Dómstólaleit

H ehf. krafði R um skaðabætur vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna kostnaðar sem það greiddi vegna fyrirhugaðra framkvæmda á lóð félagsins. Byggði H ehf. m.a. á því að R hefði með óvandaðri og rangri málsmeðferð við breytingu á deiliskipulagi valdið honum tjóni, en úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála felldi úr gildi ákvörðun skipulagsráðs R um breytingu á skipulaginu. Var það mat Hæstaréttar að H ehf. hefði ekki fært sönnur á, að sú ákvörðun starfsmanna R að haga málsmeðferð vegna tillögu að breytingu á deiliskipulagi með tilteknum hætti, teldist saknæm og skyldi baka R skaðabótaábyrgð. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu R.

Eigendur fasteignar í Húsahverfi í Reykjavík, A og H, höfðuðu mál á hendur nágranna sínum, B, og kröfðust þess að honum yrði gert að fjarlægja viðbyggingu af húseign sinni, sem hann hafði reist á grundvelli byggingarleyfis frá sveitarfélaginu R, að viðlögðum dagsektum. Með dómi Hæstaréttar 22. nóvember 2012 í máli nr. 137/2012 var felld úr gildi breyting R á tilteknum skilmálum deiliskipulags í hverfinu, en byggingarleyfi til handa B hafði verið gefið út á grundvelli breytingarinnar. Krafa A og H var tekin til greina í samræmi við 2. mgr. 56. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, með vísan til þess að B hefði reist viðbygginguna með stoð í byggingarleyfi sem bryti í bága við skipulag og að hann yrði að bera áhættuna af því að verðmæti kynnu að fara forgörðum, enda hefði hann verið grandsamur um að A og H myndu leita úrræða til að fá hana fjarlægða allan þann tíma sem byggingarleyfi hans var til umfjöllunar hjá R og meðan á framkvæmdum við viðbygginguna stóð.

Eigendur fasteignar í Húsahverfi í Reykjavík, A og H, höfðuðu mál á hendur sveitarfélaginu R og kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðun borgarráðs um að breyta skilmálum deiliskipulags í hverfinu. Fallist var á með A og H að R hefði verið óheimilt að breyta skipulagi svæðis þar sem framkvæmt hefði verið í ósamræmi við skipulag fyrr en ólögleg bygging, eða byggingarhluti, hefði verið fjarlægð, jarðrask afmáð eða starfsemi hætt, sbr. 4. mgr. 56. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, en í málinu var upplýst að stærð margra húseigna í fyrrgreindu hverfi hefði verið í andstöðu við gildandi skipulag. Var krafa A og H því tekin til greina.

Málsaðilar höfðu gert með sér leigusamning um lands- og vatnsréttindi á jörð J í Eyjafjarðarsveit. J taldi að óháð þeim samningi bæri F ehf. að greiða sér aukreitis fyrir töku malar úr umræddu landi vegna virkjunarframkvæmda á svæðinu. Ekki var fallist á með J að annar samningur hefði verið gerður þess efnis að hann hlyti sérstakar greiðslur vegna umrædds malarnáms. Með hliðsjón af aðdraganda og efni leigusamnings aðila var á hinn bóginn fallist á með F ehf. að túlka bæri leigusamninginn þannig að í leigugjaldi fyrir nýtingu landsins hefði einnig falist greiðsla vegna umrædds malarnáms og jarðrasks sem virkjunarframkvæmdunum óhjákvæmilega fylgdu.

Áfrýjendur kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðun byggingarfulltrúa G um að veita E leyfi til framkvæmda við smíði einbýlishúss í G. Áfrýjendur báru fyrir sig að húsið uppfyllti ekki ákveðin atriði í skilyrðum byggingarskilmála og að G hefði brotið gegn fyrirmælum 10. til 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við meðferð málsins, þar sem ólögmæt og ómálefnanleg sjónarmið hefðu ráðið útgáfu byggingarleyfisins. Ekki var talið að áfrýjendur hefðu sýnt fram á að byggingarleyfið hefði verið gefið út í andstöðu við byggingarskilmála eða ákvæði stjórnsýslulaga og voru G og E sýknaðir af kröfu áfrýjenda.

Byggingarfulltrúinn í R veitti K 8. apríl 2003 byggingarleyfi til að reisa bílskúr og var ákvörðunin staðfest af borgarstjórn R 30. sama mánaðar. G o.fl. gerðu athugasemdir við leyfið í bréfi til byggingarfulltrúa 19. maí 2003, en þau kærðu ekki ákvörðunina til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála fyrr en með bréfi 14. júlí 2003. K beið í 30 daga frá því að borgarstjórn staðfesti byggingarleyfið og fór þá 30. maí 2003 á skrifstofu nefndarinnar, þar sem hún fékk þær upplýsingar, að engin kæra hefði borist. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að úrskurðarnefndinni hefði ekki verið heimilt að taka erindi G o.fl. til efnislegrar meðferðar, með því að kærufrestur hafi verið útrunninn. Var því fallist á kröfur K um að úrskurður úrskurðarnefndarinnar yrði felldur úr gildi, og ákvörðun byggingarfulltrúa staðfest.

Deilt var um gildi byggingaleyfis sem K fékk til að reisa hús með tvöfaldri bílageymslu á lóð sinni nr. 9 við Skeljatanga í Reykjavík. Höfðu G o.fl. kært veitingu leyfisins til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála sem felldi það úr gildi. K krafðist því að úrskurður nefndarinnar yrði felldur úr gildi. Tekið var fram að niðurstaða málsins færi eftir skýringu á byggingar- og skipulagsskilmálum umrædds hverfis frá 1990 og ákvæðum skipulags- og byggingarlaga og reglugerðar sem sett væri með heimild í þeim lögum. Fallist var á að skilmálarnir væru torskildir og til þess fallnir að skapa óeiningu. Samkvæmt þeim væri um sum atriði vísað til mats stjórnvalda en um önnur færi eftir hlutlægri skýringu á viðkomandi ákvæðum. Fyrir lá að sótt var um að byggingin yrði einnar og hálfrar hæðar. Samkvæmt skýrum ákvæðum 3. gr. skilmálanna mætti stalla hús einungis á þeim helmingi grunnflatar þess, sem væri fjær götu, og mætti nýta slíka stöllun á tveimur hæðum. Mun meira en helmingur af gólfplötu hússins væri stallaður niður fyrir þá hæð, sem aðalgólfplatan hefði næst götu. Fyrirhugað hús K fullnægði því ekki ákvæði 3. gr. skilmálanna og yrði ekki fallist á að stöllun í merkingu skilmálanna tæki eingöngu til þess hluta hússins, sem fyrirhugað væri að yrði á tveimur hæðum. Þá yrði að skilja skilmálana svo að hæð húss sem væri stallað á þeim helmingi gólfflatar, sem væri fjær götu, mætti vera hæst 5,7 m miðað við götukóta á þessum hluta, en nær götu skyldi það vera hæst 4,4 m. Glerhýsi K eftir miðju þaksins mætti því ekki allt ná 5,7 m mænishæð. Sú mænishæð skæri sig einnig frá hæð annarra hús við Skeljatanga. Var kröfu K því hafnað.