E ehf. höfðaði mál gegn G og krafðist ógildingar úrskurðar yfirfasteignamatsnefndar þar sem staðfest var ákvörðun G um að eignarhluti E ehf. á tilgreindri fasteign skyldi skattleggja á grundvelli c-liðar 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að umrædd fasteign væri í reynd notuð sem geymsla. Í ljósi eðlis húsnæðisins og notkunar þess yrði hvorki séð að því yrði fundin stoð í upptalningu a-liðar sömu málsgreinar né að það yrði talið hafa slík tengsl við íbúðir eða íbúðarhús að því yrði jafnað til húsnæðis þeirrar gerðar. Skírskotaði Landsréttur til þess að fyrir lægi að eignarhlutur E ehf. tengdist hvorki íbúðum á efri hæð umrædds húss né íbúðarhúsnæði eigenda E ehf. Var G því sýknaður af kröfum E ehf.
Stefnandi krafðist þess að ógiltur yrði úrskurður yfirfasteignamatsnefndar þar sem staðfest var ákvörðun stefnda um að skattleggja bæri fasteign stefnanda á grundvelli c. liðar 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Í dómi héraðsdóms var hvorki talið að fasteign stefnanda félli undir þær eignir sem skattleggja bæri samkvæmt a. lið sömu greinar, svo sem stefnandi hélt fram, né að fasteignin hefði slík tengsl við eign sem talin væri upp í þeim tölulið að henni yrði jafnað til slíks húsnæðis við ákvörðun um álagningu fasteignaskatts. Var ekki talið að annmmarkar væru á úrskurði yfirfasteignamatsnefndar að þessu leyti og stefndi því sýknaður af kröfu stefnanda.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli þb. I ehf. á hendur S til heimtu endurgreiðslu á ætluðum ofgreiddum fasteignasköttum var vísað frá dómi. Málið var höfðað að gengnum úrskurði yfirfasteignamatsnefndar um að lækka bæri fasteignamat fasteignar sem áður var í eigu þb. I ehf. Landsréttur vísaði til þess að telja yrði málsóknina heimila og að engin lagaákvæði stæðu til þess að fyrst bæri að leita úrlausnar stjórnvalda um endurgreiðslukröfuna á grundvelli laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Þá var einnig hafnað þeim málatilbúnaði S fyrir frávísun málsins að í kjölfar nauðungarsölu fasteignarinnar hefðu kröfur verið greiddar út í samræmi við kröfulýsingar og því yrði að gera ráð fyrir að endanleg úthlutun hefði farið fram á grundvelli 2. mgr. 52. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Þb. I ehf. byggði á því að skylda til endurgreiðslu væri fyrir hendi óháð því með hvaða hætti greiðsla hefði farið fram og sneri ágreiningur aðila að þessu leyti að efnisþætti málsins. Þá var heldur ekki fallist á að leiða skyldi til frávísunar að frestir til að kæra umrædda álagningu fasteignaskatts væru liðnir. Þjóðskrá Íslands og yfirfasteignamatsnefnd hefðu tekið afstöðu til þessara sjónarmiða og endurupptaka verið ákveðin. Niðurstaða nefndarinnar sætti ekki endurskoðun í málinu. Loks var málatilbúnaði S um vanreifun málsins einnig hafnað. Gagnaöflun hefði ekki verið lýst lokið og ætti þb. I ehf. þess kost að afla frekari gagna og eftir atvikum matsgerðar til rökstuðnings kröfum sínum. Úrskurður héraðsdóms var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
Í málinu krafðist G þess að viðurkennt yrði með dómi að honum væri heimilt að leggja fasteignaskatt á sumarbústað í eigu HK og HÞB samkvæmt c-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga vegna þess tíma sem sumarbústaðurinn var nýttur fyrir heimagistingu samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 3. gr. laga nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald, sbr. lög nr. 67/2016. Var sú álagning G byggð á því að þar sem HK og HÞB hefðu nýtt sumarbústað sinn fyrir heimagistingu og þar með til útleigu í hagnaðarskyni hefðu þau haft með höndum ferðaþjónustu í skilningi 3. gr. laga nr. 4/1995. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæði 5. mgr. 13. gr. laga nr. 85/2007 væri sérstaklega tekið fram að heimagisting sem uppfyllti skilyrði laganna teldist ekki fara fram í atvinnuhúsnæði í skilningi laga nr. 4/1995. Var talið að álykta mætti út frá þessu ákvæði eins og því hafði verið breytt með 10. gr. laga nr. 67/2016 að ætlun löggjafans með breytingunni hafi verið sú að það eitt að eigandi íbúðar, íbúðarhúss eða sumarbústaðar byði upp á heimagistingu þar ætti ekki að leiða til þess að vikið yrði frá þeirri reglu um álagningu fasteignaskatts af þessum eignum sem mælt væri fyrir um í a-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 og að slík starfsemi teldist þar með ekki til atvinnureksturs líkt og ferðaþjónusta annars gerði. Þá tók Landsréttur fram að samkvæmt 40. gr. stjórnarskrárinnar þyrfti skýra heimild í settum lögum til skattlagningar. Samkvæmt þessu var ekki fallist á það með G að hin umdeilda álagning fasteignaskatts hefði viðhlítandi stoð í ákvæði c-liðar 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Voru HK og HÞB því sýknuð af kröfu G.
Leyst úr ágreiningi aðila um það hvort leggja skyldi á sumarhús stefndu fasteignaskatt samkvæmt a- eða c-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, vegna þess tíma sem sumarhúsið var skráð fyrir heimagistingu. Staðfest var sú niðurstaða yfirfasteignamatsnefndar að miða skyldi við lægri skattprósentu samkvæmt a-lið lagagreinarinnar
Aðilar deildu um hvaða fjárhæð M skyldi fá í sinn hlut af söluverði fasteignar vegna ógreiddra fasteignagjalda á árunum 2010-2015. Samkvæmt frumvarpi sýslumanns til úthlutunar söluverðs eignarinnar komu gjöld vegna fasteignagjalda áranna 2010, 2014 og 2015 í hlut M, en hvað árin 2011-2013 snerti var gengið út frá því að lögveð vegna fasteignagjalda væri fallið niður, sbr. 7. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Í dómi Hæstaréttar sagði að eigandi fasteignarinnar hefði notið tímabundinnar frestunar greiðslna frá 27. janúar 2011 til 18. desember 2013 vegna greiðsluaðlögunar. Umrætt tímabil hefði því ekki talist til fyrningartíma lögveðsréttar sem hefði stofnast vegna ársins 2011 og því hefði tveggja ára fyrningartími vegna þeirra gjalda ekki verðið liðinn þegar M lýsti kröfu sinni í söluverð eignarinnar við framhald uppboðs 1. júlí 2015. Var því tekin til greina krafa M um að honum yrði úthlutað af söluverðinu fjárhæð sem svaraði til fasteignagjalda árið 2011. Hins vegar var talið að frestun greiðslna vegna greiðsluaðlögunarinnar hefði ekki náð til gjalda vegna áranna 2012-2013, sbr. 3. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Hefði fyrningarfrestur vegna þeirra gjaldára því verið liðinn þegar sóknaraðili lýsti kröfu vegna þeirra.
Ágreiningur um hvort lögveðréttur væri fallinn niður. Fasteignaskattur sem féll í gjalddaga eftir að skuldari var kominn í greiðsluskjól samkvæmt lögum nr. 101/2010 var undanskilinn reglum laganna og því var lögveðréttur fallinn niður þegar kröfum var lýst í söluandvirðið.
Í málinu deildu O ehf. og bæjarfélagið R um skyldu þess síðarnefnda til endurgreiðslu oftekins fasteignaskatts á árunum 2002 og 2003. Byggði R sýknukröfu sína á því að við meðferð málsins hjá Fasteignamati ríkisins, þar sem matsverð eigna O ehf. hafði verið lækkað, hefði ekki verið fylgt nánar tilgreindum ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993, þannig að varðaði ógildingu ákvörðunar og úrskurðar Fasteignamatsins í málinu. Talið var að af 3. mgr. 31. gr. laga nr. 6/2001 væri ljóst að þegar eigandi fasteignar leitaði sjálfur eftir breytingu á matsverði væri Fasteignamati ríkisins óskylt að greina öðrum frá þeirri ósk eða gefa þeim kost á að láta málið til sín taka og skipti þá engu þótt breyting á matsverði kynni að varða fjárhagslega hagsmuni þeirra vegna gjalda af fasteigninni. Þá var talið að skylda til að tilkynna R yrði ekki leidd af öðrum reglum, enda yrði R ekki talinn aðili að máli um þá ósk í skilningi stjórnsýslulaga. Þar sem R hafði ekki hreyft haldbærum rökum varðandi aðra ætlaða annmarka á málsmeðferðinni var niðurstaða héraðsdóms um greiðsluskyldu R staðfest.
Stefndi dæmdur til þess að endurgreiða stefnanda fasteignaskatt þar sem fasteignaskattur hafi verið ákvarðaður samkvæmt röngum álagningarstofni á árunum 2002 og 2003, samkvæmt nýju mati Fasteignamats ríkisins.
Deilt var um hvort K væri heimilt að skattleggja húsnæði S og Á samkvæmt b. lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga eða hvort skattleggja bæri húsnæðið samkvæmt a. lið sama ákvæðis. Fallist var á að raunveruleg notkun fasteignar ráði flokkun hennar með tilliti til fasteignaskatts og var talið sannað að umrætt húnæði hefði verið nýtt sem íbúð. Ekki var talið að sjónarmið K, sem byggðust m.a. á skipulagi sveitarfélagsins og skráningu fasteignarinnar, girtu fyrir rétt S og Á til að greiða fasteignaskatt í sama gjaldflokki og eigendur annars íbúðarhúsnæðis í sveitarfélaginu. Var því talið að skattleggja bæri húsnæði S og Á samkvæmt a. lið 3. mgr. 3. gr. laganna og K gert að endurgreiða þeim þá fjárhæð sem hafði verið ofgreidd.
Deilt var um hvort G-hreppi hefði verið heimilt að skattleggja sjö frístundahús í eigu B ehf. samkvæmt b. lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga en þar er veitt heimild til að leggja skatt á mannvirki, sem eru nýtt fyrir ferðaþjónustu, er nemi 1,32% af álagningarstofni eignanna. Taldi B ehf. að rétt hefði verið að skattleggja umræddar eignir samkvæmt a. lið sömu málsgreinar en samkvæmt þeim lið skal skattur af sumarhúsum nema allt að ½ % af álagningarstofninum. Upplýst var að B ehf. hafði leigt umrædd sumarhús til stéttarfélaga til árs í senn, sem framleigðu þau til félagsmanna sinna. Með vísan til þessa atriðis og með hliðsjón af því að B ehf. yrði ekki talið veita ferðaþjónustu, eins og það hugtak væri almennt skilið, yrði að hafna því að leiga félagsins á húsunum yrði felld undir b. lið ákvæðisins. Kröfum G-hrepps um ógildingu úrskurðar yfirfasteignamatsnefndar, þar sem kveðið var á um að umræddar fasteignir ættu að skattleggjast samkvæmt a. lið ákvæðisins, var því hafnað.
Málið varðaði álagningarstofn fasteignaskatts og hélt J því fram, að skattlagningarheimild 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, eins og ákvæðið var á þeim tíma sem málið tók til, bryti gegn jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar. Í dóminum segir að fasteignaskattur hafi upphaflega verið lagður á eigendur fasteigna til þess að standa straum af kostnaði sveitarfélags sem af fasteignum leiðir. Kostnaður sveitarfélags af eign lúti öðrum lögmálum en markaðsverð fasteigna og því þurfi kostnaður sveitarfélags af fasteign utan höfuðborgarsvæðisins ekki að vera minni en höfuðborgarinnar af sambærilegri fasteign. J hafi greitt fasteignaskatt af eigum sínum í samræmi við 3. gr. laga nr. 4/1995, svo sem aðrir fasteignareigendur í sama sveitarfélagi. Álagningarstofn fasteignaskatts hafi farið að lögum, sbr. 40. gr. stjórnarskrár, og var sá sami fyrir alla fasteignareigendur óháð legu eignar. Var því ekki fallist á að umdeild skattlagningarheimild hafi brotið gegn jafnræðisreglu stjórnarskrár og var M sýknaður.
Í málinu deildu FLE hf. og bæjarfélagið S um skyldu þess síðarnefnda til endurgreiðslu oftekins fasteignaskatts á árunum 1998, 1999 og 2000. Óumdeilt var að vegna mistaka hafði álagningarstofn vegna fasteignaskatts FLE verið ákvarðaður 36.8% of hár á tímabilinu 1989-2000. Byggði FLE hf. endurgreiðslukröfu sína á ákvæðum laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda. Í ljósi fyrningarákvæðis 4. gr. laganna laut krafa hans aðeins að fyrrgreindum þremur árum. Talið var að krafa um endurgreiðslu oftekinna skatta stofnist þegar ofgreiðsla á sér stað. Krafa þessi hafi því verið til þegar FLE hf. tók við öllum eignum, réttindum og skyldum FLE 1. október 2000 samkvæmt lögum nr. 76/2000, sbr. 13. gr. laganna. Töldust umrædd kröfuréttindi því hafa flust til FLE hf. og félagið því réttur aðili málsins. Var kröfu FLE hf. réttilega beint að S í samræmi við 1. gr. laga nr. 29/1995. Þar sem fasteignaskattur hafði verið ákvarðaður samkvæmt röngum álagningarstofni á árunum 1998, 1999 og 2000 bar S að endurgreiða FLE hf. hinn oftekna skatt með vöxtum í samræmi við ákvæði laga nr. 29/1995.
Í málinu var deilt um skyldu íslenska ríkisins (Í) til greiðslu fasteignaskatts til hreppsins S af mannvirkjum í hreppnum, en Í átti þar samkvæmt fasteignamati þrjár skólabyggingar, sjö íbúðir og tvær geymslur. Í nýtti fasteignirnar til margra ára fyrir starfsemi skóla. Á árinu 1991 var skólahaldi frestað um óákveðinn tíma og höfðu húsin ekki verið nýtt undir skóla síðan, að því undanskildu að sveitarfélög á svæðinu höfðu fengið að starfrækja barnaskóla í húsnæðinu eftir þörfum, án endurgjalds. Húsnæðið hafði verið notað undir gistihús á sumrin, en þeirri starfsemi var hætt að loknu sumri 1996 og fasteignirnar boðnar til sölu eða leigu. Voru fasteignirnar, að undanskildu 38,4% af húsnæðinu, leigð F frá 1. júní 1997, til reksturs gistihúss. Frá árinu 1995 lagði S fasteignaskatt á Í vegna allra eignanna, en Í neitaði greiðslu á grundvelli þess að fasteignirnar eða hluti þeirra væru undanþegnar fasteignaskatti samkvæmt 1. og 3. mgr. 5. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Talið var að ekki hefði verið útséð um að skóli yrði ekki framvegis starfræktur í húsnæðinu á árinu 1995 og hefði enn á þeim tíma mátt líta á hluta mannvirkja Í sem skóla í merkingu 1. mgr. 5. gr. laga nr. 4/1995. Með því að gera samning við F á árinu 1997 var hins vegar talið að Í hefði ráðstafað fasteignunum til notkunar um lengri tíma í öðru skyni en til skólahalds og með því útilokað að aðrar byggingar á staðnum yrðu nýttar í samræmi við fyrri tilgang þeirra. Var því ekki talið að umræddar fasteignir Í yrðu skilgreindar sem skóli í skilningi 1. mgr. 5. gr. laga nr. 4/1995 eftir það tímamark. Í féllst á skyldu sína til að greiða fasteignaskatt af hluta fasteignanna fyrir tímabilið 1. janúar 1995 til 31. maí 1997, en talið var að málið væri svo vanreifað að ekki væri unnt að komast að niðurstöðu um fjárhæð skattsins sem Í hefði borið að greiða S á tímabilinu. Var kröfum S varðandi umrætt tímabil því vísað frá héraðsdómi. Hins vegar var Í dæmt til greiðslu fasteignaskatta vegna eignanna eftir 1. júní 1997.
Laxveiðiá og vatn höfðu verið skilin frá aðliggjandi jörðum á meðan slíkt var enn heimilt og voru því metin sem sérstakar fasteignir. Deilt var um hvort rétt væri að miða álagningu fasteignaskatts við það álagningarhlutfall sem notað var m.a. við álagningu á erfðafestulöndum og jarðeignum sem ekki voru nýtt til annars en landbúnaðar, eða hvort beita ætti öðru og hærra hlutfalli. Með vísan til þess, að sambærilegar eignir væru almennt skattlagðar með þessu lægra hlutfalli, var fallist á með eigendum jarðanna að þeir skyldu einnig greiða fasteignaskatt, sem miðaður væri við það. Voru því kröfur þeirra um endurgreiðslu oftekins fasteignaskatts teknar til greina að því marki, sem þær voru ófyrndar.
Laxveiðiá og vatn höfðu verið skilin frá aðliggjandi jörðum á meðan slíkt var enn heimilt og voru því metin sem sérstakar fasteignir. Deilt var um hvort rétt væri að miða álagningu fasteignaskatts við það álagningarhlutfall sem notað var m.a. við álagningu á erfðafestulöndum og jarðeignum sem ekki voru nýtt til annars en landbúnaðar, eða hvort beita ætti öðru og hærra hlutfalli. Með vísan til þess, að sambærilegar eignir væru almennt skattlagðar með þessu lægra hlutfalli, var fallist á með eigendum jarðanna að þeir skyldu einnig greiða fasteignaskatt, sem miðaður væri við það. Voru því kröfur þeirra um endurgreiðslu oftekins fasteignaskatts teknar til greina.