Dómstólaleit

Mæðginin A og B festu kaup á fasteign árið 2011 og var eignarhlutur A í fasteigninni samkvæmt kaupsamningi 60% og B 40% en óumdeilt var að fjárframlag B hefði numið 86,9% af kaupverði hennar. B, sem býr við þroskaskerðingu, krafðist þess að viðurkennt yrði að eignarhlutur hans í fasteigninni yrði í samræmi við fjárframlag hans við kaupin og var krafan studd þeim rökum að sökum þroskaskerðingar hefði hann ekki haft skilning á skiptingu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamningi og hann því aldrei samþykkt hana. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á viðurkenningarkröfuna, auk fjárkröfu B sem ekki tengdist fasteignakaupunum með beinum hætti, og var fyrir Landsrétti eingöngu til skoðunar viðurkenningarkrafan. Í dómi Landsréttar kom fram að viðurkenningarkrafa B einskorðaðist við innbyrðis lögskipti þeirra og fælist í málatilbúnaði B að skipting á eignarhlutdeild aðila í fasteigninni yrði breytt til samræmis við hlut hvors þeirra í kaupverði eignarinnar. Taldi Landsréttur ekkert fram komið sem stæði því í vegi að kröfugerð B hlyti efnislega úrlausn dómstóla. Við mat á því hvort grundvöllur væri fyrir því að skráningu eignarhlutfalla yrði breytt vísaði Landsréttur meðal annars til þess að fasteignakaupin hefðu að mestu verið fjármögnuð af B og greiddi hann rekstrarkostnað af eigninni. Þá hefði B ekki burði til að gera sér grein fyrir því hvað fólst í ákvæði kaupsamningsins um eignarhlutföll og yrði að ganga út frá því að A hefði verið það ljóst. Hefði sú skýring sem A teldi liggja að baki skráningu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamning í reynd ráðið för hefði henni borið að sjá til þess að staðið yrði að málum með þeim hætti að hagsmunum B yrði gætt í hvívetna og lögum samkvæmt. Féllst Landsréttur því á viðurkenningarkröfu B, með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936, og staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að viðurkennt yrði að eignarhlutdeild B í fasteigninni væri 86,9% og A 13,1%.

Ágreiningur aðila sneri að því hvort FH ehf. bæri að greiða H ehf. nánar tiltekna fjárhæð vegna framkvæmda við herbergi í heimavist að Húnavöllum. Krafa H ehf. byggði á húsaleigusamningi sem aðilar gerðu sín á milli 12. september 2019. Í dómi Landsréttar kom fram að óumdeilt væri að framkvæmdum við herbergin hefði lokið fyrir gildistöku húsaleigusamningsins. Af aðilaskýrslu G, fyrirsvarsmanns H ehf., í héraði var ráðið að framkvæmdirnar hefðu verið gerðar í gildistíð leigusamnings milli Húnavatnshrepps og Húnavalla ehf. 1. desember 2014, sbr. einnig samkomulag milli sömu aðila 20. maí 2016, sem kvað á um fyrirhugaðar breytingar á heimavist Húnavallaskóla. Kom þar fram að Húnavellir ehf. bæru allan kostnað af framkvæmdunum og skyldi Húnavatnshreppur eignast þær án endurgjalds við lok leigutíma nema samningnum yrði sagt upp fyrir þann tíma en þá yrðu framkvæmdirnar metnar og endurgreiddar að sanngjörnum hluta. Til þess kom ekki og réðst H ehf. því ekki í neinar framkvæmdir á hinu leigða á leigutíma húsaleigusamningsins 12. september 2019 sem hann gæti grundvallað kröfu sína á. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu FH ehf. af kröfu H ehf.

H og R höfðuðu mál á hendur I og kröfðust þess annars vegar að I yrði gert að greiða R nánar tiltekna fjárhæð og hins vegar að rekstrarleyfissamningi H og I um aðstöðu hópferðabifreiða við flugstöð Leifs Eiríkssonar í Keflavík yrði breytt og I gert að greiða H nánar tiltekna fjárhæð í samræmi við þá breytingu. Ágreiningur aðila laut að möguleikum annarra aðila en þeirra tveggja sem hlutskarpastir urðu í útboði að halda uppi áætlunarferðum frá flugstöðinni af svokölluðum fjarstæðum og gjaldtöku af notkun þeirra. H og R byggðu einkum á því að I hefði ekki staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt rekstrarleyfissamningi og því hefðu þær forsendur fyrir rekstrinum, sem þeir töldu sig hafa mátt með réttu gefa sér, ekki gengið eftir. Landsréttur taldi á hinn bóginn að ekkert lægi fyrir um það að I hefði gengist undir skuldbindingu sem laut að fjárhæð þess gjalds sem innheimt yrði vegna notkunar á fjarstæðum eða því hvernig gjaldtöku yrði að öðru leyti háttað. Var það því niðurstaða Landsréttar að I hefði hvorki vanefnt samninginn né sýnt af sér saknæma háttsemi í ákvörðunum um þau atriði sem bótakröfur H og R voru reistar á. Þá féllst Landsréttur jafnframt ekki á með H að efni væru til að breyta samningnum á þann veg sem hann gerði kröfu um en af því leiddi að þær fjárkröfur sem H hafði uppi í málinu samhliða kröfunni komu ekki til álita. Öllum málsástæðum og kröfum H og R var þannig hafnað og hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu I.

Lífeyrissjóðurinn LB höfðaði mál gegn stefndu og krafðist breytinga á samkomulagi LB og aðildarfyrirtækja sjóðsins frá 1997, sem gert var í tengslum við setningu laga um einkavæðingu bankanna LÍ og B. Með samkomulaginu, sem byggt var á nánar tilgreindum tryggingarfræðilegum forsendum, skuldbundu aðildarfyrirtækin sig til að inna af hendi viðbótargreiðslu til LB sem skiptist niður á þau hlutfallslega, auk þess sem kveðið var á um hækkun á iðgjaldahlutfalli launagreiðanda. Aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB byggðu einkum á því að samkomulagið hafi verið ósanngjarnt og forsendur þess brostið. Ættu stefndu því, í tilteknum hlutföllum, að inna af hendi viðbótargreiðslu í samræmi við niðurstöðu matsgerðar frá 2017 og að frá 1. janúar 2015 ættu stefndu að bera ábyrgð á skuldbindingum svokallaðrar Hlutfallsdeildar LB umfram eignir á hverjum tíma. Þriðja varakrafa LB laut að því að viðurkennt yrði að stefndi Í bæri ábyrgð frá 1. janúar 1998 gagnvart LB á lífeyrisskuldbindingum þeirra sjóðfélaga í Hlutfallsdeild sem voru starfsmenn LÍ fyrir þann dag. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu LÍ vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB yrðu ekki teknar til greina á grundvelli 36. gr. samningalaga, og að tilvísanir LB til 65. gr. og 72. gr. stjórnarskrárinnar breyttu engu þar um. Með sömu röksemdum var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um að hafna málsástæðum LB fyrir aðalkröfu og tveimur varakröfum hans sem lutu að óskráðum reglum um brostnar forsendur og óréttmæta auðgun, sem og þriðju varakröfu LB. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóm um sýknu stefndu af kröfum LB.

Deilt var um rétt L ehf. til að setja upp vörumerki sitt á nánar tilgreindum stað á ytra byrði fasteignar í eigu N hf. en stjórn N hf. hafði ákveðið að Í hf. fengi einn leigutaka að gera slíkt. Var niðurstaðan annars vegar sú að L ehf. gæti ekki átt aðild að kröfu um ógildingu ákvörðunar stjórnar N hf. Hins vegar færi um réttarsamband L ehf. og N hf. samkvæmt húsaleigusamningi aðila. Ekki var fallist á að 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eða meginreglur samningaréttarins gætu vikið til hliðar ákvæði í viðaukasamningi við leigusamning L ehf. og N hf. um að L ehf. væri ekki heimilt að merkja sér húsið að utanverðu nema með sérstöku samkomulagi við leigusala. Þá voru ákvæði laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, samkeppnislaga nr. 44/2005 og laga nr. 45/1997 um vörumerki ekki talin geta leitt til þess að kröfur L ehf. næðu fram að ganga. Voru N hf. og Í hf. því sýknaðir af kröfum L ehf.