Dómstólaleit

Í málinu kröfðust E o.fl. þess að ógilt yrði framkvæmdaleyfi V og L sem samþykkt var af sveitarstjórn R í september 2010 vegna enduruppbyggingar á flóðavarnargarði við Þórólfsfell í R sem varð fyrir skemmdum af völdum flóða í Markarfljóti í apríl sama ár. Fyrir lá að endurbygging varnargarðsins lauk í nóvember 2010 og var hann endurreistur í breyttri mynd frá því sem áður var. E o.fl. töldu að sú breyting hefði þau áhrif að Markarfljótið félli frekar að jörðum þeirra og ylli þar spjöllum á landi sem gróið hefði upp í tíð eldri varnargarðs. Reistu þeir kröfu sína einkum á því að ekki hefði verið gætt ákvæða stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við undirbúning að veitingu leyfis til framkvæmdanna, auk þess sem brotið hefði verið gegn nánar tilgreindum lögum. Ekki var fallist á með R o.fl. að tilgangur varnargarðsins hefði einungis verið sá að vernda vegarstæði við fljótið en ekki jafnframt að einhverju marki að verja lönd E o.fl. fyrir ágangi þess. Var talið sannað að Markarfljótið bryti með öðrum hætti á garðinum eftir breytinguna en áður. Hefðu R o.fl. ekki leitt líkur að því að yfirvofandi hætta á frekari flóðum hefði réttlætt breytinguna og var lagt til grundvallar að tilgangur breytinga á legu garðsins hefði verið sá að breyta rennsli fljótsins frá því sem það var fyrir flóðin í apríl 2010 og einnig að spara fé við frekara viðhald á honum. Þá var ekki séð að R hefði sinnt ábendingum E o.fl. á mögulegum afleiðingum þess að endurreisa varnargarðinn í breyttri mynd, meðal annars með nauðsynlegum athugunum. Hefði R því ekki upplýst málið í samræmi við 10. gr. stjórnsýslulaga áður en hann tók ákvörðun um veitingu framkvæmdaleyfis. Var fallist á kröfu E o.fl. um ógildingu leyfisins.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi framhaldssök og sakaukasök Æ á hendur RJ o.fl., sökum þess að skilyrði 29. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og 19. gr. sömu laga væru ekki uppfyllt, svo og að þeir annmarkar væru á stefnu að ekki væri heldur fullnægt 1. mgr. 80. gr. laganna. Æ hafði höfðað skaðabótamál vegna tjóns sem varð á nýbyggingu í óveðri í Reykjavík í desember 2007 og var framhalds- og sakaukasök reist á því að Æ hefði vanmetið tjón sitt við málshöfðun aðalsakar. Í sakaukasök hafði Æ uppi auknar kröfur á hendur byggingarstjóra og ábyrgðartryggjanda hans, RJ og V hf., en í framhaldssök gerði hann kröfur á hendur húsasmíðameistara og ábyrgðartryggjanda hans, O og S hf., verkfræðingum sem komu að hönnun hússins og ábyrgðartryggjanda þeirra, B, Þ og T, og loks hlutaðeigandi sveitarfélagi, R.

Eigendur fasteignar í Húsahverfi í Reykjavík, A og H, höfðuðu mál á hendur nágranna sínum, B, og kröfðust þess að honum yrði gert að fjarlægja viðbyggingu af húseign sinni, sem hann hafði reist á grundvelli byggingarleyfis frá sveitarfélaginu R, að viðlögðum dagsektum. Með dómi Hæstaréttar 22. nóvember 2012 í máli nr. 137/2012 var felld úr gildi breyting R á tilteknum skilmálum deiliskipulags í hverfinu, en byggingarleyfi til handa B hafði verið gefið út á grundvelli breytingarinnar. Krafa A og H var tekin til greina í samræmi við 2. mgr. 56. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, með vísan til þess að B hefði reist viðbygginguna með stoð í byggingarleyfi sem bryti í bága við skipulag og að hann yrði að bera áhættuna af því að verðmæti kynnu að fara forgörðum, enda hefði hann verið grandsamur um að A og H myndu leita úrræða til að fá hana fjarlægða allan þann tíma sem byggingarleyfi hans var til umfjöllunar hjá R og meðan á framkvæmdum við viðbygginguna stóð.

Eigendur fasteignar í Húsahverfi í Reykjavík, A og H, höfðuðu mál á hendur sveitarfélaginu R og kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðun borgarráðs um að breyta skilmálum deiliskipulags í hverfinu. Fallist var á með A og H að R hefði verið óheimilt að breyta skipulagi svæðis þar sem framkvæmt hefði verið í ósamræmi við skipulag fyrr en ólögleg bygging, eða byggingarhluti, hefði verið fjarlægð, jarðrask afmáð eða starfsemi hætt, sbr. 4. mgr. 56. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, en í málinu var upplýst að stærð margra húseigna í fyrrgreindu hverfi hefði verið í andstöðu við gildandi skipulag. Var krafa A og H því tekin til greina.

X og Y voru sakfelldir í héraði fyrir brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa í ágóðaskyni, lagt á ráðin og staðið saman að innflutningi á samtals 701,54 grömmum af kókaíni, sem flutt voru í tvennu lagi til Íslands frá Hollandi um Danmörku, ætluðu til söludreifingar hér á landi. Y játaði aðild sína að innflutningnum, með þeim athugasemdum að hann hefði ekki lagt á ráðin um innflutninginn með X, sem ekki hefði komið að málum og þá kvað hann háttsemi sín ekki hafa verið í ágóðaskyni. Hæstiréttur staðfesti sakfellingu Y og var hann dæmdur í tveggja ára fangelsi. X neitaði sök bæði við meðferð málsins í héraði og hjá lögreglu. Enginn meðákærðu bar hann sökum og ekkert vitni bar um aðild hans að ákæruefnunum. Lögreglan hleraði síma ákæru og fylgdist sérstaklega með ferðum X í um það bil ár áður en hann var handtekinn og kom fyrir hlerunartækjum í bifreið hans. Hins vegar var hvergi að finna í gögnum lögreglu staðfestingu á aðild X að umræddum fíkniefnainnflutningi. Samkvæmt þessu var ekki talið að fram hefði komið sönnun um háttsemi X er laut að þeim ákæruatriðum sem honum var gefið að sök. Var hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Kærumál. Skipulag. Lögvarðir hagsmunir. Frávísunarúrskurður héraðsdóms felldur úr gildi. ÞI og ÞT kærðu úrskurð héraðsdóms að því leyti sem kröfu þeirra á hendur G, um ógildingu á breytingu á deiliskipulagi frístundabyggðar í landi Kiðjabergs í G, var vísað frá dómi. Héraðsdómur taldi, að þar sem ÞI og ÞT hefðu ekki gert athugsemdir við tillögur í auglýsingu um þessar breytingar, hefðu þau ekki lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfu sinni. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að ætlaður skortur á athugasemdum ÞI og ÞT við skipulagstillöguna skipti ekki máli við mat á því hvort þau hefðu lögvarða hagsmuni af kröfu sinni. Um væri að ræða málsástæðu sem snerti efnislega úrlausn ágreinings málsaðila. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfu ÞI og ÞT til efnislegrar meðferðar.

E, J, B, A og G kröfðust þess að byggingarleyfi K og Ó fyrir verkstæðishúsi á lóð þeirra síðarnefndu yrði fellt úr gildi og að K og Ó yrði gert að fjarlægja allar framkvæmdir við hið umdeilda mannvirki og vegarspotta sem lægi yfir land E, J og G. Þá var þess krafist að K og Ó yrði dæmt óheimilt að fara yfir land E, J og G að hinu umdeilda mannvirki. Ekki var talið að neinir annmarkar að formi eða efni hafi verið á ákvörðun um að veita K og Ó byggingarleyfi þannig að varðað gæti ógildi ákvörðunarinnar. Voru K og Ó því sýknuð af kröfu um að byggingarleyfið yrði fellt úr gildi og að þeim yrði gert að fjarlægja húsið. Þá var talið að lóðinni fylgdi umferðarréttur yfir land í eigu E, J og G. Var því einnig sýknað af kröfu um að K og Ó yrði gert að fjarlægja veg að húsinu og hafnað viðurkenningu á að K og Ó væri óheimilt að fara yfir land E, J og G að lóðinni.

GH o.fl., sem eru eigendur fasteigna við Skrúðás í G, kröfðust þess að staðfesting umhverfisráðherra á breyttu aðalskipulagi fyrir G, tilteknar samþykktir bæjarstjórnar um breytingar á deiliskipulagi fyrir svæðið Sjáland, sem er skammt norðan við lóðir sem hús þeirra standa við, og leyfi til BGG ehf. og B ehf. til að reisa hús þar, yrði fellt úr gildi. Í Hæstarétti var tekið fram að eins og málið lægi fyrir yrði að telja að GH o.fl. hefðu ekki sýnt nægilega fram á, að þeir hefðu þá lögvörðu hagsmuni, sem gætu leitt til þess að efnisdómur gengi um kröfur þeirra. Var úrskurður héraðsdóms staðfestur.