Dómstólaleit

X var sakfelldur fyrir brot sem heimfært var undir 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við B, en við það notfærði X sér að B var ekki fær um að taka afstöðu til þess hvort hún vildi hafa samræði við hann sökum ölvunar og svefndrunga. Var refsing X ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Til refsiþyngingar var litið til alvarleika brotsins og 1. og 3. tölul. 1. mgr. 70. gr. sömu laga, en til refsimildunar horfði ungur aldur X, sbr. 4. tölul. 1. mgr. sömu greinar, sem var á 19. ári þegar hann framdi brotið. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár, en vegna dráttar á meðferð málsins sem X var ekki um kennt var fullnustu 21 mánaðar af refsingunni frestað skilorðsbundið. Þá var X gert að greiða B miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur.

B hóf að gera út skip til veiða á skötusel í maí 2000. Sjávarútvegsráðherra gaf út 16. ágúst 2001 reglugerð nr. 631/2001 um aflamark fyrir fiskveiðiárið 2001-2002. Reglugerðinni var ætlað að koma í stað reglugerðar, sem sett hafði verið 5. júní sama ár, en með nýju reglugerðinni var gerð sú breyting að takmörkun á veiðum tók til nýrra tegunda, keilu, löngu og skötusels, sem ekki höfðu áður verið bundnar ákvæðum um leyfilegan heildarafla. Í ákvæði til bráðabirgða var kveðið á um það að fiskiskipum, sem höfðu veiðileyfi með almennu aflamarki og veiðireynslu á tímabilinu 1. júní 1998 til 31. maí 2001, skyldi úthlutað aflahlutdeild í þessum tegundum á grundvelli veiðireynslu. B gerði athugasemdir við kvótasetninguna við sjávarútvegsráðherra og taldi að taka hefði átt tillit til þeirra sem hefðu hafið sérstaka sókn í skötusel og í því skyni fjárfest í tækjum og búnaði til veiðanna. Þar sem það var ekki gert taldi B að ekki væri lengur grundvöllur fyrir útgerðinni og lagði hann því skipinu. Höfðaði hann mál og krafðist bóta vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að ekki hefði verið tekið tillit til aflareynslu á tímabilinu 1. júní til 16. ágúst 2001 við ákvörðun á aflahlutdeild hans í skötusel fyrir næsta fiskveiðiár. Í 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/1990 um stjórn fiskveiða kom fram að þegar takmarka ætti leyfðan heildarafla í fyrsta sinn á tegund sjávardýra sem ekki hefði áður verið háð slíkri takmörkun skyldi úthluta aflahlutdeild á grundvelli þriggja síðustu veiðitímabila. Talið var að ákvæði í reglugerð nr. 631/2001 um lok viðmiðunartímabils veiðireynslu svo löngu fyrir útgáfudag hennar væri andstætt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/1990 er leitt hefði til tjóns fyrir B vegna veiðireynslu sem hann hefði aflað sér á umræddu tímabili. Var viðurkennd skaðabótaskylda Í og var krafa B tekin til greina.

X var ákærður fyrir brot gegn 2. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í nóvember 2002 selt aflamark skipsins Z í löngu og skötusel vegna fiskveiðiársins 2002/2003 til Þ ehf., þrátt fyrir að hann vissi að fjárnám hefði verið gert í hinu selda. X neitaði sök og hélt því fram að honum hefði verið heimilt að flytja aflamarkið. Í athugasemdum í greinargerð með 4. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð kemur fram að ekki þurfi samþykki veðhafa þótt aflamark sé flutt milli skipa. Þá leitaði X heimildar F til flutningsins og var hún veitt. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að þegar litið væri til þeirra reglna sem um aflamark gilda og eðli réttindanna yrði talið að sú háttsemi sem ákært var fyrir teldist ekki til skilasvika samkvæmt 2. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga. Var X því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins.

A, framkvæmdastjóri útgerðarfélagsins B ehf., og M skipstjóri voru dæmdir fyrir brot gegn lögum um umgengni um nytjastofna sjávar, lögum um stjórn fiskveiða og lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, með því að hafa haldið nánar tilteknum skipum til veiða án lögboðinna aflaheimilda. Báru þeir ábyrgð á að nægar aflaheimildir væru fyrir hendi vegna þess fiskafla sem veiddur var í umræddum veiðiferðum. Þá var A jafnframt dæmdur fyrir umboðssvik og brot gegn lögum um virðisaukaskatt og lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda. Var refsing A ákveðin þriggja mánaða fangelsi og 18.000.000 kr. sekt í ríkissjóð, en refsing M tveggja mánaða skilorðsbundið fangelsi og 800.000 kr. sekt í ríkissjóð. Á hinn bóginn var kröfu um upptöku andvirðis hins ólögmæta afla á hendur A og M hafnað. Hvorugur þeirra átti hinn ólögmæta afla og ekkert lá fyrir um það hvort einhver ágóði kom í þeirra hlut, og ef svo var hve mikill. Þar sem ekki naut við skýrrar lagaheimildar til upptöku þegar svo stóð á varð kröfu um upptöku andvirðis hins ólögmæta afla ekki beint að A og M persónulega.

S, Ó, E og I voru ákærðir, m.a. fyrir brot gegn lögum um bókhald vegna viðskipta sinna með aflaheimildir. Var því lýst í ákæru að þeir hefðu látið undir höfuð leggjast að færa tiltekin bókhaldsatriði í bókhaldi fyrirtækja sinna. Af málatilbúnaði ákæruvaldsins var á hinn bóginn ljóst að grundvöllur ákæruefna var sá, að viðskiptin hefðu brotið gegn lagareglum um viðskipti með aflaheimildir og um skiptaverðmæti sjávarafla. Talið að framsetning ákæruatriða fullnægði ekki áskilnaði laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Enda þótt einn kafli ákærunnar væri án slíkra annmarka var talið að hann væri svo tengdur öðrum hlutum hennar að óhjákvæmilegt væri að vísa ákærunni frá héraðsdómi.