Dómstólaleit

Málsaðilar deildu um hvort R hefði efnt skyldu sína gagnvart F til greiðslu á lögbundnu fjárframlagi til stjórnmálasamtaka frá sveitarfélögum vegna ársins 2008, en framlagið hafði að beiðni oddvita F í borgarstjórn, Ó, verið greitt inn á bankareikning B. Hvorki var fallist á með R að Ó hefði haft stöðuumboð til að ráðstafa greiðslunni né heldur að R hefði verið grandlaus um að Ó skorti heimild rétthafa greiðslunnar til að ákveða hvert henni yrði ráðstafað. Var R því gert að greiða F fjárframlagið.

B ses. og Þ ehf. gerðu 8. nóvember 2005 með sér verksamning á grundvelli viljayfirlýsingar, þess efnis að Þ ehf. tæki að sér að reisa nýbyggingar að Bjarkarvöllum 5 í Hafnarfirði fyrir B ses. Samningurinn var samþykktur af stjórn B ses. Annar verksamningur um sama efni var gerður 4. apríl 2006 og tveir af fimm stjórnarmönnum B ses. undirrituðu hann. Samningsfjárhæð hins síðari samnings var hærri en í fyrri samningi. Þ ehf. lauk við verkið og krafði B ses. um efndir samkvæmt verksamningnum 4. apríl 2006. Deila aðila laut að því hvort hinn síðari verksamningur væri gildur milli aðila og þar af leiðandi við hvorn samninginn skyldi miða um greiðsluskyldu B ses. vegna verksins, en ekki var ágreiningur um fjárhæðir að öðru leyti. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að B ses. hafi ekki verið skráð sem sjálfseignarstofnun er stundar atvinnurekstur er umþrættir verksamningar voru gerðir. B ses. stundaði þó atvinnurekstur á þeim tíma og hafi því heyrt undir lög nr. 33/1999 um sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnurekstur, sbr. 3. mgr. 3. gr. laganna. Verksamningurinn frá 4. apríl 2006 hafi hvorki verið tekinn fyrir á stjórnarfundi B ses., í samræmi við lög nr. 33/1999, né samþykktur eða undirritaður af meirihluta stjórnar. Þá hefði Þ ehf. ekki sýnt fram á að síðari athafnir B ses. hefðu skuldbundið hann samkvæmt þeim samningi. Var samningurinn frá 8. nóvember 2005 því talinn gilda um lögskipti aðila.

I og R héldu því fram, að lögfest skipti milli jarðanna K og Kh annars vegar og KI og KII hefðu þegar farið fram og að landamerki milli jarðanna lægju ljós fyrir. Því hefði ekki átt að taka jörðina K, ásamt Kh, inn í landskipti milli jarðanna KI og KII. Bæri að dæma landskiptagerð frá 21. febrúar 1998 ógilda af þeim sökum. Enda þótt I og R hefðu bent á ýmislegt, er gefið gæti til kynna, að umræddum löndum hefði að einhverju leyti verið skipt, var þó ekki á það fallist, að nægilega væri sannað, að lögfest skipti hefðu farið fram í lagaskiningi, enda lægi ekki annað fyrir en að hlutföllum um dýrleika jarðanna væri þá stórlega raskað frá jarðamati, er gert var árið 1861 og hafa varð til hliðsjónar, sbr. 2. gr. laga nr. 46/1941. Skiptagerð, sem gerð var milli jarðanna K og Kh árið 1979, gat ekki haft þýðingu í þessu sambandi, en eigendur KI og KII áttu ekki aðild að henni og varð ekki séð, að hún hefði verið undirrituð af þeim eða eiganda K. Fallist var á það með I og R, að sýslumaður hefði ekki gætt andmælaréttar þeirra áður en hann varð við kröfu H, eiganda jarðanna K og Kh, um að draga jarðir hans undir landskiptin milli KI og KII, en ekki var þó talið, að þau hefðu orðið fyrir réttarspjöllum af þessum sökum og leiddi málsmeðferð sýslumanns því ekki til ógildingar á landskiptagerðinni. Þá var ekki talið, að þeir ágallar hefðu verið á málsmeðferð landskiptanefndar, sem valdið gætu ógildingu gerðarinnar. Var H því sýknaður af öllum kröfum I og R. Gerð var athugasemd við það, að héraðsdómari hafði vísað tiltekinni kröfu H frá dómi vegna vanreifunar en ekki getið þess í dómsorði, auk þess sem hann hefði með réttu átt að vísa til 2. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um þá frávísun.

J, yfirvélstjóri á skipinu A, sótti eiganda þess, ÚA hf., um skaðabætur vegna vinnuslyss er hann varð fyrir er verið var að taka nýjan rafmótor út úr jeppabifreið, en þessi mótor átti að koma í stað annars, sem bilað hafði í skipinu. Fallist var á það með J að verkið hefði verið unnið undir álagi en ekki yrði þó talið að aðstæður hefðu verið með þeim hætti sem óvenjulegar eru í útgerð. Samkvæmt 2. mgr. 53. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 hefur vélstjóri umsjón með nauðsynjum til reksturs og viðhalds véla, veitir þeim móttöku og athugar magn þeirra og gæði. Samkvæmt tilgreindum ákvæðum framlagðrar verklýsingar yfirvélstjóra á A var það í verkahring J að gera tillögu til útgerðarinnar um varahlutakaup og annast innkaup þeirra í samráði við útgerð. Þar sem hann og skipstjórinn höfðu ekki náð sambandi við útgerðina var fyrir hendi stöðuumboð til þess að afla nauðsynlegra varahluta. Var það því talið í verkahring J að annast það að útvega mótorinn og stjórna því að hann kæmist um borð. Valdi J aðferðina við að koma mótornum úr bifreiðinni og stjórnaði aðgerðum. Sannað þótti að unnt hefði verið að útvega lyftara á staðnum, en ósannað að ekki hefði mátt nota lyftara til verksins. Jafnframt var það viðurkennt af J að aðrar og heppilegri aðferðir hefði mátt viðhafa þótt mótorinn væri tekinn úr bifreiðinni með handafli. Upplýst var að J og hjálparmenn hans réðu ekki við þennan þunga mótor með þeirri aðferð sem valin var. Hún var á ábyrgð J og ekki var talið að hann hefði sýnt fram á saknæmt atferli annarra. Var ÚA hf. því sýknaður af kröfum J.

B réð G til starfa á Sléttanesi ÍS-808 með munnlegum ráðningarsamningi og var hann lögskráður á skipið í júní 1998. Í lok júlí 1998 missteig B sig illa í veiðiferð og við það tóku sig upp gömul hnémeiðsli. Samkvæmt læknisvottorði var G óvinnufær frá 30. júlí til 5. september 1998. Á þessu tímabili missti hann af tveimur veiðiferðum og fékk engin laun frá B. Þann 1. desember 1999 krafðist B launa í veikindaforföllum sínum. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að sökum tómlætis G yrði að fallast á sýknukröfu B. Hæstiréttur féllst á kröfu G. Var talið að þar sem látið var hjá líða að gera skriflegan ráðningarsamning við hann, þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985, væri ekki sannað að G hefði einungis verið ráðinn til einnar veiðiferðar í senn. Yrði því að miða við að hann hefði notið ótímabundinnar ráðningar í skiprúm og ætti þannig rétt á launum í veikindaforföllum samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga nr. 35/1985. Þótt að G hefði ekki tilkynnt útgerðinni skriflega um veikindi sín hefði skipstjórinn vitað um orsakir fjarvista hans og vegna stöðuumboðs skipstjóra yrði að líta svo á að þar með hefði útgerðinni jafnframt verið kunnugt um veikindi G og því borið að huga að réttindum hans. Var ekki fallist á, að G hefði fyrirgert lögvarinni launakröfu sinni með tómlæti.