Dómstólaleit

A varð fyrir alvarlegu líkamstjóni árið 2007 þegar hann var farþegi í bifreið sem valt á Hellisheiði eystri. Bifreiðin var í eigu B og var hún tryggð hjá V hf. Óumdeilt var að V hf. og B báru fulla fébótaábyrgð á tjóni A af völdum slyssins. Fyrir lá að V hf. hafði greitt A skaðabætur, annars vegar fyrir tímabundið tjón og hins vegar fyrir varanlegt tjón. Við uppgjör hins síðarnefnda var miðað við að varanleg örorka A væri 100%, en við uppgjör miskabóta að varanlegur miski hans væri 90 stig að viðbættu 10% álagi. Þá hafði V hf. greitt A bætur vegna áætlaðs kostnaðar hans við kaup á lyfjum, sjúkraþjálfun og breytingar á húsnæði. Laut deila aðila einkum að því hvort V hf. og B bæru bótaábyrgð vegna áætlaðs kostnaðar A við aðstoðarmenn og kaup á fjórhjóli, vegna ferðalaga og iðkunar áhugamála sinna í frítíma, auk kröfu A um hærra álag á bætur sökum varanlegs miska. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 skuli sá sem ber ábyrgð á líkamstjóni greiða skaðabætur fyrir atvinnutjón, sjúkrakostnað og annað fjártjón. Með vísan til þeirrar meginreglu skaðabótaréttar að tjónþoli eigi að fá tjón sitt að fullu bætt úr hendi þess, sem ábyrgð ber á tjóninu, yrði lagt til grundvallar að bótaskylda V hf. og B tæki til áætlaðs framtíðartjóns A af völdum slyssins, að teknu tilliti til útgjalda sem greiddust af öðrum. Hins vegar yrði að setja rétti A til bóta mörk sem tækju mið af því sem eðlilegt mætti telja að bæta honum umfram þær bætur er hann hafði þegar þegið af hendi V hf. og B. Talið var að krafa A um bætur vegna ætlaðs kostnaðar við aðstoðarmenn og kaupa á fjórhjóli væri utan þeirra marka sem gildandi reglur settu skaðabótaábyrgð V hf. og B. Af þeim sökum voru þeir sýknaðir af þessari kröfu. Hins vegar var fallist á með A að sú mikla skerðing á líkamlegri og andlegri heilsu hans, sem rakin yrði til slyssins, hefði svo margvísleg áhrif á líf hans, eins og ráða mætti af þeim matsgerðum sem lagðar höfðu verið fram í málinu, að bætur samkvæmt 2. mgr. 4. gr. skaðabótalaga fælu ekki í sér fullar miskabætur honum til handa. Af þeim sökum og með tilliti til hins fjölþætta líkamstjóns A var talið hæfilegt að V hf. og B greiddu honum 30% álag á bæturnar samkvæmt 3. mgr. sömu greinar.

A krafði S svf. og V hf. um skaðabætur vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í tveimur slysum í vinnu sinni hjá S svf., en í síðara slysinu hrundi kassastæða og lenti á hægri öxl og handlegg A. Deildu aðilar m.a. um það hvort A ætti rétt til greiðslu úr ábyrgðartryggingu S svf. hjá V hf. vegna þessa, en A hafði fengið greiddar bætur úr slysatryggingu launþega. Hæstiréttur féllst á það með héraðsdómi að orsök fyrra slyssins yrði ekki rakin til ófullnægjandi verkstjórnar og eftirlits af hálfu S svf. Hefði slysið orðið fyrir gáleysi A sem hún bæri sjálf ábyrgð á. Hæstiréttur taldi aftur á móti að S svf. og V hf. bæru bótaábyrgð á síðara slysi A þar sem S svf. hefði ekki brugðist við með viðeigandi ráðstöfunum þrátt fyrir að vera kunnugt um um að fyrir hefði komið að skemmdir kassar hefðu verið notaðir undir matarbakka og að hætta hefði verið á að kassastæður hryndu af þeim sökum með þeim afleiðingum að starfsmenn kynnu að slasast. Var S svf. og V hf. gert að greiða A bætur vegna varanlegrar örorku, varanlegs miska, tímabundins atvinnutjóns og þjáninga. Kröfu hennar um bætur vegna annars fjártjóns var hins vegar vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

A varð fyrir líkamstjóni er hann slasaðist við vinnu sína um borð í fiskiskipinu B 6. desember 2003. Ekki var deilt um bótaskyldu T hf. sem hafði þegar greitt A bætur vegna tjónsins. Ágreiningur aðila snerist aðallega um hvort A ætti kröfu á hendur T hf. um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón, hvaða tekjuviðmið skyldi leggja til grundvallar við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku, tímabil þjáningabóta og annað fjártjón. Þá var ágreiningur um hvort draga bæri frá bótagreiðslu 40% af eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að A hefði ekki tekist að sanna að aðstæður hans síðustu þrjú almanaksár fyrir slysið hafi verið svo óvenjulegar, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að árstekjur hans, eins og þær væru tilgreindar á skattframtölum, væru ekki líklegur mælikvarði á framtíðartekjur hans. Þá var tímabundið atvinnutjón A talið ósannað. Hvað varðar tímabil þjáningabóta var fallist á með T hf. að greiða skyldi þjáningabætur frá slysdegi til 25. apríl 2004 en samkvæmt gögnum málsins um lögskráningu, sem ekki hafði verið hnekkt, hafði A verið skráður lögskráningu á B 26. apríl 2004. Þar sem ekkert var fram komið í málinu af hálfu A sem hnekkti útreikningum varðandi frádrátt eingreiðsluverðmætis örorkulífeyris frá lífeyrissjóði, samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laga nr. 50/1993, voru þeir lagðir til grundvallar varðandi frádrátt frá bótum. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu T hf. af kröfu A.

A krafði S hf. um bætur fyrir líkamstjón sem hann varð fyrir í umferðarslysi. Aðilar deildu um hvert væri almennt fjártjón A, en hann hafði þurft að sækja sjúkraþjálfun fjarri heimili sínu, og hvert árslaunaviðmið við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku skyldi vera. Hæstiréttur taldi A eiga rétt á frekari greiðslu vegna almenns fjártjóns, en staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að ekki væru efni til að breyta þeirri árslaunaviðmiðun, sem bætur fyrir varanlega örorku voru grundvallaðar á af hálfu S hf.

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi er hann varð fyrir bifreið sem B ók. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu B og V hf. í málinu en aðilar deildu um árslaunaviðmiðun við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku, hvert hefði verið tímabundið atvinnutjón A, hvort A ætti rétt á bótum fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón og hvort hann ætti rétt á bótum á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur féllst á það með A að aðstæður hans væru óvenjulegar þegar ákveðin væru árslaun hans samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem vinnutekjur hans væru annars vegar reiknuð laun hans að meðtöldu framlagi í lífeyrissjóð og hins vegar hagnaður af rekstri einkafirma og síðar einkahlutafélags í hans eigu. Ljóst væri að hagnaður af rekstrinum síðustu þrjú ár fyrir slysið væri eingöngu til kominn vegna vinnuframlags A sjálfs. Var því talið rétt að taka tillit til hagnaðarins við ákvörðun viðmiðunartekna að því er varðaði bætur vegna varanlegrar örorku og tímabundins atvinnutjóns en ekki þótti koma til álita að taka tillit til hagnaðar A af sölu einkahlutafélagsins við mat á árslaunum hans. Þá var talið að A hefði sýnt fram á að hann ætti rétt til bóta vegna sjúkrakostnaðar, annars fjártjóns og framtíðarsjúkrakostnaðar. Hins vegar taldi Hæstiréttur að A hefði ekki sýnt fram á að B hefði með akstri sínum umrætt sinn sýnt af sér stórfellt gáleysi í skilningi 26. gr. skaðabótalaga og voru B og V hf. sýknaðir af kröfu A um bætur á þeim grundvelli.

fjártjón. Stjórnarskrá. Gjafsókn. Frávísun máls að hluta. R varð fyrir bifreið 6. nóvember 2002, þegar hún var 13 ára gömul, og hlaut hún alvarleg meiðsli af völdum slyssins. Í málinu hafði R einkum uppi kröfur á hendur V hf. og I vegna uppgjörs bóta fyrir varanlega örorku og um greiðslu sjúkrakostnaðar auk annars fjártjóns. Við uppgjör bóta kom meðal annars upp ágreiningur um áhrif fjármagnstekna á tekjutengdar bætur sem R fengi í framtíðinni frá TR og þar með fjárhæð til frádráttar á bótum frá V hf. Samkvæmt útreikningi tryggingastærðfræðings, sem fór yfir forsendur uppgjörs V hf. á bótum til handa R, myndu tekjutengdar bætur R frá TR skerðast vegna fjármagnstekna hennar af þeim bótum sem hún fengi frá V hf. Því bæri að taka tillit til væntrar skerðingar á greiðslum frá TR vegna fjármagnstekna við útreikning á frádrætti frá bótum til R úr hendi V hf. R reisti kröfu sína vegna uppgjörs bóta á því að meta bæri árslaun hennar sérstaklega vegna óvenjulegra aðstæðna á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Hæstiréttur hafnaði þeirri kröfu og taldi að um útreikning bóta til R færi eftir 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. R hélt því einnig fram í málinu að óheimilt væri að draga frá bótum til hennar fyrir varanlega örorku ætlað eingreiðsluverðmæti framtíðarbóta frá TR, samkvæmt þágildandi ákvæði 1. málsliðar 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga, og gerði kröfu um að um uppgjör á bótum til hennar færi samkvæmt núgildandi ákvæði 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga, sbr. 1. gr. laga nr. 53/2009. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að haga yrði ákvörðun skaðabótanna eftir þágildandi lögum enda væri lagaheimild, til þess að beita núgildandi ákvæði með afturvirkum hætti, ekki til að dreifa. Þá gerði R, svo sem fyrr greinir, kröfu um greiðslu sjúkrakostnaðar og annars fjártjóns á grundvelli 1. gr. skaðabótalaga, til þess að mæta framtíðarkostnaði hennar af hjálpartækjum og sjúkraþjálfun sem væri henni nauðsynleg. Um þetta segir meðal annars í dómi Hæstaréttar að R hefði ekki lagt fram læknisfræðileg gögn um framtíðarþörf á endurhæfingu og matsgerð um kostnað af henni svo og annarri aðstoð sem þörf væri á sem ekki yrði greidd af sveitarfélagi eða íslenska ríkinu. Væri þessi kröfuliður svo vanreifaður að dómur yrði ekki á hann lagður og væri honum því vísað frá héraðsdómi.

S varð fyrir líkamstjóni 13. febrúar 2004 í umferðarslysi þegar B kom akandi á bifreið í eigu H úr gagnstæðri átt og hafnaði á bifreiðinni, sem S ók. Bifreið H var með ábyrgðartryggingu hjá SA. S fékk þungt höfuðhögg við áreksturinn en afleiðingar þess voru heilaáverki með dreifðum skemmdum. Óumdeilt var að SA, B og H báru fulla fébótaábyrgð á tjóni S. Uppgjör fór fram og tók S við greiðslum með fyrirvara og höfðaði máli til heimtu frekari bóta. Hafnað var aðalkröfu S um ómerkingu héraðsdóms, enda varð ekki litið svo á að slíkur misbrestur hefði orðið á því að taka afstöðu til einstakra af fjölmörgum málsástæðum S að varðað gæti ómerkingu dómsins. Einnig var hafnað kröfu S um frekari bætur fyrir varanlegan miska þar sem fallist hafði verið á boð um hærri miskabætur samkvæmt 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Aftur á móti var tekin til greina krafa um miskabætur samkvæmt 26. gr. sömu laga þar sem B var talinn hafa sýnt af sér stórfellt gáleysi. Þá var talið að útreikningur bóta fyrir varanlega örorku S, sem var 18 ára að aldri á öðru ári í námi við framhaldsskóla þegar hún varð fyrir slysinu, ætti að fara fram miðað við lágmarkstekjur, sbr. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Jafnframt voru ekki tekin til greina andmæli S við því að til frádráttar bótum kæmi eingreiðsluverðmæti greiðslna til hennar úr almannatryggingum. Krafa S um bætur vegna kostnaðar af sjúkraþjálfun, þjónustu á göngudeild sjúkrahúss og lyfjum var studd áliti læknis og í útreikningum í matsgerð, sem S hafði aflað, var tekið tillit til stuðnings af félagslegum toga, sem hún gæti notið í þessum efnum. Matsgerðinni hafði ekki verið hnekkt að þessu leyti og var krafa S því tekin til greina. Hins vegar var hafnað kröfu S um bætur vegna erfiðari heimilisstarfa, frekara náms eða starfsþjálfunar og aukins kostnaðar af framfærslu fatlaðra, þar sem tjón að þessu leyti hefði ekki verið leitt í ljós. Loks var ekki tekin til greina krafa S á hendur T um bætur úr slysatryggingu ökumanns og heldur ekki krafa foreldra S á hendur SA, B og H vegna tekjutaps, sem þau urðu fyrir vegna umönnunar S.

V ehf. keypti af S rekstur matsölustaðar og gistiheimilis á Selfossi með kaupsamningi 24. júlí 1999. F sf. annaðist söluna en félagið var í eigu F og J. Síðar mun F ehf. hafa tekið yfir skuldbindingar F sf. S átti áfram fasteignina sem reksturinn var í og tók V ehf. húsnæðið á leigu á sama tíma og kaupin voru gerð. Meðal þess sem V ehf. keypti af S voru þau rekstrartæki sem voru í fasteigninni. Við kaupin lá ekki fyrir að S hefði með tryggingarbréfi 19. ágúst 1998 veðsett bankanum K hf. rekstrartækin með fasteigninni. Bankinn keypti fasteignina á nauðungarsölu 2001. Ári síðar gerði hann kröfu um að V ehf. greiddi skuld S við bankann sem tryggð hafði verið með tryggingarbréfinu. V ehf. taldi sig hafa gert upp þessa skuld þegar félagið keypti fasteignina af bankanum með kaupsamningi og afsali 15. desember 2004. Krafði það F sf. ásamt F, J og F ehf. um skaðabætur fyrir það tjón sem hafði hlotist af þessu. Með vísan til 10. gr. og 12. gr. laga nr. 54/1997 var talið að það væri meðal starfsskyldna þess sem annaðist sölu af þessu tagi að kanna veðskjöl sem hvíldu á viðkomandi fasteign til að ganga úr skugga um hvort veðin hvíldu einnig á tækjum sem væru notuð til reksturs er þar færi fram. Hins vegar var ekki talið að V ehf. hefði sýnt fram á að félagið hefði orðið fyrir tjóni vegna vanrækslu á þessari verkskyldu við söluna. Kröfum V ehf. var því hafnað.