LANDSRÉTTUR og Dómur fimmtudaginn 5. júní 2025. og Mál nr. 767/2022: og Jóhann Kristján Arnarson og Berglind Kristjánsdóttir (
Ingvi Hrafn Óskarsson lögmaður, 2. prófmál) og
Reykjanesbær (
Eva Halldórsdóttir lögmaður)
gegn
dánarbúi Jóhannesar Reynissonar Ásdísi Runólfsdóttur og Sólveigu Þóru Jóhannesdóttur (
Einar Gautur Steingrímsson lögmaður)
JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.761.542 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.
JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.817.523 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.
Stefnendur kröfðust bóta úr hendi stefndu vegna galla á fasteign sem þau festu kaup á árið 2016. Beindu þau kröfum sínum að R vegna vanrækslu við eftirlit með framkvæmdum við byggingu fasteignarinnar á grundvelli skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, I sem byggingarstjóra og G og K sem seljendum fasteignarinnar á grundvelli laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Loks beindu þau kröfu að J og B sem fyrri eigendum og húsbyggjendum eignarinnar. Í dómi héraðsdóms voru stefndu R, G, K, J og B dæmd óskipt til greiðslu bóta vegna alls tjóns stefnenda að undanskildu tjóni vegna afnotamissis. Var matsgerð dómkvadds matsmanns lögð til grundvallar við mat á viðgerðarkostnaði. I var hins vegar sýknaður, m.a. vegna fyrningar krafna á hendur honum.
Steingrímur Einarsson, Sigríður J Sigurjónsdóttir, Sigurjón Kristinn Sigurjónsson, Svanlaug Guðnadóttir, Kristján G Jóhannsson, Inga Steinunn Ólafsdóttir, Víðir Ólafsson, Erla Jónsdóttir og Urtusteinn ehf (
Björn Jóhannesson hrl)
gegn
Björgmundi Erni Guðmundssyni (
Ingvar Sveinbjörnsson hrl) og
Hreini Jónssyni (
Kristján B. Thorlacius hrl)
Stefndu, byggingastjóri og múrarameistari, dæmdir til greiðslu bóta vegna ágalla á múrverki. Tryggingarfélagið dæmt til greiðslu þess sem á vantaði vegna tryggingar byggingastjóra.
A varð fyrir alvarlegu líkamstjóni er hann féll út um dyr og ofan í grunn viðbyggingar sumarhúss. Í málinu krafðist A viðurkenningar á óskiptri bótaábyrgð B, byggingarstjóra framkvæmdanna og skráðum húsasmíðameistara, C, verktaka og smiðs við framkvæmdirnar, D eiganda fasteignarinnar og V hf. sem vátryggjanda B og D, vegna tjónsins. Byggði hann kröfur sínar í málinu á því að aðstæður á og við framkvæmdasvæði byggingarinnar hafi verið óforsvaranlegar vegna athafna og athafnaleysis D, B og C og þar með ólögmætar og þeim saknæmar. Framkvæmdir stóðu yfir við sumarhúsið er slysið varð. Til varnar því að gengið yrði út um dyr á austurhlið hússins hafði tveimur golfpokum með kylfum og einni golfkerru verið stillt upp fyrir framan hurðina, henni læst innan frá og aðrar útgöngudyr teknar í notkun tímabundið. Fallið frá neðri brún dyraopsins niður á gólf viðbyggingarinnar var 3,3 m og upp úr gólffletinum stóðu óvarin steypustyrktarjárn. Fyrir lá í málinu að A þekkti til aðstæðna í sumarhúsinu og að hann hafði neytt áfengis skömmu fyrir slysið. Í dómi Hæstaréttar kom fram að leggja yrði til grundvallar að þær varnaraðgerðir sem að framan var lýst hafi verið með öllu óviðunandi. Frumorsök slyssins væri að rekja til þess hvernig háttað var frágangi dyranna og steypustyrktarjárnanna. Var viðurkennt að B sem húsasmíðameistari, D sem fasteignareigandi og C sem smiður við framkvæmdirnar bæru sameiginlega ábyrgð að 2/3 hlutum gagnvart A á því tjóni er hann varð fyrir vegna afleiðinga slyssins en að A bæri að 1/3 hluta tjón sitt sjálfur vegna eigin sakar. Þá var jafnframt viðurkenndur réttur A til greiðslu að 2/3 hlutum úr ábyrgðartryggingu D hjá V hf.
Steingrímur, Einarsson, Sigríður, J. Sigurjónsdóttir, Sigurjón, Kristinn Sigurjónsson, Svanlaug, Guðnadóttir, Kristján, G. Jóhannsson, Inga, Steinunn Ólafsdóttir, Víðir, Ólafsson, Erla, Jónsdóttir og Urtusteinn ehf (
Björn Jóhannesson hrl)
gegn
Björgmundi,
Erni Guðmundssyni,
Sjóvá-Almennum,
tryggingum hf (
Ingvar Sveinbjörnsson hrl) og
Hreini Jónssyni (
Kristján B. Thorlacius hrl)
S og fleiri keyptu íbúðir í fjöleignahúsi af Á ehf. Í málinu stefndu þau B, byggingarstjóra hússins og H, múrarameistara, til heimtu skaðabóta vegna galla á múrklæðningu fasteignarinnar. Þá krafðist einn íbúðareigandi viðurkenningar á greiðsluskyldu S hf. á grundvelli starfsábyrgðartryggingar B. Í málinu lágu fyrir tvær matsgerðir og gerðu þær báðar ráð fyrir að ráðast þyrfti í heildarendurnýjun á múrhúð hússins, þó út frá ólíkum forsendum. Var það mat sérfróðra meðdómsmanna í héraði að slík heildarendurnýjun væri óþörf. Í undir- og yfirmatsgerð kom hins vegar ekki fram umfang þess kostnaðar sem leggja þyrfti í til að bæta úr göllum á múrhúð hússins að þessu virtu, né hversu stór hluti verksins var gallaður þegar B og H hurfu frá verkinu. Var máli S og fleiri gegn B, H og S hf. því vísað frá héraðsdómi.
A krafðist viðurkenningar á bótaskyldu stefndu vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir. Sýkna.hh
Byggingarstjóri var dæmdur til að greiða eigendum fasteignar skaðabætur vegna ófullnægjandi loftunar á þaki. Hvorki var byggt samkvæmt byggingarreglugerð né staðfestum teikningum þar sem færri túður voru á þakinu og minni en teikning sýndi. Nokkrum kröfuliðum stefnenda var hafnað þar sem talið var að um kostnað vegna viðhald fasteignarinnar væri að sem ekki yrði felldur undir sakarábyrgð byggingarstjóra samkvæmt þágildandi skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997.
Talið var að fasteign í Hveragerði væri haldin margvíslegum göllum sem stöfuðu af ófullnægjandi rakavörn og loftun í skriðkjallara.
Talið var að fasteign í Hveragerði væri haldin margvíslegum göllum sem stöfuðu af ófullnægjandi rakavörn og loftun í skriðkjallara.
Stefnendur keyptu einbýlishús sem var tilbúið að utan en fokhelt að innan. Þau fengu arkitektastofu til að hanna húsið að innan og til að hafa umsjón og eftirlit með framkvæmdum. Gallar komu fram og stefndu eigendur hússins arkitektastofunni, hönnuði, byggingarstjóra, múrara, smiði, rafvirkja, parketsala og blikksmiði til greiðslu skaðabóta.
Stefnandi höfðaði mál á hendur stefnda, sem var byggingarstjóri húss sem stefnandi lét byggja. Vegna galla sem upp kom í flísalagningu hússins greiddi stefnandi síðari eigendum hússins bætur. Í málinu endurkrafði stefnandi stefnda um hluta þeirra bóta. Stefndi var sýknaður af kröfum stefnanda.
Stefnandi krafði stefnda um greiðslu skv. reikningi fyrir lagningu rafmagns. Fallist var á kröfu stefnanda.
Stefnandi tók að sér að reisa stálgrindahús fyrir stefnda. Stefndi taldi að stefnandi hefði leynt því að hann hefði ekki iðnréttindi stálsmiða og hefði ranglega krafið hann um of há laun fyrir útselda vinnu og þetta atferli ætti undir 36. gr. samningalaga. Stefnandi mótmælti þessu og öll tímaskráning hafi verið skv. upplýsingum stefnda og hann aldrei hreyft mótmælum við greiðslu reikninga þar til mál þetta hófst.
J og G keyptu hús í byggingu af H sf. 12. maí 1999. Eigendur félagsins voru EP og EM og var EM jafnframt byggingarstjóri hússins. Sig kom fram í gólfplötu og kváðust J og G hafa orðið vör við ummerki þessa í desember 1999. Í málinu beindu J og G kröfum að N, múrarameistara hússins, og R til vara. Eigendur H sf. voru báðir gjaldþrota en J og G lýstu kröfu í þrotabú EM sem byggingarstjóra hússins. Reyndist bú byggingarstjórans eignalaust og ekki var við skiptin tekin afstaða til bótakröfu J og G. Í ljós kom að ábyrgðartrygging EM sem byggingarstjóra hafði ekki tekið gildi á þeim tíma þegar tjónið varð. Kom fram í málinu að J og G höfðu fyrst beint kröfu að N vegna hins ætlaða galla með birtingu stefnu í júní 2005 og var talið að þar sem svo langur tími hafði liðið frá því að þau urðu hins ætlaða galla vör hefðu þau fyrirgert hugsanlegum bótarétti sínum gagnvart N fyrir tómlæti. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu N. Kröfu sína gegn R byggðu J og G einkum á því að R hefði borið að ganga eftir því áður en byggingarleyfi var gefið út að EM hefði sem byggingarstjóri gilda ábyrgðartryggingu, en einnig á því að byggingarfulltrúi hefði sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann gerði ekki athugasemdir við frágang botnplötu við úttekt. Varðandi fyrri röksemdina var talið að ekki lægi fyrir í málinu staðfesting á ábyrgð byggingarstjóra og þá ekki hvort tjón J og G væri þess eðlis að ábyrgðartrygging byggingarstjóra hefði bætt það. Taldist því ekki sýnt fram á að orsakasamband væri á milli tjóns þeirra og þeirrar staðreyndar að R hafði skráð EM sem byggingarstjóra á verkið án þess að hann hefði ábyrgðartryggingu. Þá þóttu J og G ekki hafa sýnt fram á vanrækslu starfsmanna R við úttekt á botnplötu. Var R því einnig sýknað af kröfu J og G.
Ekki var talið aðalstefndi bæri ábyrgð á tjóni sem stefnendur urðu fyrir vegna mistaka við byggingu íbúðarhúss, er stefnendur keyptu fullbúið að utan en ófrágengið að innan. Reykjavíkurborg var hins vegar talin bera ábyrgð á því að byggingarstjóri hússins, sem var ógjaldfær, hafði ekki skylda ábyrgðartryggingu eða bankaábyrgð í starfi sínu sem byggingasrstjóri hússins.
Gagnsök vísað frá dómi. Á það fallist með gagnstefndu að að það verði metið gagnstefnanda til vanrækslu að höfða málið ekki fyrr. Ennfremur á það fallist með gagnstefndu að málið sé svo vanreifað að það varði frávísun. Gagnstefnandi höfði gagnsakaukasök og var henni vísað frá dómi þar sem ekki var á það fallist að lagaskilyrði væru fyrir hendi til þess að stefna inn þriðja aðila í gagnsök.
Ríkislögreglustjóri (Þórir Oddsson vararíkislögreglustjóri) gegn X (Sveinn Andri Sveinsson hrl.)