Fallist var á kröfu um viðurkenningu á bótaskyldu íslenska ríkisins á tjóni sem ekkja og þrír ólögráða synir hennar urðu fyrir vegna plastbarkaaðgerðar sem gerð var á eiginmanni hennar og föður drengjanna og leiddi til andláts hans.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að H og D yrði gert skylt að afhenda tiltekin skjöl fyrir dómi í máli A gegn B og C sem vörðuðu heilsufar E sem var látin, þar á meðal sjúkraskrá hennar. Í málinu var deilt um gildi erfðaskrár E og tiltekinna ráðstafana sem E hafði gert á árunum 2018 og 2019. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að A væri dóttir E og teldist því réttur aðili kröfu um afhendingu sjúkraskrár á grundvelli 15. gr. laga nr. 55/2009 um sjúkraskrár. Ekki lægju fyrir upplýsingar um vilja E til aðgangs að sjúkraskrá hennar. Sjúkraskrár hefðu að geyma yfirgripsmiklar upplýsingar um líf sjúklinga og væri ljóst að þar kynnu að vera ýmsar upplýsingar sem ekki hefðu þýðingu fyrir ógildingarkröfu A. Auk þess næði krafan um afhendingu sjúkraskrár að hluta til tímabils sem ekki hefði verið rökstutt sérstaklega að gæti haft þýðingu fyrir ógildingarkröfu A svo að tryggt væri að vinnsla upplýsinganna væri ekki umfram það sem nauðsynlegt væri miðað við tilgang hennar. Loks hefði A nú þegar fengið afhenta sjúkraskrá E frá Landspítalanum fyrir tilgreint tímabil en þar væri að finna ítarlegar upplýsingar um heilsufar og læknismeðferð E á því tímabili. Í málatilbúnaði A væri engin tilraun gerð til að útskýra af hverju þær upplýsingar væru ekki fullnægjandi svo að hún gæti mótað og haft uppi kröfu sína. Loks hefði D afhent héraðsdómara í trúnaði læknabréf og sjúkraskýrslu vegna E. Að öllu framangreindu gættu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna aðgangi A að sjúkraskrám í vörslu H og D og varakröfu A um að H yrði gert að leggja gögnin fyrir héraðsdómara í trúnaði. Varakröfu A um að D yrði gert að leggja gögnin fyrir héraðsdómara í trúnaði var vísað frá Landsrétti.
Lögreglustjórinn á Suðurnesjum (Daníel Reynisson saksóknarfulltrúi) gegn
Landspítala (enginn)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu LS um að L yrði gert að afhenda sjúkraskrá A í tengslum við rannsókn LS á því hvort andlát A hefði borið að með saknæmum hætti. Landsréttur vísaði málinu frá héraðsdómi þar sem krafa LS uppfyllti ekki skilyrði 1. mgr. 104. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
A höfðaði mál til heimtu skaðabóta úr hendi L vegna tjóns sem hann varð fyrir við uppsetningu þvagleggs í tengslum við aðgerð sem hann gekkst undir á L. Ekki var deilt um að A hefði orðið fyrir tjóni eða um útreikning á bótafjárhæð en aðila greindi á um hvort starfsmenn L hefðu valdið A tjóninu með saknæmri háttsemi. Í dómi Landsréttar var meðal annars skírskotað til þeirrar meginreglu í skaðabótarétti að tjónþoli yrði að sanna að tjóni hefði verið valdið með saknæmum hætti og jafnframt hver bæri ábyrgð á því en í vissum tilvikum hefði í dómaframkvæmd verið slakað á þessum kröfum, til dæmis þegar vinnuveitandi sinnti ekki tilkynningarskyldu um slys. Slík vanræksla hefði leitt til þess að vinnuveitandi yrði látinn bera hallann af skorti á sönnun um þau atriði sem gætu haft áhrif á sakarmat og væru talin óljós. Á hinn bóginn hvíldi sú skylda að jafnaði á tjónþola að sýna fram á að vanræksla á því að tilkynna slys og að rannsókn hefði ekki farið fram á því ylli vafa um sönnun um tildrög þess. Tjón A teldist sennileg afleiðing aðgerða sem hann hefði gengist undir en um skaðabótaábyrgð sérfræðinga giltu strangari reglur en almennt í skaðabótarétti. Með hliðsjón af þeim upplýsingum um heilsufar A sem legið hefðu fyrir um það bil hálfu ári eftir atvikið, hefði eigi síðar en þá í öllu falli borið að skrá það með þeim hætti sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 9. gr. laga nr. 41/2007 um landlækni og lýðheilsu. Það hefði ekki verið gert en tilgangur slíkrar skráningar væri að finna skýringar á óvæntum atvikum og tryggja að þau endurtækju sig ekki. Yrði að ætla að á þessum grundvelli og svo skömmu eftir að atvikið átti sér stað hefði verið unnt að varpa skýrara ljósi á það þannig að hægt væri að meta hvort um óhappatilvik eða saknæmt gáleysi hafi verið að ræða. Í ljósi þeirrar óvissu sem væri um orsök þess að A hefði orðið fyrir líkamstjóni í umrætt sinn og um ástæður hennar þætti rétt, svo sem hagaði til í málinu, að snúa sönnunarbyrði um orsökina við og fella skaðabótaábyrgð á tjóninu á L. Var L dæmdur til að greiða A skaðabætur ásamt vöxtum.
Stefndi LSH var sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda. Var ekki fallist á það að sýnt hafi verið fram á að þær langtímaafleiðingar af uppsetningu á þvaglegg sem stefnandi virðist glíma við hafi leitt af einhvers konar mistökum eða vanrækslu sem stefndi eða starfsmenn hans beri ábyrgð á svo að leiði til skaðabótaskyldu.
A krafðist miskabóta vegna ólögmætrar meingerðar samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. A byggði kröfu sína í fyrsta lagi á því að hann hefði orðið fyrir miska vegna ólögmætrar meðferðar og notkunar á persónuupplýsingum í sjúkraskrá hans af hálfu læknisins B. Í öðru lagi að Heilbrigðisstofnun C hefði ekki viðhaft grunnkröfur við vinnslu persónuupplýsinga skv. 1. mgr. 77. gr. laga nr. 77/2000 um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga og í þriðja lagi að málsmeðferð og svör landlæknis meðan mál hans hefði verið til umfjöllunar hjá embættinu hefði ekki falið í sér góða stjórnsýsluhætti. Var talið að þótt stefndi hefði viðurkennt bótaskylda gagnvart A á framangreindum grundvelli yrði með sjálfstæðum hætti að færa sönnur á það ófjárhagslega tjón sem aðili teldi sig hafa orðið fyrir vegna hinnar bótaskyldu háttsemi. Var talið að ekkert slíkt tjón hefði verið staðreynt í málinu ef frá væri talin meðferð læknisins B á persónuupplýsingum um A. Við ákvörðun miskabóta vegna þess þáttar var meðal annars litið til þess að engin viðhlítandi sönnunarfærsla hefði farið fram af hálfu A um það ófjárhagslega tjón sem hann taldi sig hafa orðið fyrir en ekki væri hægt að byggja á einhliða frásögn hans þar að lútandi og að A hefði þegar verið dæmdar bætur fyrir miska sem líta yrði á sem afleiðingar hinnar ólögmætu notkunar B á umræddum upplýsingum. Þá var talið að fjölmiðlaumfjöllun sem hann hefði sjálfur átt aðild að gæti ekki haft áhrif til lækunnar miskabóta en á hinn bóginn gæti slík umfjöllun ekki aukið það tjón sem bætt yrði. Var Í gert að greiða A 200.000 krónur í miskabætur.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Einar Laxness aðstoðarsaksóknari)
gegn
Landspítalanum (
Baldvin Hafsteinsson hrl)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem L var gert skylt að afhenda LH sjúkraskrá A í tengslum við rannsókn LH á því hvort andlát A hefði borið að með saknæmum hætti. Með hliðsjón af skyldu LH samkvæmt 54. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að rannsaka og afla allra tiltækra gagna um verknað þann sem um sé að ræða voru hagsmunir LH af því að fá lagt hald á sjúkraskrá hins látna taldir vega þyngra en þeir hagsmunir að trúnaði yrði haldið um þær upplýsingar sem sjúkraskrá hans hefði að geyma.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A, B, C og D um að Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, Landspítala og Velferðarsviði Reykjavíkurborgar yrði gert að veita þeim aðgang að heilsufarsupplýsingum um F, sem lést árið 2013. Fyrir lá í málinu að dómkvaddir höfðu verið tveir öldrunarlæknar að kröfu A, B, C og D til að svara spurningum er tengdust arfleiðsluhæfi F og byggði mat þeirra á skriflegum gögnum úr sjúkraskrá hans. Umræddri matsgerð hafði verið skilað til A, B, C og D en þau ekki lagt hana fram í málinu. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 12. gr. laga nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga og 15. gr. laga nr. 55/2009 um sjúkraskrár væri það meginregla að þagnarskylda ríkti um upplýsingar um heilsufar látins manns sem væru að finna í sjúkraskrám hans og öðrum heilsufarsgögnum. Frá þeirri meginreglu væri gerð sú undantekning að mæltu ríkar ástæður með því væri heimilt að veita nánar tilgreindum aðilum aðgang að þeim og skyldi þá hafa hliðsjón af hagsmunum þeirra er aðgangs óska og vilja hins látna ef fyrir lægju upplýsingar um hann, sbr. 3. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991. Var ekki talið að A, B, C og D hefðu sýnt fram á að ríkar ástæður mæltu með því að vikið yrði frá framangreindri meginreglu umfram það sem þegar hefði orðið. Samkvæmt þessu var staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að synja um aðganginn.
Skaðabótakröfu fyrrverandi yfirlæknis hjá Heilbrigðisstofnun Austurlands á hendur stofnuninni vísað frá dómi en stefnanda dæmdar miskabætur úr hendi stofnunarinnar og forstjóra hennar. Í gagnsök krafði stofnunin lækninn um endurgreiðslu vegna oftekinna þóknana fyrir læknisverk á grundvelli úttektar sem stofnunin hafði látið vinna. Ekki var fallist á aðalkröfu gagnstefnanda, en varakrafa sem byggðist á viðurkenningu gagnstefnda tekin til greina.
S greindist með heilaæxli þegar hún var á ferðalagi í Bandaríkjunum og gekkst þar undir bráðaaðgerð þar sem æxlið var fjarlægt. Hlaut S varanlegt heilsutjón vegna þessa. Áður en hún lagði upp í ferðalagið hafði hún leitað til lækna hér á landi. Taldi hún að mistök hefðu verið gerð þar sem enginn læknanna greindi meinið og krafðist skaðabóta úr hendi íslenska ríkisins, vegna lækna á kvennadeild Landspítala og heimilislæknis, og sérfræðilæknis sem hún leitaði til. Talið var að læknum á kvennadeild Landspítala hafi ekki verið gefin nein mistök að sök, en ekki hafi á þeim tíma komið fram neinar sérstakar kvartanir sem ekki hafi mátt rekja til meðgöngu S. Heimilislæknirinn og sérfræðilæknirinn hafi ekki haft skráningar lækna á kvennadeild undir höndum. Í ítarlegum sjúkraskrárfærslum heimilislæknisins hafi ekkert komið fram um að S hafi kvartað undan höfuðverk eða öðrum einkennum sem gætu stafað frá höfði. Þá hafi það heldur ekki komið fram í sjúkraskrárfærslum sérfræðilæknisins. Var því talið að S bæri sönnunarbyrði fyrir því að hún hafi greint frá höfuðverk en þá sönnunarbyrði hafi hún ekki axlað. Var ekki talið að læknarnir hafi sýnt af sér saknæmt gáleysi við skoðun og meðferð á S og var því sýknað af kröfu hennar.
Þáverandi lögmaður G fór þess á leit við vátryggingarfélagið V að tekið yrði upp að nýju uppgjör skaðabóta til G vegna umferðarslyss sem hann varð fyrir árið 1999. Í tilefni þessarar beiðni um endurupptöku bótauppgjörs leitaði V til Y og óskaði álits hans. Lögmaður G undirritaði þá, með skírskotun til umboðs frá G þar sem hann veitti lögmanninum fulla heimild til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám, yfirlýsingu á álitsbeiðnina til Y er veitti Y heimild til öflunar gagna vegna álits hans. G sætti sig ekki við niðurstöðu álitsgerðar Y og í framhaldinu beindi hann kvörtun til Persónuverndar meðal annars um það að Y hefði farið ólöglega inn í sjúkraskrá sína í tölvukerfi LSH. Persónuvernd úrskurðaði að áritun lögmanns G á álitsbeiðnina hefði ekki verið nægilega ótvíræð til að fullnægja kröfum um samþykki fyrir vinnslu viðkvæmra persónuupplýsinga samkvæmt lögum nr. 77/2000 um persónuvernd og hefði Y þannig verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G við vinnslu álitsgerðarinnar. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að þar sem Y hefði verið fengið í hendur bæði fyrrgreint umboð frá G til lögmanns hans um fulla heimild lögmannsins til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám G og jafnframt yfirlýsingu lögmanns G á álitsbeiðnina um að honum væri heimilt að afla gagna við gerð álitsgerðarinnar, hefði lögmanni G mátt vera ljóst að Y teldi sér heimilt að afla upplýsinga úr sjúkraskrám í þeim tilgangi að nota þau við álitsgerð sína. Þá mátti G einnig vera fyllilega ljóst að fyrrgreint umboð hefði verið gert í því skyni að sérfræðingi, sem fenginn yrði til álitsgerðar, yrði fært að afla þeirra læknisfræðilegu gagna, sem hann teldi nauðsynleg, enda hefði G lýst því yfir að lögmaður hans hefði ekki farið út fyrir umboð sitt. Þegar allt var virt þótti Y ekki hafa brotið gegn ákvæðum laga nr. 77/2000. Var því felldur úr gildi úrskurður Persónuverndar um að Y hefði verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G.
Stefnandi krafðist þess að úrskurður Persónuverndar frá 27. febrúar 2006 yrði felldur úr gildi. Á það var ekki fallist og voru stefndu því sýknuð af kröfu stefnanda í málinu.
R krafðist þess að ógilt yrði með dómi synjun landlæknis á beiðni hennar um að ekki yrðu færðar í gagnagrunn á heilbrigðissviði heilsufarsupplýsingar, sem skráðar hefðu verið í sjúkraskrár um látinn föður hennar. Þá krafðist hún viðurkenningar á því að henni væri rétt að leggja bann við því að slíkar upplýsingar yrðu færðar í gagnagrunninn. Í 8. gr. laga nr. 139/1998 um gagnagrunn á heilbrigðissviði var kveðið á um rétt manna til að hafna því, með tilkynningu til landlæknis, að upplýsingar um þá yrðu færðar í gagnagrunninn. Talið var að R gæti ekki neytt þessa réttar sem staðgöngumaður látins föður síns, en fallist var á það að hún gæti, vegna friðhelgi einkalífs síns, haft hagsmuni af því að koma í veg fyrir að heilsufarsupplýsingar um föður hennar yrðu færðar í gagnagrunninn, þar sem ráða mætti af slíkum upplýsingum atriði varðandi arfgenga eiginleika föðurins, sem einnig gætu átt við um hana. Kom fram að í sjúkraskrár væru færðar yfirgripsmiklar upplýsingar um heilsufar manna, læknismeðferð, sem þeir sæta, lifnaðarhætti og félagslegar aðstæður, atvinnu og fjölskylduhagi, ásamt nákvæmri tilgreiningu á því hver sá maður er sem upplýsingarnar varða. Ótvírætt var talið að ákvæði 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar tæki til slíkra upplýsinga og veitti sérhverjum manni friðhelgi um einkalíf sitt að þessu leyti. Talið var að þeirri ályktun héraðsdóms, sem meðal annars var skipaður sérfróðum meðdómsmanni, hefði ekki verið hnekkt að svokölluð dulkóðun í eina átt geti verið framkvæmd með slíku öryggi að nánast megi telja útilokað að lesa dulritaðar upplýsingar. Til þess yrði á hinn bóginn að líta að í lögum nr. 139/1998 sé hvergi tiltekið nánar hvaða upplýsingar úr sjúkraskrám verði að dulkóða á þennan hátt fyrir flutning þeirra í gagnagrunninn eða hvort tilteknar upplýsingar, sem komi fram í sjúkraskrám, verði ekki fluttar þangað. Af gögnum málsins virtist mega ráða að eingöngu kennitala sjúklings yrði dulkóðuð í gagnagrunninum, en nöfnum, bæði sjúklings og vandamanna hans, ásamt nákvæmlega tilgreindu heimilisfangi yrði sleppt. Bersýnilegt sé að upplýsingar um þessi atriði séu ekki þær einu, sem fram komi í sjúkraskrá og tekið geti af tvímæli, í einstaka tilvikum, um hvaða maður eigi í hlut. Í lögum nr. 139/1998 sé einnig kveðið á um heimild rekstrarleyfishafa til vinnslu á upplýsingum úr sjúkraskrám sem færðar séu í gagnagrunninn. Komi fram í lögunum að tilgreindir opinberir aðilar skuli samþykkja verklag og verkferli ásamt því að fylgjast með öllum fyrirspurnum og vinnslu upplýsinga í grunninum. Ekki sé hins vegar afmarkað með nákvæmum hætti hvers konar fyrirspurnum verði beint til gagnagrunnsins eða í hvaða búningi svör við þeim muni birtast. Talið var að þótt í einstökum ákvæðum laga nr. 139/1998 væri ítrekað skírskotað til þess að heilsufarsupplýsingar í gagnagrunni á heilbrigðissviði eigi að vera ópersónugreinanlegar þá skorti mjög á að tryggt sé nægilega, með ákvæðum settra laga, að þessu yfirlýsta markmiði verði náð. Vegna þeirra skyldna sem 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar leggi á löggjafann geti ýmiss konar eftirlit með gerð og starfrækslu gagnagrunnsins ekki komið hér í staðinn, án þess að við ákveðnar lögmæltar viðmiðanir sé að styðjast. Að þessu athuguðu yrði að gættum meginreglum íslenskra laga um þagnarvernd einkalífs að viðurkenna rétt R í þessu efni og voru dómkröfur hennar því teknar til greina.