A höfðaði mál gegn B til heimtu skaðabóta vegna uppsagnar hennar úr starfi aðstoðarleikskólastjóra við leikskóla sem rekinn er af B. A hafði starfað við leikskólann með hléum í 13 ár en á árinu 2019 var ákveðið af sveitarstjóra B að leggja niður stöðu A. Í dómi Landsréttar kom fram að ákvörðun B um að leggja niður stöðu aðstoðarleikskólastjóra hefði byggst á mati ráðgjafafyrirtækisins O ehf. sem sveitarstjóri B hafði leitað til við mat á starfsemi leikskólans. Var fallist á með B að ákvörðun um niðurlagningu stöðunnar hefði verið byggð á faglegum forsendum og að undangenginni ítarlegri rannsókn. Á hinn bóginn væri ljóst að þegar B ákvað að leggja niður stöðu A hefði honum verið í lófa lagið að færa A í annað sambærilegt starf innan leikskólans í stað þess að segja henni upp störfum, enda hafði skömmu áður verið auglýst eftir starfsfólki í stöðu deildarstjóra og leikskólakennara við skólann. A sótti einnig formlega um þessar stöður en umsóknum hennar var vísað á bug án fullnægjandi skýringa. Taldi Landsréttur að af minnisblaði sveitarstjóra B og öðrum málatilbúnaði A, væri ljóst að ákvörðun B um að segja A upp störfum, í stað þess að bjóða henni sambærilega og lausa stöðu við leikskólann, hefði í reynd verið reist á ávirðingum sem á hana hefðu verið bornar af foreldrum og samstarfsfólki en einnig á ætluðum viðbrögðum A eftir fund með sveitarstjóra í aðdraganda uppsagnarinnar, án þess að áfrýjanda væri gefinn kostur á að tala máli sínu áður en ákvörðun var tekin. Var fallist á með A að málsmeðferð B hefði í aðdragandi ákvörðunar hans ekki fullnægt meginreglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 um meðalhóf, rannsóknarskyldu og andmælarétt. Samkvæmt því var fallist á að A ætti rétt á bótum úr hendi B. Ekki var þó talið að A hefði sýnt fram á að hún hefði orðið fyrir fjártjóni vegna hinnar bótaskyldu háttsemi og var B sýknað af kröfu A um bætur fyrir fjártjón. Með því að vísa umsóknum A um störf hjá leikskólanum í kjölfar niðurlagningar stöðu A á bug án þess að málefnalegra ástæðna og í ljósi þess að í að minnsta kosti eitt skipti hafi umsækjandi sem skorti réttindi til að starfa sem leikskólakennari verið ráðinn í stað A, taldi Landsréttur að vegið hefði verið að starfsheiðri hennar. Voru henni því dæmdar miskabætur að álitum.
Stjórnsýsla. Rannsóknarregla
Vegna veikinda hafði stefnandi ritað undir lausnarlaunasamning við sveitarfélagið þar sem hann var kennari. Þegar hann hafði náð sér af veikindunum sótti hann um annað kennarastarf hjá sama sveitarfélagi. Skólastjóri skólans, þar sem stefnandi sótti um starf, og undanþágunefnd grunnskóla túlkuðu ákvæði 13.2.4.2 í kjarasamningi þannig að með því að rita undir lausnarlaunasamning hefði stefnandi lýst yfir því að hann væri varanlega óvinnufær vegna veikinda og því mætti ekki ráða hann í starfið. Að mati dómsins var ekki hægt að túlka ákvæði kjarasamningsins á þann veg sem skólastjórinn og undanþágunefnd grunnskóla gerðu. Fallist var á að það hefði verið ólögmætt og saknæmt að ráða annan en stefnanda í starfið. Dómurinn taldi að athafnir beggja, skólastjórans sem sveitarfélagið ber ábyrgð á og undanþágunefndarinnar sem starfar á ábyrgð ríkisins, hefðu verið nauðsynlegt skilyrði þess að gengið var fram hjá stefnanda við ráðningu í starf grunnskólakennara. Því var viðurkennd óskipt bótaskylda sveitarfélagsins og ríkisins vegna þess tjóns stefnanda sem af því hlaust.
H var vikið úr tímabundnu starfi aðstoðarskólameistara við FV og í kjölfarið einnig úr fyrra starfi sem kennari við skólann. Í málinu krafðist H bóta, sem námu launum og launatengdum greiðslum hans sem aðstoðarskólameistara út fimm ára ráðningartíma, skaðabóta vegna uppsagnar úr kennarastarfi og miskabóta. Fallist var á með héraðsdómi að ákvæði ráðningarsamnings um eins mánaðar uppsagnarfrest á reynslutíma ætti ekki við um tímabundna ráðningu H. Þá var fallist á með héraðsdómi að uppsögn H sem aðstoðarskólameistara hefði verið ólögmæt þar sem ekki hafi verið gætt ákvæða laga nr. 70/1996 um skriflega áminningu. Landsréttur taldi það sama eiga við um fyrirvaralausa brottvikningu H úr starfi sem kennari við skólann. Í samræmi við dómaframkvæmd var H talinn eiga rétt á bótum fyrir fjártjón og miska að álitum. Voru H dæmdar 4.000.000 króna í skaðabætur og 500.000 krónur í miskabætur.
Íslenska ríkið var sýknað af kröfu stefnanda um ógildingu stjórnvaldsákvörðunar.
Ágreiningur aðila laut að því hvort A hefði með lögmætum hætti sagt S upp störfum sem grunnskólakennari vegna ummæla um samkynhneigð sem hann lét falla á vefmiðli. Með vísan til 1. mgr. 57. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 réðust réttindi og skyldur S í starfi af ákvæðum kjarasamnings, sem hafði verið í gildi þegar S var veitt áminning í febrúar 2012 og síðar sagt upp störfum í júlí sama ár. Litið var svo á að ákvæði kjarasamningsins um heimildir vinnuveitanda til að áminna starfsmann og segja upp ráðningarsamningi vegna ávirðinga, sem ekki gæfu þó tilefni til fyrirvaralausrar brottvikningar, væru bundnar við atriði sem sneru að framferði starfsmannsins í starfi. Þau ákvæði kjarasamningsins um skyldur starfsmanns, sem gætu að nokkru tekið til háttsemi hans utan starfs, væru á hinn bóginn ekki tengdar við heimildir vinnuveitanda til áminningar eða uppsagnar. Talið var að gæta yrði að því að A væri sem stjórnvald bundinn af þeirri meginreglu að lagaheimildar væri þörf fyrir gerðum hans. A hefði beitt áminningu og uppsögn til að bregðast við ummælum sem S hafði látið falla opinberlega utan starfs síns og án tengsla við það. A hefði því vegna ákvæða 2. og 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar þurft ótvíræða stoð fyrir slíkum viðbrögðum í kjarasamningnum. Þar sem að slík stoð hefði ekki verið fyrir hendi var uppsögn S talin ólögmæt.
Grunnskólar, ráðning
Ó var sagt upp starfi sínu sem kennari hjá V. Var uppsögnin rökstudd með því að skólinn hefði þurft að skera niður í hagræðingarskyni og að Ó fullnægði ekki lengur hæfniskröfum til kennslu í þeim greinum sem hann hefði haft með höndum hjá skólanum. Ó höfðaði í kjölfarið mál gegn V til heimtu bóta vegna ætlaðrar ólögmætrar uppsagnar. Reisti hann kröfu sína meðal annars á því að V hefði við uppsögnina hvorki gætt fyrirmæla laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins né meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar, auk þess sem óheimilt hefði verið að segja honum upp þar sem hann gegndi stöðu trúnaðarmanns og sem slíkur notið verndar 3. mgr. 30. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að þær reglur, sem breytingar á hæfniskröfum V byggðu á, væru almennt orðaðar og gæfu svigrúm til mats á því hvaða hæfniskröfur væru gerðar til kennslu í þeim greinum sem Ó hafði haft með höndum. Var talið að V hefði ekki sýnt fram á að Ó uppfyllti ekki lengur hæfniskröfur í viðkomandi greinum. Þá kom fram að í beinu framhaldi af uppsögn Ó hefði V auglýst stöðu kennara á kennslusviði Ó og ráðið í þá stöðu nokkrum mánuðum síðar. Var talið að í ljósi þeirrar ríku verndar sem Ó hefði notið vegna stöðu sinnar sem trúnaðarmaður hefði V verið rétt að taka til skoðunar hvort komast hefði mátt hjá uppsögn Ó með því að ráða ekki í umrædda stöðu og ná þar með fram því hagræðingarmarkmiði, sem að hefði verið stefnt með uppsögn Ó, og gera viðeigandi ráðstafanir vegna tilfærslu kennslu. V hefði þannig ekki sýnt fram á að því lögmæta markmiði, sem að hefði verið stefnt með uppsögn Ó, hefði ekki verið náð með öðru og vægara móti, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var V því dæmdur til að greiða Ó bætur að álitum vegna fjártjóns hins síðarnefnda. Á hinn bóginn þóttu ekki efni til að dæma V til að greiða Ó miskabætur vegna ólögmætrar meingerðar samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 80/1993.
Uppsögn
Stefndi sýknaður af kröfum stefnanda um skaðabætur vegna uppsagnar úr starfi.
Stefndi var dæmdur til að greiða stefnanda laun í uppsagnarfresti þar sem formlegum skilyrðum riftunar á ráðningarsamningi hans þótti ekki fullnægt.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda um skaðabætur í tilefni af uppsögn úr starfi. Þótti ósannað að uppsögnin hefði verið reist á ólögmætri ástæðu.
Stefndi var dæmdur til að greiða stefnanda bætur að álitum vegna þess að ekki var gerður við hann ótímabundinn ráðningarsamningur um áframhaldandi kennslu eftir að hann hafði starfað samfellt sem framhaldsskólakennari í tvö ár.