Dómstólaleit

L hf. krafði Þ um greiðslu vegna yfirdrátta á þremur myntveltureikningum sem stofnaðir höfðu verið árið 2007. Þ hafði uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar sem byggðist á því hann hefði orðið fyrir fjártjóni af völdum starfsmanna LÍ hf. vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi þeirra og ætti því rétt á skaðabótum eftir almennum reglum. Þá hafði Þ einnig uppi fjárkröfu vegna meintra ólögmætra þóknana og ráðstöfunar L hf. á innlausn úr peningamarkaðssjóði og sölu af andvirði bréfa í S hf. sem var í eigu hans upp í skuldir G ehf. en Þ hafði sett þau verðmæti sín til tryggingar skuldum félagsins. Var ekki fallist á með Þ að LÍ hf. hefði einhliða yfirdregið myntveltureikninga Þ með ólögmætum hætti og án heimildar m.a. með vísan til þess að Þ hefði sýnt af sér stórfellt tómlæti með því að hafa ekki gert athugasemdir við L hf. fyrr en tæpum sjö árum eftir stofnun reikningana. Var því krafa L hf. tekin til greina. Þá var talið að LÍ hf., sem L hf. leiddi rétt sinn frá, hefði ekki bakað sér bótaskyldu gagnvart Þ í lögskiptum þeirra og af því leiddi að ekki stofnaðist til kröfu af hálfu Þ sem skuldajafnað yrði við kröfu L hf. Hins vegar var gagnkrafa Þ er varðaði endurgreiðslu ólögmætra þóknana tekin til greina.

L hf. höfðaði mál á hendur D ehf. og krafðist greiðslu samkvæmt gjaldmiðlaskiptasamningi sem L hf. taldi að komist hefði á milli aðila, en óumdeilt var að D ehf. staðfesti samninginn ekki skriflega. Talið var, í samræmi við skilmála sem giltu í markaðsviðskiptum aðila, að gildi einstakra samninga hefði ekki oltið á skriflegri staðfestingu þeirra og þótti L hf. hafa sýnt fram á að aðilar hefðu gert með sér samning þess efnis sem hann hélt fram. Þá var ekki fallist á sjónarmið D ehf. um að stefnubirtingu hefði verið áfátt í málinu og var öðrum málsástæðum hans einnig hafnað. Var D ehf. því gert að greiða L hf. hina umsömdu fjárhæð en með hliðsjón af atvikum öllum þótti rétt að upphafstími dráttarvaxta skyldi miðast við höfðun málsins í héraði, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

S hf. höfðaði mál gegn Þ til innheimtu kröfu sem S hf. taldi sig eiga á grundvelli svokallaðs gjaldmiðla- og verðbréfaskiptasamnings. Upphaflega höfðu aðilar gert slíkan samning sín á milli 18. október 2006 til eins árs en ágreiningur þeirra laut einkum að því hvort nýr samningur sama efnis hefði verið gerður að liðnum gildistíma þess samnings. Talið var að í almennum skilmálum S hf. um markaðsviðskipti, sem Þ hafði skrifað undir, hefði ekki verið kveðið skýrt á um skyldu til að einstakir viðskiptasamningar milli aðila yrðu gerðir skriflega svo að afleiðingar gæti haft fyrir gildi þeirra. Samkvæmt því gat úrlausn málsins ekki ráðist af því einu að Þ hefði ekki undirritað samning um þau viðskipti, sem aðilar deildu um hvort komist hefðu á. Með vísan til upptaka af símtölum og tölvubréfa milli Þ og starfsmanna S hf. þótti sannað að ekki síðar en 31. október 2007 hefði komist á samningur milli aðila um að framlengja í eitt ár frá 18. sama mánaðar þann samning sem þeir gerðu 18. október 2006. Ekki var fallist á að víkja ætti samningnum til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Aftur á móti þótti ósannað að aðilar hefðu samið um annað en að óbreytt kjör ættu að gilda við framlengingu samningsins og var því ekki fallist á að Þ skyldi greiða 2% vaxtaálag, eins og kom fram í texta skriflegs samnings sem Þ undirritaði ekki, heldur 1% vaxtaálag eins og í upphaflegum samningi aðila.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli M hf. á hendur T var vísað frá dómi af sjálfsdáðum þar sem málatilbúnaður hans þótti svo vanreifaður og óljós að dómur yrði ekki lagður á kröfu hans. Í dómi Hæstaréttar segir m.a. að engin grein sé gerð fyrir því hvers konar viðskipti M hafi átt fyrir T eða hvers vegna krafa M sé gerð í evrum og hvar sé að finna heimild til þess. Séu ágallar á stefnu slíkir að í bága fari við d. og e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun málsins staðfest.

Framkvæmdastjóri R ehf. gerði fyrir hönd félagsins 14 afleiðusamninga, svokallaða skiptasamninga, við M hf. og afhenti að handveði innstæðu bankareiknings. R ehf. hagnaðist við uppgjör sumra samninganna en tapaði á öðrum og varð tapið mun meira en hagnaðurinn. R ehf. stefndi M hf. og krafðist endurgreiðslu á þeirri fjárhæð sem M hf. hafði skuldfært af viðskiptareikningi félagsins þar sem það taldi skiptasamningana vera ógilda og óskuldbindandi fyrir sig, en undirskrift bæði framkvæmdarstjóra og stjórnarmanns félagsins hafi þurft til að skuldbinda félagið. Talið var að viðskiptamönnum R ehf. hafi verið rétt að líta svo á að afleiðuviðskipti með hlutabréf féllu undir þá almennu skilgreiningu á tilgangi félagsins sem lýst var í tilkynningu til hlutafélagaskrár. Ekki komi fram í samþykktum félagsins að stjórnarmaður og framkvæmdastjóri skuldbindi félagið í sameiningu. Prókúruumboð framkvæmdastjóra R ehf. hafi ekki verið takmörkunum háð og hann hafi því getað skuldbundið félagið. Þá var litið svo á að viðskipti R ehf. og M hf. hafi verið viðvarandi og því hafi borið að gera skriflegan samning um þau, sbr. 1. mgr. 7. gr. þágildandi laga um verðbréfaviðskipti nr. 33/2003. Ekki hafi þó komið að sök að það hafi ekki verið gert enda hafi R ehf. ekki bent á neitt sem leitt hafi til tjóns fyrir það og rekja hafi mátt til þess að samningurinn hafi ekki verið gerður. Var M hf. því sýknað af kröfum R ehf.