Dómstólaleit

F, sem hafði notað heitið Highlander í atvinnustarfsemi sinni, krafðist þess að felld yrði úr gildi skráning Einkaleyfastofunnar á vörumerkinu Highlanders á nafn H og að viðurkennt yrði með dómi að H væri óheimilt að nota vörumerkið í atvinnustarfsemi sinni. Hann krafðist jafnframt ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála þar sem meðal annars var lagt bann við notkun F á umræddu heiti. Vísað var til þess að réttur til vörumerkis gæti annars vegar stofnast með skráningu þess í vörumerkjaskrá og hins vegar með notkun þess, en eldri réttur til vörumerkis gengi fyrir yngri rétti. Af framlögðum gögnum og framburði vitna var talið ljóst að F hefði allt frá hausti 1996 notað heitið Highlander eða Highlander Adventure í starfsemi sinni og var fyrirtækið talið hafa öðlast rétt til vörumerkisins á grundvelli notkunar sinnar, sbr. 2. tl. 1. mgr. 3. gr. laga um vörumerki. Í ljósi þessa og þar sem talin var vera fyrir hendi ruglingshætta á milli vörumerkjanna Highlander og Highlanders var krafa F um að skráning vörumerkisins yrði felld úr gildi tekin til greina. Ekki var fallist á varakröfu H um viðurkenningu á því að réttur aðila til vörumerkisins væri jafn og báðum heimil notkun þess í atvinnustarfsemi sinni. Samkvæmt því var fallist á aðrar kröfur F.

C ehf. höfðaði mál til staðfestingar á lögbanni, sem sýslumaðurinn í Reykjavík, hafði lagt við því að A ehf. notaði, sem auðkenni á vörum sínum vörumerkið „Life Extension“ og nánar tiltekið útlit umbúða þeirra. Ennfremur krafðist C ehf. viðurkenningar á að A ehf. væri óheimilt að nota umrætt vörumerki svo og endurgjalds fyrir óheimila notkun félagsins á því. Í héraðsdómi var komist að þeirri niðurstöðu að C ehf. hefði ekki sýnt fram á að félagið hefði öðlast vörumerkjavernd á heitinu „Life Extension“. Ekki þóttu næg efni til að hrófla við þeirri niðurstöðu. Þá var staðfest að A ehf. væri óheimilt að nota sem auðkenni á vöru sinni útlit þeirra umbúða, sem hann seldi hana í, svo og lögbann sama efnis, enda augljós ruglingshætta á merkjum aðilanna á umbúðunum. Að lokum var fallist á kröfu um að A ehf. skyldi greiða C ehf. 1.000.000 krónur í hæfilegt endurgjald fyrir óheimila hagnýtingu vörumerkisins á grundvelli 1. mgr. 43. gr. laga nr. 46/1997 um vörumerki.

Aðilar málsins deildu um hvort G væri heimilt að nota orðið „Gagnastýring“ í heiti sínu og jafnframt hvort honum væri heimilt að nota lén sem hafi að geyma sama heiti. S hafði við samruna tveggja félaga árið 2001 tekið yfir eignir og skuldir félags sem bar heitið Gagnastýring ehf. Meðal þeirra verðmæta sem runnu til yfirtökufélagsins var nafn hins yfirtekna félags og viðskiptavild sem því kynni að tengjast. Hluthafar hins yfirtekna félags fengu greitt fyrir þessi verðmæti með hlutabréfum í S. Í upphafi hafði ætlunin verið að yfirtökufélagið bæri nafn beggja félaganna, en síðar var ákveðið að sameina rekstur þeirra undir nafni S. Í ágúst 2002 óskaði S þess að hið yfirtekna félag yfir afmáð úr hlutafélagaskrá. Þetta leiddi af því að félaginu hafði verið slitið við samrunann og var ekki talið að forsvarsmaður G hafi mátt líta á það sem afsal af hálfu S á þeirri viðskiptavild sem greitt hafði verið fyrir með hlutabréfum við samrunann og tengdist nafninu „Gagnastýring“. Fyrir lá að þótt orðið „Gagnastýring“ hafi ekki verið tekið upp í nafn S hafði það að vissu marki verið nýtt í rekstri félagsins. Var ekki talið að G, en fyrirsvarsmaður þess félags var grandsamur um framsal réttinda við samrunann, hafi getað öðlast rétt til firmaheitisins Gagnastýringar. Þá hélt G því fram í málinu að samkomulag hafi verið með aðilum að hann tæki yfir lénið gagnastyring.is og þann kostnað er því fylgdi. Var það talið ósannað gegn andmælum S. Var fallist á kröfu S varðandi notkun lénsins.

Danska fyrirtækið P ApS, sem selt hafði vörur sínar, m.a. vítamín og fæðubótarefni, hér á landi frá árinu 1988, fékk skráð vörumerkið Pharma Nord árið 1994 fyrir allar vörur í flokkum fyrir m.a. lyf, vítamín og fæðubótarefni. Eftir að P hf. hóf notkun á firmaheitinu PharmaNor árið 2002, og fékk það skráð sem vörumerki í flokki fyrir auglýsingastarfsemi o.fl., krafðist P ApS þess að P hf. hætti að nota nafnið. Deildu aðilar um hversu víðtæka vernd vörumerki P ApS nyti gagnvart vörumerki og fimanafni P hf. Meginstarfsemi P hf. fólst í innflutningi og heildsölu á lyfjum en P ApS seldi ekki lyf hér á landi. Vörur hans voru hins vegar seldar í lyfjaverslunum sem og almennum verslunum. Litið var til þess að P ApS átti skráð vörumerki, sem náði til allra tegunda lyfja og verndaði hann gegn heimildarlausri notkun P hf. á nafninu í atvinnustarfsemi sinni. Var því talið fullnægt skilyrði vörumerkjalaga um að notkun á nafninu tæki til eins eða svipaðrar vöru og þjónustu og vörumerkjarétturinn náði til. Þá var einnig talin augljós hætta á að ruglast yrði á merkjunum, en bæði fyrirtækin seldu vörur sínar til lyfjaverslana. Skilyrðum 1. mgr. 4. gr. vörumerkjalaga var talið fullnægt og var niðurstaðan sú að P hf. var talið óheimilt að nota neitið PharmaNor í atvinnustarfsemi sinni.

K krafðist þess að lögbann yrði lagt á notkun Í á nýju merki sem hann notaði í og við verslun sína við Álfheima í Reykjavík. Vörumerki K, sem framleiddi og seldi ís, hafði áður verið notað í merkingar verslunarinnar þar til viðskiptasambandi aðila var slitið 1. febrúar 2003. Hæstiréttur taldi, að þótt orð í nýju merki Í svipaði að engu leyti til orðs í vörumerki K yrði ekki horft fram hjá því að lögun beggja merkjanna væri sú sama, svo og litirnir í grunnfleti þeirra og texta. Taka yrði sérstakt tillit til þess að vörumerki K hafi um langt árabil verið notað á sömu stöðum í og við verslunina þar til Í tók upp nýja merkið sitt. Að því virtu hefði K gert nægilega sennilegt að notkun Í á nýja merkinu leiddi af sér þá hættu á ruglingi milli þess og merkis K að aðrir gætu ætlað að tengsl væru milli merkjanna, þannig að andstætt væri vörumerkjarétti sóknaraðila. Yrði og að fallast á með K að nægilega væri sýnt fram á að þessi háttsemi Í gæti valdið teljandi spjöllum á réttindum K ef hann yrði knúinn til að bíða dóms um þau. Þá hafi Í ekki leitt að því líkur að reglur um refsingu eða skaðabætur fyrir röskun hagsmuna K tryggði þá nægilega. Að öllu þessu athuguðu væru ekki efni til annars en að verða við kröfu K um að fella úr gildi ákvörðun sýslumanns og gera honum að leggja lögbann við umdeildum athöfnum Í.

U krafðist þess að viðurkennt yrði að auglýsingaþjónustunni Ú ehf. væri óheimilt að nota lénið ups.is og netfangið ups@ups.is auk þess sem hann krafðist þess að Ú ehf. yrði dæmt til að láta afskrá lénið og netfangið hjá Interneti á Íslandi hf. Var krafa U byggð á því að notkun Ú ehf. færi gegn vörumerkjarétti þess þar sem orðmerki þess UPS nyti verndar. Tekið var fram að U ætti skráð vörumerki hér á landi í flokki 35 sem tæki meðal annars til auglýsingastarfsemi. Hefði U hingað til ekki verið skylt að tilgreina sérstaklega þá vöru eða þjónustu sem vörumerkinu væri ætlað að taka til, sbr. 2. mgr. 66. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki en óumdeilt væri að fyrirtækið ræki ekki auglýsingaþjónustu. Ekki hefði verið höfðað ógildingarmál á hendur U samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laganna af þessu tilefni. Þar sem vörumerkjaréttur U náði til auglýsingastarfsemi, sbr. 1. tl. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 45/1997, var Ú ehf. talið óheimilt að nota í atvinnustarfsemi sinni táknið ups sem væri eins og vörumerki U. Þá gæti 1. tl. 1. mgr. 6. gr. vörumerkjalaga ekki heldur heimilað Ú ehf. þessa notkun en táknið væri ekki samhljóða nafni þess og gæti notkunin á því gefið til kynna tengsl við U, sbr. 2. tl. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 45/1997. Var því fallist á kröfu U.

D höfðaði mál til staðfestingar á lögbanni sem hann hafði fengið lagt á hjá sýslumanni við notkun D sf. og R á skráðum vörumerkjum D. Hins vegar var ekki jafnframt krafist dóms um þau réttindi sem D leitaði verndar á til bráðabirgða með lögbanni. Var kröfugerð þessi ekki í samræmi við 2. mgr. 36. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Þessi annmarki gat þó ekki einn og sér valdið því að málinu yrði í heild vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi. D var þá talinn verða að sæta því að dómur honum í vil fæli ekki í sér heimild til aðfarar. Að þessu gættu var lögbannið staðfest, en um augljósa ruglingshættu þótti vera að ræða.

Notkun orðsins eimskip í tölvupóstfangi V þótti brjóta gegn rétti E hf. samkvæmt meginreglu 2. mgr. 4. gr. laga nr. 45/1997. Að kröfu E hf. var viðurkennt að V væri þessi notkun orðsins óheimil, auk þess sem staðfest var lögbann sem sýslumaður hafði lagt við notkun umrædds tölvupóstfangs.

B, sem fengið hafði vörumerkið SEROXAT skráð fyrir geðlyf, andmælti því að O hf. fengi að skrá vörumerkið PAROXAT fyrir sams konar lyf vegna ruglingshættu, sem hann taldi vera fyrir hendi samkvæmt 6. tl. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 45/1997, sbr. 22. gr. sömu laga. Merkin voru talin ólík bæði hljómrænt og sjónrænt. Bæði lyfin voru lyfseðilsskyld og með hliðsjón af reglum um útgáfu og afgreiðslu lyfseðla var álitið að lítil hætta væri á því að sérfræðingar villtust á slíkum lyfjamerkingum. Vörumerkið var því ekki talið villandi í skilningi 6. tl. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 45/1997, sbr. 2. tl. 1. mgr. 4. gr. sömu laga. Þá þótti ekkert fram komið um það, að framleiðsla O hf. hefði brotið í bága við góða viðskiptahætti eða hann aðhafst nokkuð það, sem óhæfilegt væri gagnvart hagsmunum neytenda, sbr. 20. gr. og 25. gr. laga nr. 8/1993.

Sóknaraðilarnir G hf., G A/S og G AB, kröfðust þess að lagt yrði lögbann við nánar tilgreindum athöfnum J, fyrrverandi forstjóra G A/S og framkvæmdastjóra G hf., og fyrirtækis hans, R hf., sem J hafði stofnað eftir að honum var vikið úr starfi hjá G A/S. Fyrir lá að J hafði sjálfur íhugað að segja upp störfum sínum hjá sóknaraðilum og efna til samkeppnisrekstrar og leitað lögfræðiráðgjafar um réttarstöðu sína í því sambandi. Var ekki talið að J hefði með þessu brotið gegn trúnaðarskyldu við sóknaraðila, enda var ósannað að hann hefði gripið til ráðstafana til að hrinda þeim áformum í framkvæmd á meðan hann starfaði hjá sóknaraðilum. J var hins vegar talinn hafa rofið trúnað við þá með því að senda lögmanni sínum eintök af samningum við tíu stærstu viðskiptavini G hf., auk annarra gagna, í því skyni að metið yrði hvort umræddar verslanir gætu hætt viðskiptum við sóknaraðila og tekið í stað þess upp viðskipti við J og R hf. Fallist var á að þetta hefði gefið sóknaraðilum tilefni til fyrirvaralausrar riftunar á samningum aðila. Við uppsögnina varð virkt ákvæði í ráðningarsamningi J við G A/S um að J væri óheimilt að stunda samkeppnisrekstur í allri Skandinavíu. Þótti þessi orðnotkun óskýr og voru sóknaraðilar látnir bera hallann af óskýrleika samningsins að þessu leyti. Samkvæmt því var ekki talið að J hefði skuldbundið sig til að hefja ekki samkeppni við sóknaraðila hér á landi. Ekki var talið sannað að J og R hf. hefðu með starfsemi sinni brotið gegn 27. gr. laga nr. 8/1993 og yrði lögbann heldur ekki reist á brotum þeirra á öðrum ákvæðum laganna. Aðgerðir J til að stofna til samkeppnisrekstrar eftir að sóknaraðilar slitu einhliða ráðningu hans þóttu eigi heldur hafa skapað skilyrði til að beita lögbanni gegn starfsemi hans á grundvelli almennra reglna um trúnaðarskyldu vinnuréttar. Lögbannskröfu sóknaraðila var samkvæmt þessu hafnað.

Vörumerkið BAKKI var skráð hjá Einkaleyfastofu 27. júlí 1995 og var eigandi þess Bakki hf. Hnífsdal. Í ágúst sama ár samþykkti stjórn félagsins að taka þátt í stofnun sölufélagsins K og skyldi vörumerkið BAKKI vera eign K. Var nafni K breytt í Bakka söluskrifstofu hf. með ákvörðun aðalfundar í ágúst 1996. Framkvæmdastjóri Bakka hf. Hnífsdal framseldi vörumerkið til Bakka söluskrifstofu hf. í ágúst 1996. Ritaði hann einn undir framsalið og var það óvottfest. Í október 1996 heimilaði Bakki söluskrifstofa hf. Bakka hf. Hnífsdal notkun á vörumerkinu BAKKI og var það skilyrði sett að Bakki söluskrifstofa hf. sæi um sölu afurða Bakka hf. og markaðssetningu þeirra. Á árinu 1996 var heiti útgerðarfélagsins Ó í Bolungarvík, sem Bakki hf. Hnífsdal var aðili að, breytt í Bakka Bolungarvík hf. og sameinuðust Bakki hf. í Hnífsdal og Bakki Bolungarvík hf. í október 1996 undir nafninu Bakki hf. Bakki hf. sameinaðist síðan Þorbirni hf. Grindavík í júlí 1997 undir nafni Þorbjarnar hf. Þorbjörn hf. stofnaði Bakka hf. með heimilisfang í Bolungarvík í ágúst 1998 og í desember sama ár keypti félagið N meirihluta hlutafjár í félaginu. Í janúar 1999 tilkynnti Bakki hf. Bakka söluskrifstofu hf. um uppsögn á sölusamningnum. Í framhaldi af því tilkynnti Bakki söluskrifstofa hf. að Bakka hf. væri hvorki heimilt að nota orðið BAKKI í firmaheiti sínu né til auðkenningar á framleiðsluvörum sínum. Talið var að stjórn Bakka hf. Hnífsdal hefði samþykkt framsal vörumerkisins til Bakka söluskrifstofu hf. Hafi það verið heimilt samkvæmt ákvæðum laga um vörumerki og hafi form framsalsins verið gilt. Var talið að þegar Bakki hf. sagði upp sölusamningnum hefði forsenda þess, að félagið mætti nota vörumerkið, brostið og væri notkunin því óheimil án leyfis Bakka söluskrifstofu hf. Þá var talið að Bakki hf. hefði ekki sýnt fram á að efnisrök stæðu til annars en þess að heimildarbresturinn næði einnig til notkunar orðsins Bakki í firmaheiti félagsins. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að Bakka hf. væri óheimilt að auðkenna framleiðsluvöru sína með orðinu BAKKI og að félagið skyldi breyta heiti sínu, þannig að orðið Bakki væri ekki notað í því. Þá var félginu gert að afmá heitið úr hlutafélagaskrá að viðlögðum dagsektum.