjulegar þegar ákveðin væru árslaun hans samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem vinnutekjur hans væru annars vegar reiknuð laun hans að meðtöldu framlagi í lífeyrissjóð og hins vegar hagnaður af rekstri einkafirma og síðar einkahlutafélags í hans eigu. Ljóst væri að hagnaður af rekstrinum síðustu þrjú ár fyrir slysið væri eingöngu til kominn vegna vinnuframlags A sjálfs. Var því talið rétt að taka tillit til hagnaðarins við ákvörðun viðmiðunartekna að því er varðaði bætur vegna varanlegrar örorku og tímabundins atvinnutjóns en ekki þótti koma til álita að taka tillit til hagnaðar A af sölu einkahlutafélagsins við mat á árslaunum hans. Þá var talið að A hefði sýnt fram á að hann ætti rétt til bóta vegna sjúkrakostnaðar, annars fjártjóns og framtíðarsjúkrakostnaðar. Hins vegar taldi Hæstiréttur að A hefði ekki sýnt fram á að B hefði með akstri sínum umrætt sinn sýnt af sér stórfellt gáleysi í skilningi 26. gr. skaðabótalaga og voru B og V hf. sýknaðir af kröfu A um bætur á þeim grundvelli.

Úrskurður héraðsdóms var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til málflutnings og dómsálagningar að nýju, þar sem í honum hafði ekki verið tekin rökstudd afstaða til hluta af ágreiningsefnum málsaðila, sbr. e. og f. liður 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

X kærði lögreglu fyrir harðræði og illa meðferð á lögreglustöð í kjölfar handtöku vegna gruns um akstur undir áhrifum áfengis. Vararíkissaksóknari stýrði rannsókn vegna kæru ákærða en fól D, settum saksóknara, að annast tilgreind atriði við rannsóknina, þar á meðal skýrslutökur og gagnaöflun. Vegna sömu handtöku átti sér einnig stað rannsókn ríkissaksóknara á hattsemi X í garð lögreglumanna er leiddi til ákæru í þessu máli 18. febrúar 2009, undirritaðri af D, þar sem X var gefið að sök brot gegn 106. gr. laga nr. 19/1940. Ágreiningur aðila laut að því hvort D væri vanhæfur til að gefa út ákæru, sbr. 5. mgr. 26. gr. laga nr. 88/2008. Í 26. gr. laga nr. 88/2008 eru gerðar sömu kröfur um sérstakt hæfi handhafa ákæruvalds og gerðar eru til dómara samkvæmt 6. gr. laganna. Jafnríkar kröfur gilda um hæfi þeirra sem flytja mál af hálfu ákæruvalds á grundvelli 25. gr. laganna. Í dómi Hæstaréttar kom fram að hafa bæri í huga að það eitt að dómari sinnti þeim starfsskyldum sínum að taka skýrslu af sakborningi fyrir útgáfu ákæru ylli ekki vanhæfi hans. Þáttur ríkissaksóknara væri í meðferð framangreindra mála samkvæmt fyrirmælum í lögum um skipan rannsóknar- og ákæruvalds. Ekkert væri fram komið um að hlutlægnisskyldu við rannsókn á meintu broti X samkvæmt 3. mgr. 18. gr. laga nr. 88/2008 hefði ekki verið gætt. Ákæruvaldið hefði jafnframt lýst því yfir að rannsóknargögn vegna kæru X lægju ekki til grundvallar ákæru og væru ekki meðal gagna málsins. Þá væri við útgáfu ákæru ekki að vænta þess að X myndi við meðferð málsins fyrir dómi óska eftir að saksóknari gæfi skýrslu þar sem hann var ekki vitni að málsatvikum sem voru tilefni ákærunnar. Var því hvorki talið að hinn setti saksóknari hefði ekki mátt gefa út ákæruna í umboði ríkissaksóknara né að atvik væru með þeim hætti að vísa bæri málinu frá héraðsdómi. Hinn kærði úrskurður var því fellur úr gildi.

B var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa haft samræði við A á meðan hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Í héraðsdómi, sem staðfestur var um sakfellingu ákærða, var talið sannað með vísan til trúverðugs framburðar A, áverka þeirra sem hún bar á kynfærum og endaþarmi og framburðar læknis um að þeir gætu samrýmst harkalegum eða óundirbúnum samförum, framburðar vitnisins C, framburða annarra vitna um ástand A og þeirra sálrænu einkenna sem hrjáðu hana eftir atburðinn að B hefði framið verknað þann sem ákært var fyrir. Var hann dæmdur í 2 ára fangelsi og til að greiða A 833.207 krónur í miskabætur.

Á kærði úrskurð héraðsdóms, þar sem ákæru á hendur E, G og K var vísað frá dómi. Talið var að fyrirkomulag samkeppnislaga hefði ekki verið nógu skýrt um meðferð máls ef grunur vaknaði um að brotið hefði verið gegn lögunum, og þar af leiðandi óskýrt hvernig með skyldi fara ef tilefni þætti til opinberrar rannsóknar jafnhliða meðferð samkeppnisyfirvalda og hvenær beita ætti refsiviðurlögum. Átti það meðal annars við þá stöðu E, G og K að taka þátt í viðræðum og samningum við Samkeppnisstofnun og veita henni upplýsingar, en fella á sama tíma á sig sök með því að málið var síðar tekið til refsimeðferðar. Var því ekki talið nægjanlega fram komið að í lögreglurannsókninni, sem fór fram í kjölfar meðferðar samkeppnisyfirvalda, hefðu þeir, eins og þeirri rannsókn var hagað, fengið notið þeirra réttinda sakborninga, sem mælt er fyrir um í 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og meginreglum laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Yrði því ákæra ekki reist á þeirri lögreglurannsókn og var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að skilyrði væru til þess að X yrði bönnuð för úr landi um nánar tilgreindan tíma á grundvelli 110. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

E var handtekin vegna rökstudds gruns um aðild að fíkniefnainnflutningi með skipinu B. Fannst mikið magn fíkniefna í bifreið sem E var farþegi í og ekið var frá skipshlið. Voru því uppfyllt skilyrði 1. mgr. 97. gr. laga nr. 1991 til handtöku E. Einnig var talið að fullnægt hefði verið skilyrðum a-liðar 1. mgr. 103. gr. sömu laga til að úrskurða E í gæsluvarðhald. Með hliðsjón af málsatvikum, rannsóknargögnum og skýringum var talið að yfirheyrslum hefði verið unnt að ljúka fyrr en gert var og að gæsluvarðhald í sjö daga hefði fullnægt rannsóknarþörfum. Með því að gæsluvarðhaldstími umfram það hafði ekki verið réttlættur var E talin eiga rétt á miskabótum með vísan til 176. gr., sbr. 1. mgr. 175. gr. laga nr. 19/1991. Gögn málsins studdu ekki fullyrðingu E um að líkamsleit, sem gerð var á henni, hefði farið fram gegn andmælum hennar. Voru því ekki skilyrði til að taka bótakröfu E til greina að þessu leyti. Þá var og hafnað bótakröfu E vegna atvinnutjóns, þar sem sú krafa var ekki studd nægilegum gögnum.

A var ákærður fyrir að hafa borið rangt fyrir dómi í máli ákæruvaldsins gegn F. Talið var að vitnaskylda hefði verið kynnt fyrir A með fullnægjandi hætti er hann gaf skýrsluna fyrir dómnum. Var talið sannað að A hefði brotið gegn 1. mgr. 142. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ekki var talið skipta máli um refsinæmi verknaðarins að hann hafði ekki leitt til rangrar úrlausnar í viðkomandi máli. Þá var það eigi talið hafa áhrif á niðurstöðu málsins að A tók með gerðum sínum á sig sakir annars manns. Var A dæmdur til fangelsisrefsingar. F var ákærður fyrir hlutdeild með því að hafa hvatt A til hins ranga framburðar. Ekki þótti alveg nægilega sannað, gegn eindreginni neitun beggja ákærðu, að háttsemi F hefði verið með þeim hætti sem um ræðir í 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var F því sýknaður. Ekki þóttu efni til að vísa málinu frá Hæstarétti.