Dómstólaleit

G hf. hafði milligöngu um að selja á íslenskum fjármálamarkaði skuldabréf útgefin af norska félaginu H, sem voru í íslenskum krónum með verðtryggingu. Voru skuldabréfin útgefin 8. júní 2005 og skyldi greiða fasta vexti af þeim á eins árs fresti en höfuðstólinn skyldi greiða í einu lagi árið 2010. Samhliða gerðu málsaðilar með sér gjaldmiðla- og vaxtaskiptasamning, í því skyni að verja H fyrir áhættu af breytingum á gengi milli íslenskra og norskra króna og verðbólgu hér á landi, og var upphafsdagur samningsins 8. júní 2008 en lokadagur hans 10. júní 2010. Báðir aðilar efndu samningana fyrir sitt leyti allt til haustsins 2008, G hf. síðast með greiðslu vaxta samkvæmt skiptasamningnum 8. júní 2008 og H með greiðslu vaxta 8. september sama ár. Með bréfi 4. desember 2008 lýsti H yfir riftun skiptasamningsins vegna ætlaðrar vanefndar G hf. og bar því við að jafna mætti stöðu G hf. við það að hann væri ógjaldfær. Í málinu, sem G hf. höfðaði á hendur H til heimtu skuldar samkvæmt skiptasamningnum, deildu aðilar um þessa riftun og uppgjör samningsins. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að skiptasamningurinn hefði verið gerður í tengslum við skuldabréfaútgáfuna og að H hefði haft ríka hagsmuni af samningnum, þ. á m. að hann yrði efndur réttilega af G hf. Hæstiréttur taldi að ekki gæti leikið vafi á því að Fjármálaeftirlitið hefði lagt til grundvallar að G hf. væri orðinn ógjaldfær, þegar það neytti 7. október 2008 heimildar 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki gagnvart G hf. Þá taldi rétturinn að gæta yrði að því að fjármálafyrirtæki nytu sérstöðu að því leyti að almenn regla 2. mgr., sbr. 1. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. felldi ekki skyldu á stjórnendur þeirra til að bregðast við ógjaldfærni með sama hætti og forráðamönnum félaga endranær, því að af 1. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002 og öðrum ákvæðum XII. kafla laganna væri ljóst að fjármálafyrirtæki sættu annarri meðferð þegar svo háttaði til. Hæstiréttur taldi þegar af þeim sökum að Fjármálaeftirlitið hefði gripið til þessara ráðstafana gagnvart G hf. að H hefði haft réttmæta ástæðu til að ganga út frá því að G hf. yrði ekki fær um að standa frekar við skiptasamning þeirra fyrir sitt leyti. Samkvæmt því og að virtri afstöðu sem G hf. hafði látið í ljós við viðskiptamenn sína í október 2008 var H talið rétt að rifta samningnum vegna fyrirsjáanlegrar vanefndar G hf. Yfirlýsing H um riftun hefði gefið G hf. brýnt tilefni til að gefa um það skýr svör ef hann hygðist efna skiptasamninginn réttilega, á sama hátt og ef H hefði beint til hans kröfu samkvæmt 2. mgr. 91. gr. laga nr. 21/1991, enda hefði jafnframt hvílt á G hf. tillitsskylda í samningssambandi þeirra. Hæstiréttur taldi ekki unnt að líta svo á að H hefði fallið frá yfirlýsingu um riftun með því að hafa átt í samskiptum við G hf. um úrlausn mála milli þeirra og var G hf. því álitinn bundinn af yfirlýsingunni. Var H sýknað af kröfu G hf.

Eftir ákvörðun umboðsmanns skuldara hlaut A samþykki til að leita greiðsluaðlögunar samkvæmt lögum nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Samningar tókust ekki með A og lánardrottnum hans og í kjölfar þess lýsti hann því yfir við umsjónarmann greiðsluaðlögunarinnar að hann vildi leita nauðasamninga til greiðsluaðlögunar eftir ákvæðum X. kafla a. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Lánardrottnar gerðu enn athugasemdir við frumvarp til nauðasamnings og af þeim sökum beindi A kröfu til héraðsdóms um staðfestingu nauðasamnings síns. Vísað var til þess að samkvæmt 63. gr. b. laga nr. 21/1991 færi um meðferð kröfu um staðfestingu nauðasamnings til greiðsluaðlögunar eftir ákvæðum 55. til 59. gr. sömu laga. Af því leiddi að hafna skyldi kröfu um staðfestingu nauðasamnings ef uppfyllt væru skilyrði 1. mgr. 57. gr. laganna, auk þess sem heimilt væri að gera slíkt hið sama að fullnægðum skilyrðum 58. gr. þeirra. Talið var að A hefði ekki uppfyllt skilyrði b. liðar 2. mgr. 6. gr. laga nr. 10/2010, sem svaraði til 38. gr. laga nr. 21/1991, er umsókn hans um heimild til að leita greiðsluaðlögunar var samþykkt og því hefði borið að synja honum þeirrar heimildar í öndverðu. Af þeim sökum var hafnað kröfu A um staðfestingu nauðasamnings með skírskotun til 1. tölul. 1. mgr. 57. gr. laga nr. 21/1991.

Eftir ákvörðun umboðsmanns skuldara hlaut A samþykki til að leita greiðsluaðlögunar samkvæmt lögum nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Samningar tókust ekki með A og lánardrottnum hennar og í kjölfar þess lýsti hún því yfir við umsjónarmann greiðsluaðlögunarinnar að hún vildi leita nauðasamninga til greiðsluaðlögunar eftir ákvæðum X. kafla a. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Lánardrottnar gerðu enn athugasemdir við frumvarp til nauðasamnings og af þeim sökum beindi A kröfu til héraðsdóms um staðfestingu nauðasamnings síns. Vísað var til þess að samkvæmt 63. gr. b. laga nr. 21/1991 færi um meðferð kröfu um staðfestingu nauðasamnings til greiðsluaðlögunar eftir ákvæðum 55. til 59. gr. sömu laga. Af því leiddi að hafna skyldi kröfu um staðfestingu nauðasamnings ef uppfyllt væru skilyrði 1. mgr. 57. gr. laganna, auk þess sem heimilt væri að gera slíkt hið sama að fullnægðum skilyrðum 58. gr. þeirra. Talið var að A hefði ekki uppfyllt skilyrði b. liðar 2. mgr. 6. gr. laga nr. 10/2010, sem svaraði til 38. gr. laga nr. 21/1991, er umsókn hennar um heimild til að leita greiðsluaðlögunar var samþykkt og því hefði borið að synja henni þeirrar heimildar í öndverðu. Af þeim sökum var hafnað kröfu A um staðfestingu nauðasamnings með skírskotun til 1. tölul. 1. mgr. 57. gr. laga nr. 21/1991.

Með úrskurði héraðsdóms var N veitt heimild til áframhaldandi greiðslustöðvunar. S, sem kvaðst eiga skuldabréf útgefin af N að höfuðstól samtals 100.000.000 krónur sem tryggð væru með fyrsta veðrétti í fasteigninni H, mótmælti því að N yrði veitt þessi heimild og kærði úrskurðinn. Talið var að málatilbúnaði N í beiðnum hans frá 10. maí 2010 um greiðslustöðvun og áframhaldandi greiðslustöðvun 2. júní sama ár og öðrum framlögðum gögnum væri í mörgum atriðum áfátt með tilliti til ákvæða laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þannig hefði meðal annars greinargerð N um eignir sínar falist í talningu upplýsinga úr framlögðum árreikningi, þar sem þær voru sundurliðaðar í eignfærðan kostnað af lóð og framkvæmdum við H, skammtímakröfur og handbært fé. Í engu hefði verið getið um markaðsverð fasteignarinnar, á hendur hverjum kröfur N væru eða hvert væri nánar handbært fé. Mjög skorti á að fram kæmi í upphaflegri beiðni N ítarleg greinargerð um hvað ylli verulegum fjárhagsörðugleikum hans, í hverju þeir fælust og hvernig hann hygðist leysa úr þeim og hafði ekki verið nægilega úr því bætt í greinargerð, sem fylgdi beiðni hans til áframhaldandi greiðslustöðvunar. Þá kom yfirlýsing löggilts endurskoðanda um að bókhald N væri í lögboðnu formi fyrst fram í málinu með greinargerð hans fyrir Hæstarétti. Vegna þessara annmarka á málatilbúnaði N var talið að héraðsdómi hefði verið ófært að meta hvort fyrirmæli 2. mgr. 12. gr., sbr. 1. tölulið 2. mgr. 17. gr. laga nr. 21/1991 kynnu að standa því í vegi að honum yrði veitt heimild til áframhaldandi greiðslustöðvunar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem H ehf. var veitt heimild til áframhaldandi greiðslustöðvunar.

Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa K hf. samkvæmt 2. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. um að bú F ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Var talið að einföld ábyrgð væri ekki nægileg trygging samkvæmt 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 til að koma í veg fyrir að krafa K hf. næði fram að ganga.

X var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa ráðist á A fyrir utan skemmtistað, slegið hann niður, sest klofvega yfir hann og slegið hann með bjórflösku, sem brotnaði við það, og slegið hann hnefahöggum svo A hlaut mar yfir vinstri augabrún, mar undir vinstra auga, bólgu á öllum hægri helmingi andlits og eymsli í kinnbeini og neðri kjálka og með því að beita brotinni flöskunni til að skera A þannig að hægra eyra var meira og minna tætt og eyrnavængur sundurskorinn, sbr. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 4 mánuði, en fullnustu hennar frestað og hún látin falla niður að liðnum 3 árum með hliðsjón af ungum aldri og sakaferli X. Þá var X gert að greiða A skaðabætur að fjárhæð 231.111 krónur.

K fékk heimild til greiðslustöðvunar 21. maí 1999 vegna greiðsluerfiðleika. Tíu dögum síðar var S sagt upp störfum með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Með kaupsamningi 27. júlí 1999 keypti H hf. tiltekinn hluta starfsemi K og tók við rekstrinum 1. september sama ár. S, sem ekki fékk endurráðningu hjá H hf., taldi K hafa brotið gegn lögvörðum rétti hennar með ólögmætri uppsögn. Ekkert lá fyrir um að skylda til að standa reikningsskap þeirrar gerðar hefði færst yfir á H og var hafnað kröfu K um sýknu á grundvelli aðildarskorts. Með hliðsjón af atvikum málsins var ekki talið, að lög um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum nr. 77/1993 hefðu staðið í vegi uppsagna starfsmanna K 31. maí 1999, sem voru til komnar af brýnum efnahagslegum ástæðum, sbr. einkum 2. málslið 1. mgr. 3. gr. laganna. Þegar litið var á aðstæður í heild og þá óvissu sem ríkti á þessum tíma um framtíð starfsemi K, var ekki talið, að framferði K gagnvart starfsmönnum, sem ekki var í fullu samræmi við fyrirmæli þágildandi laga um hópuppsagnir nr. 95/1992, ætti að leiða til þess, að uppsögn S yrði metin ólögmæt. Var K því sýknað af kröfu S.

K fékk heimild til greiðslustöðvunar 21. maí 1999 vegna greiðsluerfiðleika. Tíu dögum síðar var M sagt upp störfum með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Með kaupsamningi 27. júlí 1999 keypti H hf. tiltekinn hluta starfsemi K og tók við rekstrinum 1. september sama ár. M, sem ekki fékk endurráðningu hjá H hf., taldi K hafa brotið gegn lögvörðum rétti hennar með ólögmætri uppsögn. Ekkert lá fyrir um að skylda til að standa reikningsskap þeirrar gerðar hefði færst yfir á H og var hafnað kröfu K um sýknu á grundvelli aðildarskorts. Með hliðsjón af atvikum málsins var ekki talið, að lög um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum nr. 77/1993 hefðu staðið í vegi uppsagna starfsmanna K 31. maí 1999, sem voru til komnar af brýnum efnahagslegum ástæðum, sbr. einkum 2. málslið 1. mgr. 3. gr. laganna. Þegar litið var á aðstæður í heild og þá óvissu sem ríkti á þessum tíma um framtíð starfsemi K, var ekki talið, að framferði K gagnvart starfsmönnum, sem ekki var í fullu samræmi við fyrirmæli þágildandi laga um hópuppsagnir nr. 95/1992, ætti að leiða til þess, að uppsögn M yrði metin ólögmæt. Var K því sýknað af kröfu M.