Dómstólaleit

A höfðaði mál á hendur S til heimtu 10.000.000 króna miskabóta. Málið átti rætur að rekja til ákvörðunar barnaverndarþjónustu S um að taka forsjá dætra A í sínar hendur. Ákvörðunin var reist á grundvelli 2. mgr. 32. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og því að Þjóðskrá hefði breytt skráningu forsjár þannig að stúlkurnar væru forsjárlausar af öðrum ástæðum en greindi í 1. mgr. ákvæðisins. Með dómi Landsréttar var ekki fallist á að S hefði með einhverju móti hlutast til um eða borið ábyrgð á ákvörðun Þjóðskrár. Þá var rakið að barnaverndarþjónustu S hefði ekki verið rétt að líta svo á að stúlkurnar væru „forsjárlausar“ í skilningi 2. mgr. 32. gr. barnaverndarlaga vegna breyttrar skráningar Þjóðskrár þannig að uppfyllt væru skilyrði til að taka við forsjánni án frekari málsmeðferðar. Í þeim efnum hefði ekki síst þýðingu vitneskja um að forsjáraðilar væru til staðar og íþyngjandi eðli ráðstöfunarinnar. Við þessar aðstæður hefði borið að kanna til hlítar hvort stúlkurnar gætu í reynd talist forsjárlausar og hefðu ekki staðið rök til að horfa fram hjá meginreglum um málsmeðferð í barnaverndarmálum. Hefði ákvörðun barnaverndarþjónustu S því brostið lagastoð og teldist hún ólögmæt. Var fallist á að ákvörðunin væri til þess fallin að valda A miska og að hann ætti rétt til 800.000 króna miskabóta.

A og B deildu um forsjá tveggja barna sinna, C og D, lögheimili þeirra og meðlag. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B færi ein með forsjá barnanna, lögheimili þeirra yrði hjá henni og A gert að greiða B einfalt meðlag með hvoru barni. Þá var hafnað kröfu um að kveðið yrði á um inntak umgengnisréttar barnanna við A. Í dómi Landsréttar var bent á að börn aðila væru nú á átjánda og fimmtánda aldursári. Fyrir lægi skýrsla dómkvadds matsmanns sem rætt hafi við börnin, sem og skýrsla sérfræðings í málefnum barna sem héraðsdómur hafi aflað til að kanna afstöðu barnanna. Í viðtölum við matsmann og sérfræðing hefðu börnin verið afgerandi um að þau vildu hvorki vera með A né eiga við hann samskipti og sama afstaða hefði komið fram er dómendur í héraði ræddu við börnin. Ekki væru forsendur til að líta fram hjá einarðri afstöðu þeirra að þessu leyti. Þótt taka mætti undir með dómkvöddum matsmanni að B hafi ekki stutt nægilega við börnin í að umgangast A gæti það ekki talist þjóna hagsmunum þeirra að A og B færu sameiginlega með forsjá þeirra eða að lögheimili þeirra yrði fært til A. Hið sama ætti við um þá kröfu A að kveðið yrði á um umgengni við börnin í dómi. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en málskostnað, en málskostnaður var felldur niður á báðum dómstigum.

Málið varðaði deilu A og B um forsjá, lögheimili og inntak umgengnisréttar vegna tveggja dætra þeirra, C og D, en með hinum áfrýjaða dómi hafði verið kveðið á um að forsjá skyldi vera sameiginleg og að lögheimili dætranna skyldi vera hjá B, auk þess sem kveðið var á um nánar tilgreint inntak umgengnisréttar. Í dómi Landsréttar var meðal annars litið til niðurstaðna dómkvaddra yfirmatsmanna um að tilfinninga- og umönnunartengsl stúlknanna við B hefðu verið sterkari en við A, en tengsl við A hefðu virst góð. Þá hafi yfirmatsmenn lýst því við skýrslugjöf í héraði að þeir teldu að lögheimili dætranna ætti að vera hjá B. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sameiginlega forsjá A og B, að lögheimili dætranna skyldi vera hjá B og um meðlagsgreiðslur. Dómur héraðsdóms um að regluleg umgengni skyldi vera þrír dagar í senn tvisvar sinnum í mánuði frá lokum skóladags á fimmtudegi og fram eftir sunnudegi var staðfestur, en þó þannig að það fyrirkomulag skyldi vara til haustsins 2029, en yrði frá þeim tíma tveir dagar í senn frá lokum skóladags á föstudegi og fram eftir sunnudegi. Þá ákvað Landsréttur einnig, öndvert við niðurstöðu hins áfrýjaða dóms, að regluleg umgengni skyldi falla niður um jól, áramót og páska. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um inntak umgengnisréttar að öðru leyti staðfest. Fyrir Landsrétti gerði B kröfu um ómerkingu hins áfrýjaða dóms að hluta, sem byggðist á því að í dómsorð héraðsdóms hefði skort tilgreiningu á niðurstöðu um meðlags- greiðslur og að niðurstaða um málskostnað hefði verið í ósamræmi við forsendur dómsins. Að því er varðaði álitaefni um meðlagsgreiðslur leit Landsréttur meðal annars til þess að forsendur dómsins væru skýrar, úrlausn um meðlag í málinu réðist af niðurstöðu um lögheimili, auk þess sem málið varðaði ríka hagsmuni þeirra barna sem í hlut áttu sem brýnt væri að leysa úr með skjótum hætti. Hvað varðaði álitaefni um málskostnað taldi Landsréttur að dómsorð væri skýrt um fjárhæð málskostnaðar og ótvíræðar ályktanir yrðu ekki dregnar af forsendum dómsins, auk þess sem héraðsdómi hefði ekki verið gagnáfrýjað. Var ómerkingarkröfu B því hafnað.

A og B deildu um forsjá dóttur þeirra, C, lögheimili hennar, meðlag og umgengni. Í dómi héraðsdóms var kveðið á um að forsjá og lögheimili C skyldi vera hjá B en niðurstaða héraðsdóms var byggð á því að forsjárhæfni A, sem hafði verið aðalumönnunaraðili C frá fæðingu, væri háð verulegum annmörkum. Var kveðið á um að A skyldi greiða B einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs. Þá var kröfum málsaðila um að dómurinn kvæði á um inntak umgengnisréttar vísað frá dómi þar sem ekki lá fyrir að sáttameðferð hefði farið fram um umgengnisrétt barnsins við B áður en málið var höfðað. Við meðferð málsins hjá Landsrétti lögðu málsaðilar fram samning um fyrirkomulag umgengni C við B. Í dómi Landsréttar var rakið að í sálfræðilegri yfirmatsgerð sem aflað var fyrir réttinum kæmi fram að báðir málsaðilar væru með góða forsjárhæfni þótt minna hefði reynt á getu B að því leyti. Í yfirmatsgerðinni var ekki að öllu leyti fallist á niðurstöðu undirmatgerðar um takmarkanir á forsjárhæfni A en yfirmatsmenn töldu áfrýjanda úrræðagóða og sjálfstæða ásamt því að hún sýndi frumkvæði og dug við uppeldi barnsins. B, sem hafði frá fæðingu C notið takmarkaðrar umgengni við hana, upplýsti meðal annars í skýrslugjöf fyrir réttinum að markmið hans með málsókn á hendur A hefði fyrst og fremst verið til að tryggja umgengni barnsins við hann. Þá kom fram í dómi Landsréttar að samskipti A og B hefðu í gegnum tíðina verið erfið af ýmsum ástæðum en yfirmatsmenn og raunar málsaðilar sjálfir staðfest fyrir réttinum að samskiptin hefðu batnað töluvert og að umgengni hefði aukist. Í ljósi þess að viðhorf aðila til réttinda hvors annars og barnsins hefðu breyst til batnaðar frá því að dómur héraðsdóms féll var það mat Landsréttar að A og B væru líkleg til að geta unnið í sameiningu að velferð C og að farsælast væri fyrir barnið og málsaðila sjálfa að þau færu sameiginlega með forsjá þess. Um lögheimili C var litið til þess að það hafði frá fæðingu verið hjá A. Með vísan til tengsla A og C og með hliðsjón af yfirmatsgerð var talið skynsamlegast að viðhalda stöðugleika C og því ákveðið að lögheimili barnsins yrði hjá A. Þá var B gert að greiða A einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs þess.

Í málinu deildu A og B, foreldrar stúlknanna C og D, um hvoru þeirra skyldi falin forsjá stúlknanna og hjá hvoru þeirra stúlkurnar skyldu hafa lögheimili, auk þess sem bæði kröfðust þess að dæmt yrði um inntak umgengni þeirra við dæturnar. Með hinum áfrýjaða dómi var kveðið á um að forsjáin skyldi vera sameiginleg, að lögheimili stúlknanna skyldi vera hjá A og að B skyldi að greiða einfalt meðlag með dætrunum, auk þess sem kveðið var á um nánar tiltekið inntak umgengnisréttar. Í dómi Landsréttar var litið til þess að í lögskýringargögnum með breytingalögum frá 2012 við barnalög nr. 74/2003 kæmi fram að sameiginleg forsjá foreldra kynni að eiga rétt á sér þótt foreldrar væru ekki sammála um allt og jafnvel þó að ágreiningur á milli þeirra væri slíkur að þeir þyrftu aðstoð við að leysa úr honum. Sameiginleg forsjá kynni að hafa jákvæð áhrif á samstarfsvilja foreldra, vera til þess fallin að hvetja til aukinnar samábyrgðar og þátttöku beggja foreldra og auka líkur á tengslum barns við þá báða. Þá leit Landsréttur til þeirrar niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns að forsjárhæfni beggja foreldra væri góð og án alvarlegra athugasemda, en forsjárhæfni A væri að nokkru leyti sterkari. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að A og B skyldu fara sameiginlega með forsjá dætra sinna. Jafnframt staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að lögheimili dætranna skyldi vera hjá A. Var enn fremur staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að B skyldi greiða einfalt meðlag með dætrunum til 18 ára aldurs þeirra. Að lokum leit Landsréttur til þess að sú tilhögun umgengni C og D við A og B sem hafði verið ákveðin í héraðsdómi hefði í öllum meginatriðum gengið vel. Að því gættu, og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þar um, var staðfest niðurstaða hans um inntak umgengnisréttar.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, lögheimili, umgengni og meðlag. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá drengsins. Lögheimili C skyldi vera hjá B en hann dvelja viku og viku í senn hjá hvoru foreldri sínu. Þá var A gert að greiða einfalt meðlag með drengnum. Í dómi Landsréttar var talið að ekkert hefði komið fram sem væri til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það væri C fyrir bestu að forsjá yrði áfram sameiginleg og lögheimili hans hjá B. Taldi rétturinn þvert á móti að ný gögn og skýrslur styrktu þá niðurstöðu. Var niðurstaða héraðsdóms er varðaði forsjá, lögheimili og meðlag því staðfest. Landsréttur taldi að það þjónaði best hagsmunum C og stöðugleika í lífi hans að leggja til grundvallar tillögu yfirmatsmanna um að hann yrði meira hjá B en í ríflegri umgengni við A. Var því mælt fyrir um að A nyti umgengni við C aðra hvora viku frá lokum skóla á fimmtudegi eða eftir atvikum klukkan 16 ef ekki væri skóladagur fram til mánudagsmorguns. Einnig var mælt fyrir um umgengni um sumar og á hátíðisdögum um jól og páska en aðilum að öðru leyti látið eftir að semja um umgengni drengsins sín á milli.

A og B deildu um forsjá C, lögheimili, meðlag og umgengni. Með vísan til forsendna héraðsdóms staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu að B skyldi fara með forsjá og lögheimili C og að regluleg umgengni og önnur umgengni skyldi vera með nánar tilgreindum hætti. Í dómi héraðsdóms kom fram að eftir skýringar yfirmatsmanna fyrir dómi þætti ekkert fram komið um að ekki mætti líta til yfirmatsgerðar um niðurstöðu málsins. Taldi héraðsdómur að það væri barninu fyrir bestu og mætti best hagsmunum þess að umgengni við A skyldi vera með nánar tilgreindum hætti.

A og B deildu um forsjá þriggja sona sinna, lögheimili og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B skyldi fara einn með forsjá drengjanna og að lögheimili þeirra yrði hjá honum. Í dómi Landsréttar var talið, meðal annars með vísan til matsgerðar sem lá fyrir í málinu, að forsjárhæfni B væri mun meiri en A. Við meðferð málsins og sönnunarfærslu fyrir Landsrétti kom ekkert fram sem var til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það samrýmdist best högum og þörfum yngri drengjanna tveggja að B færi einn með forsjá þeirra og að lögheimili þeirra yrði hjá honum. Talið var að aðstæður elsta drengsins væru aðrar, en hann hafði flutt til A í byrjun júlí 2025 og hafið nám við framhaldsskóla í sveitarfélaginu. Þá hafði hann lýst eindregnum vilja til að búa áfram hjá A. Að teknu tilliti til atvika og aðstæðna elsta drengsins og vilja hans var það talið helst samræmast hagsmunum hans að A færi ein með forsjá hans og að lögheimili yrði hjá henni. Kveðið var á um inntak umgengni A við yngri drengina í dóminum, en það var ekki talið þjóna hagsmunum elsta drengsins að ákveða umgengni B við hann og var kröfu þar um hafnað.

Með dómi héraðsdóms var B falin forsjá barna aðila og A gert að greiða einfalt meðlag með börnunum frá uppkvaðningu dóms og þar til þau yrðu fullra 18 ára að aldri. Þá var mælt fyrir um umgengni barnanna við A á tveggja vikna fresti, fjórar klukkustundir í senn, með nánar tilgreindum hætti og undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að verulega skorti á að tekin hefði verið rökstudd afstaða til matsgerðar, sem aflað var undir rekstri málsins í héraði, og þeirra málsástæðna A er henni tengdust en þær lutu einkum að ágöllum á matsgerðinni og hugsanlegu vanhæfi matsmannsins. Var dómurinn að þessu leyti ekki talinn samræmast áskilnaði e- og f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá taldi Landsréttur rökstuðning héraðsdóms fyrir niðurstöðu hans um að umgengni barnanna við A skyldi fara fram undir eftirliti svo ófullkominn að færi gegn áskilnaði f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991, sbr. einnig 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í þeim efnum vísaði Landsréttur meðal annars til þess að niðurstaða héraðsdóms að þessu leyti hefði ekki verið sérstaklega rökstudd og til að mynda ekki útskýrt hvernig hið matskennda skilyrði 4. mgr. 47. gr. barnalaga nr. 76/2003, um sérstaka ástæðu, ætti við. Hinn áfrýjaði dómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

A og B deildu um forsjá barna sinna C og D, sem og lögheimili þeirra, umgengni og meðlag. Í dómi Landsréttar var rakið að sú niðurstaða leiddi af heildarmati á forsjárhæfni foreldra og þarfa barnanna að B færi ein með forsjá þeirra. Af því leiddi að lögheimili þeirra yrði hjá B. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um forsjá og skyldu A til að greiða B einfalt meðlag. A krafðist fyrir Landsrétti endurskoðunar á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um rétt til umgengni við börnin. Krafðist hann þess að fá umtalsvert rýmri rétt til umgengni, auk þess sem hann sætti ekki eftirliti. Með dómi Landsréttar var talið að sá hluti hins áfrýjaða dóms er varðaði umgengni við börn málsaðila væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa þeim þætti málsins til héraðsdóms til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Úrskurður héraðsdóms felldur úr gildi og krafa A um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli matsbeiðni hans tekin til greina.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar C, lögheimili og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá stúlkunnar. Lögheimili C skyldi vera hjá A en kveðið var á um umgengni B við stúlkuna með tilgreindum hætti. Í dómi Landsréttar var talið að eins og málið lægi fyrir réttinum yrði engu slegið föstu um ætlað ofbeldi sem A kvaðst hafa orðið fyrir af hálfu B eða að C stafaði hætta af B. Lagt var til grundvallar að A og B væru bæði hæf til að fara með forsjá stúlkunnar. Þá taldi rétturinn mega ráða af gögnum málsins að þau hefðu leitast við að efla forsjárhæfni sína að gengnum dómi héraðsdóms og bæta samskipti sín í kringum umgengni B við C. Einnig taldi Landsréttur að ekki yrði horft framhjá áhyggjum sem dómkvaddur matsmaður lýsti í skýrslu sinni fyrir réttinum af umgengni B við barnið ef A færi ein með forsjá þess. Að öllu virtu féllst Landsréttur á það með héraðsdómi að það þjónaði hagsmunum C best að A og B færu áfram með sameigin- lega forsjá hennar og að lögheimili hennar héldist óbreytt. Mælt var fyrir um nánari tilhögun þeirrar umgengni sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi en niðurstaða hans um umgengni var að öðru leyti staðfest með vísan til forsendna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu yfirmatsmanna til að meta forsjárhæfni aðila. Í kæru A til Landsréttar var á því byggt að annmarkar væru á fyrirliggjandi matsgerð. Matsmaður hefði meðal annars ekki kannað tengsl beggja aðila við barnið en í þeim efnum var einkum vísað til þess að matsmaður hefði ekki fylgst með samvistum A og barnsins. Landsréttur rakti að fyrir lægi nýleg matsgerð sem bæri með sér að ítarlegt og heildstætt mat hefði farið fram á þeim atriðum sem fram koma í 34. gr. barnalaga nr. 76/2003, þar með talin tengsl A við barnið. Eins og málið væri vaxið hefði ekki verið unnt að fylgjast með A og syni hans saman en Landsréttur taldi það eitt og sér ekki geta réttlætt að yfirmat færi fram með tilheyrandi töfum á meðferð málsins. Þá var ekki fallist á að efni væru til þess að fallast á kröfu A vegna annarra athugasemda hans en í þeim efnum var meðal annars haft í huga að A ætti þess kost að upplýsa nánar um þau atriði sem hann hefði fundið að með aðilaskýrslu við aðalmeðferð málsins í héraði, skýrslutöku af matsmanni og öðrum vitnum sem og frekari gagnaframlagningu málatilbúnaði sínum til stuðnings. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar og lögheimili. Í úrskurði Landsréttar kom fram að verulega hefði skort á að í héraðsdómi væri tekin rökstudd afstaða til atriða sem líta bæri til við úrlausn málsins samkvæmt 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003. Þannig hefði héraðsdómur ekkert vikið að forsjárhæfni B eða lagt á hana mat. Úrlausn héraðsdóms hefði því ekki verið í samræmi við fyrirmæli greinds ákvæðis, auk þess sem hún hefði heldur ekki samrýmst ákvæði f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 að því leyti sem héraðsdómur tók ekki afstöðu til málsástæðna A er vörðuðu skort á mati héraðsdóms á forsjárhæfni B og ætlaða galla á matsgerð dómkvadds matsmanns. Þá taldi Landsréttur jafnframt að takmarkaðar upplýsingar lægju fyrir um afstöðu dóttur aðila til málsins og yrði ekki séð að héraðsdómur hefði gætt með viðhlítandi hætti þess réttar sem börnum væri áskilinn í 1. mgr. 43. gr. barnalaga og 12. gr. laga nr. 19/2013 um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins. Taldi Landsréttur ágalla á meðferð og úrlausn málsins í héraði slíka að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, sem og lögheimili hans, umgengni og meðlag. Héraðsdómur hafði komist að þeirri niðurstöðu að forsjárhæfni A væri verulega skert en forsjárhæfni B væri góð. Þá hefði drengurinn sterkt tengsl við A og grunntengsl við B sem hefðu eflst eftir að hann var tekinn úr umsjá A. B væri líklegri til að viðhalda reglulegri umgengni drengsins við báða foreldra. Taldi héraðsdómur að hagsmunum drengsins væri best borgið með því að B færi með forsjá hans og lögheimili. Í dómi Landsréttar kom fram að þau gögn sem lögð hefðu verið fyrir réttinn, sem og viðtal dómenda við drenginn, bentu ekki til þess að samskipti aðila hefðu breyst svo máli skipti frá uppkvaðningu héraðsdóms. Þá veittu gögnin ekki vísbendingu um að drengurinn sætti ofbeldi á heimili B. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns í forsjármáli B gegn A.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni B um dómkvaðningu yfirmatsmanna.

A höfðaði mál á hendur B og krafðist þess að forsjá barna þeirra yrði ákveðin sameiginleg og að lögheimili barnanna yrði hjá honum. Í hinum áfrýjaða dómi var því slegið föstu að framganga A varðandi umgengni og brot á samkomulagi aðila um hana dragi verulega úr forsjárhæfni hans og því væri börnunum ekki fyrir bestu að forsjá þeirra yrði ákveðin sameiginleg. B var á hinn boginn talin hæf til að fara með forsjá barnanna og henni einni dæmd forsjá þeirra. Landsréttur rakti tilgreind ákvæði barnalaga og komst að þeirri niðurstöðu að þegar lagður var dómur á málið í héraði hefði notið afar takmarkaðra gagna um mörg þeirra atriða sem dómara hefði borið samkvæmt 2. mgr. 34. gr. barnalaga að líta til er hann kvað á um hvernig forsjá barnanna og lögheimili þeirra skildi háttað. Að því gættu og í ljósi málsatvika allra og þeirra sérreglna sem giltu um öflun sönnunargagna í málum af þeim toga sem um ræddi, sbr. 42. gr. barnalaga, hefði héraðsdómara borið að leggja fyrir aðila að afla frekari gagna varðandi aðstæður þeirra og barna þeirra, þar með talið sérfræðilegrar álitsgerðar, sbr. 3. mgr. 42. gr. barnalaga, og kveðja síðan til setu í dómi sérfróðan meðdómsmann, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Taldi Landsréttur því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

A höfðaði mál gegn BH og krafðist þess að henni yrði dæmd forsjá sonar síns, B. Hafði A verið svipt forsjá B með dómi Héraðsdóms Reykjaness árið 2018 og var dómurinn staðfestur með dómi Landsréttar 11. október 2018, í máli nr. 288/2019. Undir rekstri þessa máls í héraði var dómkvaddur matsmaður sem taldi að þrátt fyrir að staða A væri mun betri í dag en þegar hún var svipt forsjá drengsins, þá væri forsjárhæfni A óstöðug, og var niðurstaða hans að tilfærsla forsjár til A myndi ekki þjóna hagsmunum drengsins. Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna hans, var rakið að drengurinn hefði verið í fóstri frá árinu 2018 og hafi aðlagast þar vel og dafnað. Var talið að það myndi raska verulega stöðugleika í uppeldi drengsins ef A fengi forsjá hans aftur og að sú ráðstöfun yrði ekki í samræmi við hag hans og þarfir. Var BH því sýknuð af kröfum A.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B færi ein með forsjá C og kveðið á um inntak umgengni A um jól og áramót. Í dómi héraðsdóms var sérstaklega horft til þess að samskiptum aðila hefði verið þannig háttað, bæði fyrir og eftir fæðingu C, að ólíklegt væri að þau gætu átt með sér þá foreldrasamvinnu sem væri nauðsynleg forsenda sameiginlegrar forsjár. Í dómi Landsréttar kom fram að þau gögn sem lögð hefðu verið fyrir Landsrétt eftir uppkvaðningu héraðsdóms bæru á ýmsan hátt merki þess að samskipti aðila færu batnandi og að þau hefðu getu til að eiga farsæla samvinnu um uppeldi og umönnun sonar síns. Í skýrslum aðila fyrir dómi hefði aftur á móti komið fram að samskipti þeirra um C væru skrifleg og að þau hittust aldrei. Þá yrði ráðið af sömu gögnum að takmarkað traust ríki á milli aðila. Telja yrði ljóst að sú skipan mála sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi hefði að öðru leyti haft góð áhrif á samskipti aðila. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, umgengni og meðlag. A og B bjuggu aldrei saman og fór A ein með forsjá C þar til hinn áfrýjaði dómur gekk. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu sameiginlega með forsjá drengsins og skyldi lögheimili hans vera hjá A og B gert að greiða meðlag með honum. Loks var kveðið á um inntak umgengni. Í dómi Landsréttar var rakið að í barnalögum nr. 76/2003 væru ekki reistar skorður við því að foreldri, sem aldrei hefði haft forsjá barns, öðlaðist með fulltingi dómstóla hlutdeild í forsjá þess þótt hitt foreldrið væri því andvígt. Skilyrði þess væri að þær aðstæður væru fyrir hendi að breytt skipan forsjár þjónaði betur hagsmunum barnsins. Í málinu var talið að verulegrar tortryggni gætti milli A og B og hefðu þau bæði kennt hinu um samskiptavanda þeirra og slæm áhrif þessa á C. Samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns byggju þau aftur á móti bæði yfir styrkleikum. C væri 12 ára og bæri ágætt skynbragð á eigin þarfir og langanir og bæri að taka réttmætt tillit til afstöðu hans. Ekkert hefði komið fram í málinu sem gæfi tilefni til að álykta að hann væri því andvígur að B axlaði þá ábyrgð sem fælist í forsjárskyldum foreldra. Þá virtist ágreiningur aðila ekki rista djúpt um meginatriði í uppeldi C. Taldi Landsréttur ekki efni til að hnekkja því áliti héraðsdóms að það þjónaði betur hagmunum C að A og B færu sameiginlega með forsjá hans. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en reglulega umgengni B við C og umgengni um jól og áramót.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu B um breytt lögheimili og bráðabirgðaforsjá en fallist á kröfu hans um umgengni. Fyrir Landsrétti laut ágreiningur A og B eingöngu að umgengi. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms með vísan til forsenda um að B skyldi njóta umgengni við börnin.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar, C, lögheimili hennar og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B færi ein með forsjá C og skyldi lögheimili hennar vera hjá B og A gert að greiða meðlag með henni. Loks var kveðið á um inntak umgengni. Í dómi Landsréttar var rakið að í viðtali við dómara fyrir aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti hefði C, sem nú væri á fjórtánda aldursári, lýst þeirri afstöðu sinni á skýran og afdráttarlausan hátt að ekki yrði breytt núverandi fyrirkomulagi á reglulegri umgengni og væri ekkert fram komið sem benti til þess að afstaða hennar væri lituð af öðrum viðhorfum en hennar eigin. Bæri því við úrlausn málsins að taka réttmætt tillit til afstöðu C. Þá vísaði Landsréttur til þess að ráða mætti af matsgerð dómkvadds matsmanns að báðir aðilar væru hæfir til að fara með forsjá C. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur B var vísað frá dómi. Komst dómurinn að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið leitað sátta um forsjá barna málsaðila, lögheimili þeirra, greiðslur meðlags eða inntak umgengnisréttar fyrir málshöfðunina í skilningi 33. gr. a í barnalögum og var því kröfum málsaðila þar að lútandi vísað frá dómi. Að fenginni þeirri niðurstöðu þótti ljóst að ágreiningur aðila um forsjá barnanna væri ekki lengur til meðferðar hjá lögmæltum yfirvöldum í skilningi 2. mgr. 44. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og var því jafnframt vísað frá dómi kröfu aðila um veitingu leyfis til skilnaðar að borði og sæng.

A og B deildu um forsjá sonar þeirra, C, og umgengni. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans staðfest um forsjá C hjá B. Að því er umgengni varðar var í dómi Landsréttar rakið að niðurstaða héraðsdóms um inntak og fyrirkomulag umgengni hafi tekið mið af forsögu A og þess hversu nýlega hann hefði hætt neyslu vímuefna. Af gögnum sem lögð voru fram við áfrýjun málsins lægi á hinn bóginn fyrir að A hafi verið fallinn á vímuefnabindindi sínu um það leyti sem hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp. Mætti slá því föstu að niðurstaða héraðsdóms varðandi umgengni A við barnið hefði verið önnur ef sú staðreynd hefði legið fyrir við dómsuppkvaðningu. Einnig hefðu komið fram atriði í málinu sem teldust veita vísbendingar um að A hafi neytt vímuefna eftir fall sitt í maí og júní 2022. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum lægi fyrir að A hefði unnið töluvert í sínum málum frá því hann féll sannanlega á vímuefnabindindi sínu. Þá væri augljós innileg löngun hans til að taka þátt í lífi C og umhyggja hans í garð barnsins. Ekki yrði annað ráðið en að með A og C hafi myndast hlýleg tengsl sem mikilvægt væri að varðveita og styrkja og að A væri fær um að skapa því öruggt og uppbyggilegt umhverfi, héldi hann sig frá neyslu. Það væri mikilvægt að A fengi tækifæri til að umgangast barn sitt reglulega, ekki síst í ljósi hagsmuna barnsins og réttar þess til að þekkja og njóta samvista við föður sinn. Með hliðsjón af framansögðu, fyrirliggjandi gögnum, vætti aðila og vitna, sem og þess skamma tíma sem liðinn væri síðan A féll sannanlega á vímuefnabindindi sínu væri nauðsynlegt að umgengni hans við C færi fyrst um sinn fram undir eftirliti og með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

X var ákærð fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa svipt A valdi og umsjón yfir börnum hans og X, með því að hafa farið með þau úr landi án leyfis A og haldið þeim þar. Í dómi Landsréttar sagði að X og A hafi verið í skráðri sambúð og haldið sameiginlegt heimili með tveimur börnum sínum þegar hún fór með þau úr landi gegn vilja A. X og A hafi því farið sameiginlega með forsjá barnanna. Samkvæmt 5. mgr. 28. gr. barnalaga nr. 76/2003 feli forsjá barns að íslenskum lögum í sér rétt og skyldu fyrir foreldri til að ráða persónulegum högum barns og ákveða búsetustað þeirra. Þá fari forsjárforeldri með lögformlegt fyrirsvar barns. X hafi því ekki haft ríkari rétt en A til að taka ákvarðanir um málefni barna þeirra. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsenda hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

A og B deildu um forsjá sonar þeirra, C, og utanlandsferðir B með hann til upprunalands B. Í dómi héraðsdóms var kveðið á um að forsjá C skyldi vera sameiginleg. Þá var viðurkenndur réttur B til að fara með drenginn í utanlandsferðir til upprunalands hans frá og með sumri 2022. Í dómi Landsréttar var rakið að dómkvaddur matsmaður teldi ágreining og samskiptavanda aðila ekki vera þess eðlis að hann ætti að hindra sameiginlega forsjá. Þrátt fyrir hnökra í samskiptum bæru þau virðingu fyrir hvort öðru og hefðu trú á að hvort um sig myndi annast drenginn vel. Hagur drengsins væri í fyrirrúmi hjá þeim báðum. Taldi Landsréttur ljóst að málsaðilum væri fyrst og fremst mikið í mun að hagsmuna drengsins væri gætt í hvívetna. Samskipti þeirra um drenginn væru kurteis þótt þau hefðu í gegnum tíðina viðrað mismunandi skoðanir á því hvernig umönnun hans væri háttað. Fallist var á það mat héraðsdóms að ágreiningur málsaðila væri ekki með þeim hætti að hann ætti að koma í veg fyrir sameiginlega forsjá. Staðfest var því niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sameiginlega forsjá. Varðandi kröfu B um viðurkenningu á rétti hans til að fara með drenginn í utanlandsferðir til upprunalands síns hafnaði Landsréttur frávísunarkröfu A þar sem dómstólar hefðu samkvæmt 5. mgr. 34 . gr. barnalaga nr. 76/2003 vald til að kveða á um inntak umgengnisréttar. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna í Landsrétti kom fram að dómurinn teldi með vísan til 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar, 1. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, svo og tilgreindra ákvæða samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins að feðgarnir ættu rétt til þess að fara saman í sumarleyfi til upprunalands B frá og með sumri 2022 þegar þeir nytu sumarumgengi samkvæmt úrskurði sýslumanns.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns til þess að meta forsjárhæfni A og B í dómsmáli þeirra á milli um forsjá þriggja barna þeirra. Í úrskurði Landsréttar kom fram að álitsgerða F sálfræðings sem fyrir lægju í málinu hefði verið aflað á grundvelli barnaverndarlaga nr. 80/2002 og hefði A ekki átt þess kost að koma að athugasemdum við gerð þeirra eða hafa áhrif á hver væri fenginn til að framkvæma mat á forsjárhæfni. Mats F hefði ekki verið aflað gagngert til að greina hvor aðila væri hæfari til að fara með forsjá barna málsaðila. Jafnframt hefði það aðeins varðað hæfni aðila til að fara með forsjá yngsta barns þeirra, auk þess sem F hefði ekki fjallað um það hvernig best yrði háttað umgengni við það foreldri sem ekki fengi forsjá eða lögheimili barnanna. Þá gæti álitsgerð G sálfræðings, sem falið var að taka viðtöl við börnin og kynna sér afstöðu þeirra á grundvelli 43. gr. barnalaga nr. 76/2003, ekki komið í stað matsgerðar þar sem fjallað væri um framangreind atriði. Vísaði rétturinn til þess að þó hraða bæri forsjármálum, sbr. 4. mgr. 38. gr. barnalaga, yrði að framangreindu gættu ekki talið rétt að meina A um þá sönnunarfærslu að afla matsgerðar dómkvadds matsmanns í málinu, en ekki væri unnt að útiloka að umbeðin matsgerð gæti skipt máli við úrlausn ágreinings A og B. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að dómkveðja matsmann í samræmi við kröfur A.

A og B deildu um forsjá dóttur þeirra, C. Samkvæmt hinum áfrýjaða dómi skyldu málsaðilar fara sameiginlega með forsjá C, lögheimili hennar skyldi vera hjá A og umgengni háttað með nánar tilgreindum hætti. Þá var B gert að greiða tvöfalt meðlag með C til fullnaðs 18 ára aldurs hennar. Ágreiningur aðila fyrir Landsrétti laut aðallega að því hvort lagaskilyrði stæðu til þess að þau færu sameiginlega með forsjá C, sbr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003, en A byggði á því að svo væri ekki. Þá greindi aðila á um sönnunargildi matsgerðar sem lá fyrir í málinu. Í dómi Landsréttar var rakið að af 34. gr. barnalaga leiddi að niðurstaða um það hvort forsjá skyldi vera sameiginleg réðist einkum af mati á þeim atriðum sem vísað væri til í ákvæðinu. Þá var rakið að samkvæmt 2. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála legði dómari mat á sönnunargildi matsgerðar þegar leyst væri úr máli. Í dómi héraðsdóms hefðu dómendur í engu farið út fyrir þetta hlutverk sitt heldur tekið afstöðu til sönnunargildis fyrirliggjandi matsgerðar. Mat þeirra hafi verið að vissir ágallar væru á matsgerðinni og að þeir væru til þess fallnir að rýra gildi hennar á þann veg að ályktanir um talsverðan mun á forsjárhæfni aðila, A í hag, ættu ekki rétt á sér. Niðurstaða matsmanns væri að báðir foreldrar væru hæfir til að fara með forsjá C. Þótt deilur hefðu staðið milli A og B, og sett nokkurt mark á samskipti þeirra, yrði ráðið af gögnum málsins að þau gætu sameiginlega í þágu barnsins tekið meiri háttar ákvarðanir er varða það og væru í stakk búin að vinna saman að velferð og þroska þess. Að þessu gættu og með hliðsjón af atvikum og gögnum málsins að öðru leyti var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

A og B deildu um forsjá sonar þeirra, C, umgengni og greiðslu meðlags. Í dómi Landsréttar kom fram að eins og ágreiningi aðila væri háttað kæmi ekki til þess að unnt væri að dæma sameiginlega forsjá. Jafnframt var rakið að af málsgögnum yrði ekki annað ráðið en að í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns hafi verið fjallað um A á jákvæðari hátt en efni stæðu til. Þá virtist niðurstaða hins áfrýjaða dóms hafa haft góð áhrif á samskipti aðila og líðan drengsins. Samkvæmt framangreindu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um forsjá, meðlag og umgengni A og B við C.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi án kröfu þar sem sóknaraðili var ekki talinn hafa fært sönnur á að aðilar hefðu fyrir málshöfðun leitað sátta samkvæmt 1. mgr. 33. gr. barnalaga nr. 76/2003 um þau ágreiningsefni sem lágu fyrir héraðsdómi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns til að meta forsjárhæfni hennar.

A og B deildu um forsjá dóttur þeirra, C, lögheimili hennar, meðlag og umgengni. Í dómi héraðsdóms var kveðið á um að forsjá C skyldi vera sameiginleg. Þá var kveðið á um að lögheimili C skyldi vera hjá B en A skyldi greiða meðlag með henni. Loks skyldi C njóta jafnrar umgengni við báða foreldra. Í dómi Landsréttar var rakið að í sálfræðilegri matsgerð kæmi fram að báðir aðilar væru hæfir til að fara með forsjá telpunnar. Með vísan til matsgerðarinnar sem og tveggja viðbótarmatsskýrslna var fallist á að báðir aðilar væru hæfir til að fara með forsjá telpunnar. Þrátt fyrir að A hefði framan af tálmað umgengni hefði hún að mestu lagað sig að niðurstöðu dómstóla, þótt hún hefði á stundum farið að ráðgjöf aðila sem hefðu ráðlagt henni á annan veg. Hún hefði lýst því yfir í skýrslu sinni fyrir Landsrétti að hún myndi una niðurstöðu Landsréttar. Því væri ekki tilefni til að gera upp á milli forsjárhæfi aðila. Aðilar hefðu sýnt að þau gætu átt í ágætum samskiptum ef þau snerust aðeins um dóttur þeirra. Taldi Landsréttur að ágreiningur aðila væri ekki líklegur til að koma í veg fyrir, hindra eða draga úr möguleikum telpunnar til að alast upp við þroskavænleg skilyrði, umfram það sem væri ef forsjá yrði óskipt. Aðilar höfðu farið sameiginlega með forsjá telpunnar frá fæðingu. Í niðurstöðu viðbótarmats sem aflað var fyrir Landsrétti kom fram að dóttir aðila hefði dafnað vel og sýnt góðar framfarir í líkamlegum og vitrænum þroska sem bæri með sér að hún byggi við hvetjandi og ástríkar aðstæður hjá foreldrum sínum. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms að ákvörðun um sameiginlega forsjá aðila yfir dóttur sinni væri til þess fallin að friður gæti skapast milli þeirra og að telpan fengi notið þess að eiga foreldra sem gætu átt í uppbyggilegu samstarfi um hagsmuni hennar, heilsu og velferð. Þá taldi Landsréttur að það fyrirkomulag á lögheimili og umgengni sem komst á með hinum áfrýjaða dómi hefði gefið góða raun. Væri ekkert fram komið í málinu sem gæfi tilefni til að raska því. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms að lögheimili telpunnar skyldi vera hjá B. Með sama hætti var staðfest niðurstaða hans um fyrirkomulag á umgengni og greiðslu meðlags.

A og B deildu um forsjá barna sinna sinna, C og D, umgengni og greiðslu meðlags. Í dómi héraðsdóms kom fram að með vísan til gagna málsins og matsgerða væru ekki efni til að gera upp á milli forsjárhæfni A og B. Eins og aðstæðum í málinu væri háttað hentuðu styrkleikar og veikleikar aðila í foreldrahlutverkinu börnunum á afar ólíkan hátt. Með dómi héraðsdóms var A falin forsjá dóttur þeirra, C, en B falin forsjá sonar þeirra, D, auk þess sem kveðið var á um meðlag og umgengni. Fyrir Landsrétti var einungis deilt um hvernig haga skyldi forsjá, lögheimili, meðlagi og umgengni vegna D. Í dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms að það væri D fyrir bestu að B færi með forsjá hans. Auk þess var staðfest niðurstaða héraðsdóms um meðlag með honum og umgengni A við hann.

A og B deildu um forsjá fjögurra barna sinna, C, D, E og F, lögheimili þeirra, meðlag og umgengni. Í dómi Landsréttar kom fram að af lýsingum A og B á ágreiningi sínum yrði ekki ráðið að hann væri mjög djúpstæður og var hann ekki talinn standa því í vegi að þeim yrði dæmd sameiginleg forsjá. Rétturinn vitnaði til niðurstöðu dómkvadds matsmanns um að bæði A og B væru hæf til að fara með forsjá barnanna en styrkleikar þeirra væru mismunandi. Börnin væru samkvæmt niðurstöðum matsmanns mjög tengd báðum foreldrum sínum og þau hefðu bæði sýnt þeim hlýju og umhyggju í uppeldinu. Þá fengju börnin mjög góð meðmæli frá kennurum og öðrum fagaðilum sem hefðu tjáð sig um þau. Jafnframt lægi fyrir að eftir fyrirhugaðan búferlaflutning A myndu foreldrar búa nálægt hvort öðru og skóla barnanna. Samkvæmt öllu þessu var talið börnunum fyrir bestu að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá þeirra. Þá var ákveðið að lögheimili allra barnanna yrði hjá A og var B gert að greiða einfalt meðlag með hverju þeirra frá uppsögu dómsins en ekki þóttu efni til að ákveða meðlagsgreiðslur aftur í tímann. Þá var mælt fyrir um umgengni barnanna við málsaðila.

A og B deildu um forsjá þriggja barna sinna, C, D og E, lögheimili þeirra og umgengni við þau. Tvö eldri börnin, C og D, bjuggu hjá A en E bjó hjá þeim til skiptis, viku í senn. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt framlögð gögn og framburðir málsaðila bæru með sér að samskipti þeirra hefðu á stundum verið erfið yrði ekki séð að það hefði haft veruleg áhrif á umgengni barnanna við þau. Aftur á móti væri ljóst að ummæli A um andlegt ofbeldi B gegn bæði A og börnunum, sem A birti á Facebook-síðu sinni í kjölfar uppkvaðningar héraðsdóms, hefði haft neikvæð áhrif á samskipti málsaðila og samskipti C og D við B. Landsréttur taldi að fullyrðingar A fengju ekki haldbæra stoð í gögnum málsins og töldust þær því ósannaðar. Ekki hafði verið lögð fram matsgerð um forsjárhæfni málsaðila og var lagt til grundvallar að þau væru jafnhæf til að fara með forsjá barnanna. Taldi rétturinn hvorki að ágreiningur milli aðila væri svo djúpstæður að hann væri líklegur til að hafa áhrif á börnin né ylli hann því að líklegt væri að aðilar gætu ekki unnið í sameiningu að velferð barna sinna. Taldi Landsréttur að það þjónaði hagsmunum barnanna best að málsaðilar færu áfram sameiginlega með forsjá þeirra og að lögheimili þeirra og umgengni héldust óbreytt í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms.

Með dómi héraðsdóms var B falin forsjá C, dóttur A og B, og skyldi lögheimili hennar vera hjá B. Þá var mælt fyrir um umgengni A og B við C. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í málinu væri deilt um forsjárhæfni málsaðila og það hvers konar fyrirkomulag forsjár og umgengni væri dóttur þeirra fyrir bestu. Hefði héraðsdómi því verið rétt að kveðja sérfróðan meðdómsmann til setu í dómi, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var jafnframt vísað til þess að við meðferð málsins fyrir héraðsdómi hefði dómurinn falið sálfræðingi, sem ekki var dómkvaddur sem matsmaður í málinu, önnur verkefni en að kanna viðhorf C og skila álitsgerð um það til dómsins. Með þessu hefði héraðsdómur farið út fyrir þær heimildir sem honum væru fengnar með 1. mgr. 43. gr., sbr. 3. mgr. 42. gr. barnalaga nr. 76/2003. Hinn áfrýjaði dómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar á ný.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi án kröfu. Í málinu deildu aðilar meðal annars um forsjá sona sinna C og D. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna hans um frávísun málsins, kom fram að við sáttameðferð hefði ekki verið fjallað um ágreining aðila um forsjá C og D. Yrði því ekki talið að leitað hefði verið sátta um meginágreiningsefni málsins fyrir höfðun þess. Færi það í bága við ófrávíkjanleg fyrirmæli 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 og af þeim sökum yrði ekki hjá því komist að vísa málinu frá dómi.

A og B deildu um forsjá sonar síns, umgengni og meðlag. Með hinum áfrýjaða dómi var B falin forsjá drengsins auk þess sem kveðið var á um umgengni og meðlag. Í málinu lá fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns sem aflað var undir rekstri málsins í héraði þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að B byggi yfir ríkari forsjárhæfni en A. Féllst Landsréttur á þá niðurstöðu héraðsdóms að ekki væru forsendur til að aðilar færu áfram saman með forsjá sonar þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að matsgerðinni hefði ekki verið hnekkt og á henni væru engir slíkir annmarkar að ekki yrði á henni byggt. Samkvæmt því yrði að leggja til grundvallar að hæfni foreldra og tengsl barns við báða foreldra mæltu með því að B yrði falin forsjáin. Sjónarmið um stöðugleika í tengslum og í uppeldi mæltu einnig með hinu sama. Áform B um fimm ára dvöl erlendis gætu ekki ein og sér leitt til þess að kröfu hennar um forsjá yrði hafnað. Var niðurstaða heildarmats á því hvað væri drengnum fyrir bestu að hagsmunir hans stæðu til þess að B færi með forsjána. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu nýs matsmanns til þess að meta forsjárhæfni aðila og skoða og meta nánar tilgreind atriði. Í úrskurði Landsréttar kom fram að með áðurgreindri matsbeiðni hefði A krafist nýs undirmats um forsjárhæfni aðila í stað þess að krefjast yfirmats samkvæmt 64. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem tekin yrðu til endurmats þau atriði sem áður hefðu verið metin. Í matsgerð hins dómkvadda matsmanns um forsjárhæfni aðila væri fjallað um þau atriði sem sérstaklega væri leitað svara við í nánar tilgreindum liðum í matsbeiðni A. Þá litu aðrar spurningar á hinn bóginn að almennum og fræðilegum atriðum og yrði ekki séð að svör við þeim hefðu þýðingu við úrlausn ágreinings um forsjá sonar málsaðila. Samkvæmt 3. mgr. 38. gr. og 3. mgr. 42. gr. barnalaga nr. 76/2003 og og með vísan til reglna IX. kafla laga nr. 91/1991 um matsgerðir, sérstaklega 64. gr., var hinn kærði úrskurður staðfestur.

A og B deildu um forsjá barna sinna, lögheimili og umgengni. Með hinum áfrýjaða dómi var B einni falin forsjá barnanna auk þess sem kveðið var á um lögheimili, meðlag og umgengnisrétt. Niðurstaða héraðsdóms byggðist á því að frumtengsl barnanna við B væru ótvírætt sterkari og fengi það stoð í matsgerð dómkvadds matsmanns. Þá væru samskipti aðila erfið og fyrirsjáanlegt, vegna djúpstæðs ágreinings og vantrausts þeirra á milli, að þau myndu ekki geta tekið sameiginlegar ákvarðanir í skjóli forsjár. Var það ekki talið þjóna hagsmunum barnanna að aðilarnir færu sameiginlega með forsjá þeirra. Fyrir Landsrétti krafðist A frávísunar málsins frá héraðsdómi á þeim grundvelli að sáttameðferð aðilanna hefði ekki fullnægt skilyrðum 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003. Með hliðsjón af fyrirliggjandi sáttavottorði taldi Landsréttur að fullnægjandi sáttameðferð hefði farið fram og hafnaði frávísunarkröfu A. Með vísan til fyrirliggjandi lögregluskýrslna og læknisvottorða en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var staðfest niðurstaða hans um að ekki væru skilyrði til þess að aðilar færu sameiginlega með forsjá barnanna og að B skyldi ein fara með forsjá þeirra. Að því virtu kom lögheimili barnanna ekki til úrlausnar dómsins. Þá staðfesti Landsréttur ákvæði héraðsdóms um inntak umgengnisréttar.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu yfirmatsmanna.

A og B deildu um forsjá barna sinna, umgengni og meðlag. Í dómi Landsréttar kom fram að gögn málsins og framburðir aðila fyrir dómi gæfu ótvírætt til kynna að samskiptavandi þeirra væri mikill og djúpstæður. Ekki væru því forsendur fyrir sameiginlegri forsjá. Í málinu lá fyrir matsgerð þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að A hefði í gegnum tíðina borið mun meiri ábyrgð á uppeldi barnanna og væri þeim mjög náin. Þá létu bæði börnin eindregið í ljós vilja til að vera í umsjá A og eiga lögheimili hjá henni. Enn fremur hefði annað barnið átt við mjög alvarleg áfallastreitueinkenni að stríða að undanförnu og tengdist það meðal annars ótta þess við að fara í umsjá föður síns. Með hliðsjón af framangreindu var A falin forsjá barna þeirra. Þá taldi Landsréttur að það þjónaði ekki hagsmunum barnanna að kveða á um umgengni þeirra við B. Ákvæði hins áfrýjaða dóms um meðlag og lögheimili voru staðfest.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar, umgengni og greiðslu meðlags. Í dómi Landsréttar kom fram að framburður aðila fyrir dómi og gögn málsins bæru ótvírætt með sér að samskiptavandi aðila væri mikill og þau ræddu ekki saman um málefni barnsins. Væru því ekki forsendur fyrir því að þau færu saman með forsjána. Í málinu lá fyrir matsgerð þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að báðir foreldrar væru hæfir til þess að fara með forsjá barnsins. Var það mat dómsins að það samrýmdist betur högum og þörfum barnsins að A færi ein með forsjá þess enda þótt fyrir lægi að hún hefði tálmað umgengni barnsins við B. Í ljósi þess að barnið hafði lítið umgengist B síðastliðin tvö ár og ekki myndað tengsl við sambýliskonu hans og hálfsystur sem byggju á sama heimili var talið nauðsynlegt að aðlögun ætti sér stað í sex mánuði frá uppkvaðningu dómsins. Í ljósi aðstæðna var það mat dómsins að nauðsynlegt væri að foreldrar nytu stuðnings eftirlitsaðila, sbr. 4. mgr. 47. gr. barnalaga nr. 76/2003, á aðlögunartímanum til að stuðla að því að umgengnin til lengri tíma yrði barninu áreynslulaus eða áreynslulítil.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns til þess að meta forsjárhæfni hans. Í málinu lágu fyrir tvær matsgerðir sálfræðinga en í matsbeiðni A var þess sérstaklega óskað að metið yrði hvaða stuðningsúrræði eða þjónustu hann ætti rétt á samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2018 um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir. Í úrskurði Landsréttar kom fram að af fyrri matsgerðum yrði ekki sérstaklega ráðið að metið hefði verið hvort slík úrræði væru til þess fallin að bæta forsjárhæfni A og væri því ekki unnt að fullyrða fyrir fram að matsbeiðni A væri bersýnilega óþörf, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þótt málið væri rekið sem flýtimeðferðarmál á grundvelli 53. gr. b barnaverndarlaga nr. 80/2002 yrði að horfa til þess að barn A hefði þegar verið vistað utan heimilis og væru því ekki efni til að takmarka rétt hans til öflunar matsgerðar. Var því fallist á beiðni A um dómkvaðningu matsmanns.

A áfrýjaði dómi héraðsdóms þar sem B hafði verið falin forsjá þriggja barna þeirra og krafðist meðal annars frávísunar málsins þar sem sáttameðferð samkvæmt 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 hefði ekki farið fram fyrir höfðun þess. Í dómi Landsréttar er rakið að samkvæmt fyrrgreindu ákvæði er það ófrávíkjanleg skylda foreldra að undirgangast sáttameðferð áður en mál er höfðað. Af málsgögnum væri ljóst að í sáttameðferð aðila hefði ekki verið fjallað um ágreining þeirra á milli um forsjá barnanna þriggja í samræmi við ákvæðið. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.