H ehf. höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist þess að fá viðurkennt að atkvæði fylgdi ekki jörðinni Hvarfsdal í Dalabyggð í Veiðifélagi Búðardalsár. Hæstiréttur taldi að það leiddi af 1. mgr. 40. gr. laga nr. 61/2006 að atkvæði í veiðifélaginu fylgdi ekki jörðinni Hvarfsdal. Einnig taldi Hæstiréttur að það færi ekki í bága við 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi eignarréttar og 74. gr. um félagafrelsi að B ehf. nyti ekki atkvæðisréttar í veiðifélagi vegna jarðarinnar. Þannig hefði ekki verið gengið lengra með lögum nr. 61/2006 við að takmarka réttindi B ehf. en efni voru til. Samkvæmt þessu var tekin til greina viðurkenningarkrafa H ehf.
H ehf. höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist þess að fá viðurkennt að ekkert atkvæði fylgdi jörðinni Hvarfsdal í Dalasýslu sem er í eigu B ehf., í Veiðifélagi Búðardalsár, en óumdeilt var að jörðinni fylgdi veiðiréttur í Búðardalsá. Í dómi Landsréttar var þróun löggjafar um veiðirétt jarða og atkvæðisrétt í veiðifélögum rakin. Um atkvæðisrétt í veiðifélögum er í gildandi lögum fjallað í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði. Þar kemur fram að eitt atkvæði í veiðifélagi fylgi hverri jörð sem á veiðirétt. Með jörð sé átt við jarðir sem fullnægi skilyrðum til að teljast lögbýli við gildistöku eldri jarðalaga nr. 65/1976. Þegar lögbýlisskilyrðið var fyrst tekið upp með lögum 53/1957 um lax- og silungsveiði var tilgangur þess ekki að svipta menn atkvæðisrétti í veiðifélögum sem þeir áttu þegar fyrir, heldur koma í veg fyrir að jörðum yrði skipt upp og eigendur gætu þannig aukið atkvæðisrétt sinn. Í lögunum nr. 53/1957 var síðan mælt sérstaklega fyrir um atkvæðisrétt eigenda eyðijarða. Þrátt fyrir að jörðin Hvarfsdalur hafi verið í eyði síðan árið 1938 hefur jörðinni fylgt atkvæðisréttur í veiðifélaginu frá stofnun þess árið 1973. Eyðijörðum hefur frá öndverðu verið veittur atkvæðisréttur í veiðifélögum og í lögum hefur sérstaklega verið mælt fyrir um atkvæðisrétt þeirra síðan árið 1957 að undanskildum árunum 2006-2009 en ákvæði um eyðijarðir var sérstaklega bætt inn í lög 61/2006, árið 2009 þar sem ætlunin hefði ekki verið að breyta atkvæðisrétti eyðijarða í veiðifélögum með lögum 61/2006. Með vísan til umfjöllunar um tilgreinda löggjöf, 72. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi eignaréttar, meðalhófs og þess að atkvæðis- réttur í veiðifélagi verður ekki skertur afturvirkt, var talið óhjákvæmilegt að skýra inntak 1. mgr. 40. gr. laga nr. 61/2006, þannig að jörðin Hvarfsdalur, sem á veiðirétt í Búðardalsá, fari með atkvæðisrétt í veiðifélagi árinnar. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.
Félagið H ehf. höfðaði mál gegn félaginu B ehf. og krafðist viðurkenningar á því að síðarnefnda félagið ætti ekki atkvæðisrétt í Veiðifélagi Búðardalsár á grundvelli eignarhalds á jörðinni Hvarfsdal. Niðurstaða málsins réðst af mati á því hvort jörðin Hvarfsdalur teldist hafa fullnægt skilyrðum laga til að teljast lögbýli við gildistöku eldri jarðalaga nr. 65/1976, sem er samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 forsenda þess að jörð fylgi atkvæðisréttur í veiðifélagi. Við úrlausn málsins var lagt til grundvallar að við þetta mat skyldi líta til skilyrða ábúðarlaga nr. 64/1976 sem tóku gildi á sama tíma og jarðalög nr. 65/1976. Dómurinn komst að þeirri niðurstöðu að Hvarfsdalur hefði uppfyllt þessi skilyrði við það tímamark sem máli skipti og B ehf. nyti því sem eigandi jarðarinnar atkvæðisréttar í veiðifélaginu. Því reyndi ekki á úrlausn um álitaefni varðandi stjórnskipulegt gildi umræddrar reglu 1. mgr. 40. gr. laga nr. 61/2006.
Ágreiningur málsins laut að því hvort stefnandi ætti veiðirétt fyrir landi sínu og hvort ákvæði þágildandi lax og silungsveiðilaga nr. 76/1970 um bann við aðskilnaði veiðiréttar frá bújörðum hafi átt við þegar stefnandi eignaðist landið. Taldi dómurinn að líta yrði svo á að umfangsmikill búrekstur í formi skógræktar hefði verið stundaður á jörðinni þegar stefnandi eignaðist land sitt og að jörðin hefði því verið landareign í skilningi fyrrgreindra laga nr. 76/1970.
Kaupfélag Skagfirðinga gegn
Páli Dagbjartssyni og Sigurði Þorsteinssyni (
Benedikt Ólafsson hrl)
Deilt um veiðirétt
Árið 1969 tók G á leigu 61 hektara spildu úr jörðinni Y, sem var í eigu V, til þess að rækta þar tún. Skriflegur leigusamningur var gerður um spilduna 1978 og var uppsagnarfrestur tilgreindur eitt ár. Snemma árs 2006 var leigusamningnum sagt upp af hálfu F, sem þá hafði tekið við réttindum V. Að liðnu ári frá uppsögn leigusamningsins höfðaði F mál þetta gegn V og krafðist þess að staðfest yrði með dómi uppsögn leigusamningsins og að stefnda væri skylt að víkja af jörðinni. G taldi að uppsögn F ætti sér hvorki stoð í lögum né leigusamningnum sjálfum, hún bryti gegn lögvörðum réttindum sínum og væri því ólögmæt. Enn fremur skyldi um leigusamninginn fara eftir ábúðarlögum. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að ekkert íbúðarhús hefði verið á landspildunni og hlaða hrunin þegar G tók við umráðum hennar og að hann hefði aldrei byggt spilduna heldur nytjað hana frá næstu jörð þar sem hann væri ábúandi. Talið var að ábúðarlögin giltu ekki um leigusamning málsaðila og að uppsögn hans væri lögmæt. Kröfur F voru því teknar til greina.
Staðfest var uppsögn leigusamnings um jörð og því hafnað að um leigusamning aðila hafi farið að ábúðarlögum. Stefnda gert að víkja af jörðinni.
Ásdís Björnsdóttir og Hróðmar Margeirsson (sjálfur) gegn
Aldínu Snæbjörtu Ellertsdóttur (
Kristján Stefánsson hrl)
Að gengnum dómi héraðsdóms höfðu áfrýjendur fyrirvaralaust innt af hendi greiðslu til stefndu í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms. Áfrýjun málsins af þeirra hálfu var ekki samrýmanleg þeirri greiðslu og var málinu því vísað frá Hæstarétti.
Dánarbú Jakobs Jónssonar og Þorleifur Jónsson (
Magnús Thoroddsen hrl)
gegn
Þóri Guðmundssyni, Maríu Guðmundsdóttur, Daníel Jóni Guðmundssyni, Ásdísi Guðmundsdóttur, Auði Guðmundsdóttur, Hreiðari Vilhjálmssyni og Magnúsi Jóhannessyni (
Karl Axelsson hrl)
Jörðin Litli-Langidalur var frá árinu 1932 talin til tveggja matshluta í fasteignamati, Litla-Langadal fremri og Litla-Langadal ytri. Í fasteignamati árið 1970 var jörðin þó metin sem einn hluti en því mati var breytt með millimati ári síðar. Eigandi Litla-Langadals, J, afsalaði bróður sínum Þ, Litla-Langadal fremri 1984. Veiðifélag hafði verið stofnað árið 1970 í kjölfar gildistöku laga nr. 76/1970 um lax- og silungsveiði. Í veiðifélaginu reis upp ágreiningur um það hvort líta bæri á Litla-Langadal sem eitt eða tvö lögbýli og þar með hvort jörðinni bæri eitt eða tvö atkvæði í veiðifélaginu. Að virtri löggjöf um landbúnaðarmálefni þar sem hugtakið lögbýli var skilgreint var ekki talið að fasteignamat jarðar leiddi umsvifalaust til þess að litið yrði á hana sem lögbýli. Verðmat í fasteignamati væri aðeins einn þáttur þess að jörð yrði talin lögbýli í merkingu ábúðarlaga og laga um lax- og silungsveiði. Ekkert þótti fram komið um að Litli-Langidalur fremri hefði eftir 1941 fullnægt skilyrðum ábúðarlaga til þess að teljast lögbýli. A.m.k. hefðu J og Þ ekki sýnt fram á að svo hefði verið við stofnun veiðifélagsins árið 1970. Hefði Litli-Langidalur þannig verið eitt lögbýli, bæði í reynd og samkvæmt því fasteignamati, sem þá gilti. Tekið var fram að reglur um atkvæðisrétt í veiðifélagi væru ófrávíkjanlegar og engu skipti hvort félagar hefðu samþykkt aðra skipan á atkvæðisrétti. Þá þóttu málshöfðunarfrestir samkvæmt lax- og silungsveiðilögum og jarðalögum ekki koma til álita við úrlausn málsins. Var niðurstaða héraðsdóms um að jörðinni Litla-Langadal bæri aðeins eitt atkvæði staðfest.