Stefnda tryggingafélag var dæmt til að greiða skaðabætur til stefnanda úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns en krafa stefndu var talin ófyrnd auk þess sem tekin var afstaða til árslaunaviðmiðs.
A höfðaði mál á hendur S hf. til viðurkenningar á bótaskyldu S hf. úr slysatyggingu ökumanns bifreiðarinnar B vegna líkamstjóns sem A varð fyrir. Var S hf. sýknað af öllum kröfum A í héraði. Ágreiningur aðila fyrir Landsrétti sneri einvörðungu að því hvort slys A hafi orðið við stjórn bifreiðar í skilningi 2. mgr. 92. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 og yrði rakið til notkunar ökutækisins í merkingu 88. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt framangreindum lagaákvæðum sem í gildi voru er slysið átti sér stað tryggi vátrygging bifreiðar bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækis, enda verði slysið rakið til notkunar þess. Þrátt fyrir að hugtakið notkun ökutækis sé ekki skilgreint í umferðarlögum nr. 50/1987 eða lögskýringargögnum megi ráða af langri dómaframkvæmd Hæstaréttar að þegar ökutæki er á hreyfingu sé skilyrði 88. gr. varðandi notkun að öllu jöfnu uppfyllt en einnig ef ökutækið er notað þannig að sérstakir eiginleikar þess sem ökutækis leiði til tjóns. Af dómum Hæstaréttar mætti ráða að hættan sem stafi af ökutækjum sé fyrst og fremst tengd hraða, vélarafli og þyngd þeirra. Orsök slyssins hafi verið sú að A missti jafnvægið er hann teygði sig í öryggistöflu af palli undir ökumannssæti bifreiðarinnar, féll aftur fyrir sig og kom harkalega niður á vinstri fót í fallinu. Bifreiðin hafi verið kyrrstæð og slys A hlaust því hvorki af akstri bifreiðarinnar né sérstökum hættueiginleikum hennar sem ökutækis. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.
Sýknað af kröfum um bætur úr slysatryggingu ökumanns og slysatryggingu launþega.
Fallist á kröfu stefnanda um að uppfyllt væru skilyrði 11. gr. laga nr. 50/1993 til endurupptöku bótaákvörðunar í máli hennar. Þá var ekki yalið að krafa hennar væri fyrnd.
A krafðist viðurkenningar á bótaskyldu S hf. úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í meintu slysi við akstur á torfæruvélhjóli sínu við Bolöldu 6. júní 2014. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að ekki hefði komið fram hvar nákvæmlega slysið hefði orðið og skorti því á að unnt væri að meta hvort A hefði sýnt af sér nægilega aðgæslu við akstur. Einnig var talið að líta yrði til þess að gögn málsins hefðu ekki borið annað með sér en að A hefði fyrst leitað til læknis vegna meiðsla, sem hann kvaðst hafa hlotið í slysinu, rúmum þremur mánuðum síðar. Var talið að þessi atriði ásamt öðrum leiddi af sér óvissu um hvort fullnægt væri skilyrðum fyrir bótaskyldu S hf. en fyrir því bæri A sönnunarbyrði. Þá var vísað til „Facebookfærslu“ vitnisins B frá 5. júní 2014, sem sagði að slysið hefði gerst 6. júní sama ár, þar sem fram kom að hann væri að förum frá landinu þann dag. Taldi Hæstiréttur að þetta og framburður annarra vitna hefði ekki aðeins valdið óvissu um hvort ætlað slys gæti hafa orðið eftir að vátrygging A hjá S hf. tók gildi 3. júní 2014, heldur hefði þetta einnig varpað í þeim mæli rýrð á trúverðugleika alls málatilbúnaðar A að óhjákvæmilegt væri að sýkna S hf. af kröfu hans.
Stefnandi krafðist viðurkenningar á bótaskyldu stefnda vegna líkamstjóns sem hún taldi stafa af umferðarslysi í ágúst 2014. Aðila greindi á um hvort orsakatengsl væru á milli líkamlegra einkenna stefnanda og slyssins. Málinu var vísað sjálfkrafa frá dómi þar sem málatilbúnaður stefnanda þótti verulega vanreifaður og röksemdir ekki svo glöggar að unnt væri að leggja dóm á þær.
G höfðaði mál gegn V hf. og A ehf. og krafðist bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 vegna slyss sem eiginmaður hennar Þ varð fyrir þegar hann var að undirbúa að afferma lyftara af palli vörubifreiðar í eigu A ehf. sem tekið hefði vátrygginguna hjá V hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í málinu væri óupplýst með hvaða hætti Þ hefði fengið þá áverka sem drógu hann til dauða og hvort eða hvernig þeir tengdust bifreiðinni eða notkun hennar. Var því talið að ekki stæðu rök til þess að tjón af völdum slyssins yrði fellt undir slysatryggingu ökumanns, sbr. 2. mgr. 92. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. þeirra. Voru V hf. og A ehf. því sýknuð af kröfum G.
Í skaðabótamáli vegna umferðarslyss var fallist á með vátryggingarfélagi að heimilt væri að skerða bætur til ökumanns bifreiðar um 2/3 hluta þar sem orsök umferðarslyssins var rakin til þess að ökumaðurinn var að senda smáskilaboð úr farsíma, en við það fór bifreiðin yfir á öfugan vegarhelming og rakst framan á bifreið sem kom úr gagnstæðri átt.
A gegn
Sjóvá-Almennum tryggingum hf
Viðurkennd skaðabótaskylda stefnda.
Tryggingarfélag var sýknað af kröfu um viðurkenningu á bótaskyldu þess þar sem ekki var sýnt fram á orsakatengsl milli líkamlegra einkenna stefnanda og áreksturs.
Tryggingafélagið V var sýknað af kröfu stefnanda um viðurkenningu á bótaskyldu á grundvelli ökumannstryggingar. Ekki var talið að stefnandi hefði verið við stjórn ökutækis, þegar hið meinta slys hefði átt sér stað, og ökutækið ekki í notkun í merkingu 2. mgr. 92. gr., sbr. 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.
Tryggingafélag dæmt til að greiða stefnanda að helmingi bætur úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir þegar bifhjól sem hann ók lenti á bifreið.
F varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi er hann, á flótta undan lögreglu, keyrði aftan á bifreið og féll við það af bifhjóli sem hann ók. Deildu aðilar um það hvort F hefði með akstri sínum umrætt sinn sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og þannig fyrirgert rétti sínum til bóta úr slysatryggingu ökumanns sem V hf. hafði veitt vegna bifhjóls hans, sbr. 92. gr. umferðarlaga. Hæstiréttur féllst á það með héraðsdómi að F hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi, sem leitt hefði til líkamstjóns hans og því skyldi hann sjálfur bera líkamstjón sitt að hálfu.
Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. mars 2011. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt á báðum dómstigum. Í máli þessu krefst stefndi viðurkenningar á rétti til bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Um þá tryggingu fer samkvæmt ákvæðum þeirrar lagagreinar, skilmálum slysatryggingarinnar og ákvæðum laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Áfrýjandi byggir á því að stefndi hafi umrætt sinn sofnað við akstur bifreiðarinnar SG-626 og þar með hafi hann sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og fyrirgert bótarétti að öllu leyti eða að hluta. Vísar áfrýjandi um þetta til 2. mgr. 27. gr. og 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004 og 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Skaðabótareglur 88. gr. umferðarlaga eiga ekki við um rétt stefnda til bóta, enda getur tjónþoli ekki átt rétt til skaðabóta á hendur sjálfum sér. Með vísan til eðlis þeirrar vátryggingar sem um er fjallað í máli þessu þykir 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 eiga við um hana. Samkvæmt 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 losnar vátryggingafélag úr ábyrgð í heild eða að hluta hafi vátryggður, í öðrum vátryggingum en ábyrgðartryggingum, valdið vátryggingaratburði með háttsemi sem telja verði stórkostlegt gáleysi. Áfrýjandi ber sönnunarbyrði fyrir því að stefndi hafi valdið slysinu 6. júní 2009 með stórkostlegu gáleysi. Var það niðurstaða hins áfrýjaða dóms að áfrýjanda hefði ekki tekist sú sönnun. Áfrýjanda hefði verið í lófa lagið að afla matsgerðar dómkvaddra manna í því skyni að fá hnekkt fyrirliggjandi læknisvottorði um þolmyndun stefnda gagnvart þeim lyfjum sem hann hafði tekið fyrir aksturinn og áfrýjandi byggir á að hafi haft slævandi áhrif á stefnda. Þá eru fyrirliggjandi gögn málsins ekki með þeim hætti að óyggjandi ályktanir verði dregnar af þeim um aðdraganda slyssins. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur. Áfrýjanda verður gert að greiða í ríkissjóð málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði. Um gjafsóknarkostnað stefnda fyrir Hæstarétti fer svo sem í dómsorði segir.
Stefndi dæmdur til að greiða stefnanda bætur vegna umferðarslyss. Talið var að stefnandi hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í aðdraganda slyssins og því orðið meðvaldur að tjóni sínu. Voru því bætur til hans lækkaðar og honum gert að bera sjálfur helming af tjóni sínu.
Viðar Örn Þórisson gegn
Verði, tryggingum hf, kveðinn og upp svohljóðandi
Viðurkenndur réttur stefnanda til skaðabóta úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi.
A lenti í umferðarslysi í mars 1995 og varð fyrir varanlegu líkamstjóni. Óumdeilt var tryggingafélagið S hf. bæri að bæta honum tjónið úr slysatryggingu ökumanns en aðilar höfðu deilt um fjárhæð bótanna. S hf. greiddi inn á kröfuna og gerði síðan upp við A 14. febrúar 2002 samkvæmt yfirmatsgerð sem þá lá fyrir. A höfðaði mál 14. mars 2005 og krafðist hærri bóta. Héraðsdómur féllst á það og dæmdi S hf. til að greiða A eftirstöðvar bótanna með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 24. apríl 1997 til 24. maí 2001 og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. S hf. greiddi A fjárhæðina ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 14. mars 2001 til 14. mars 2005 en áfrýjaði svo málinu. Taldi félagið að vextir fyrir þann tíma væru fyrndir og að miða ætti upphafstíma dráttarvaxta við annað tímamark en samkvæmt héraðsdómi. Talið var að A hefði við uppgjörið 14. febrúar 2002 þurft að gera fyrirvara ef hann vildi viðhalda rétti til að ráðstafa eldri innborgunum inna á elstu áfallna vexti af þeim hluta kröfunnar sem hann þá taldi ógreiddan. Vextir sem fallið höfðu á kröfuna fyrir 14. mars 2001 voru taldir fyrndir samkvæmt 2. tl. 3. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 14/1905. Í ljósi þess að meira en þrjú ár liðu frá uppgjörinu 14. febrúar 2002 og þar til málið var höfðað þótti rétt að beita heimild í niðurlagi 9. gr. laga nr. 38/2001 og hafna kröfu A um dráttarvexti fyrir þetta tímabil. Hins vegar var ekki fallist á að tafir á meðferð málsins í héraði vegna álitsumleitunar til læknaráðs ættu að hafa áhrif á upphafstíma dráttarvaxtakröfunnar. Samkvæmt þessu var S hf. var gert að greiða A dráttarvexti af þegar greiddum eftirstöðvum bótanna frá því að málið var höfðað og til greiðsludags.
Bifreiðarstjórinn H varð fyrir slysi er hann vann við affermingu bifreiðar sinnar. Varð slysið nánar tiltekið með þeim hætti að stæður af gifsplötum, sem festar höfðu verið við hliðarvegg í flutningsrými bifreiðarinnar, féllu fram þegar H var að losa strekkibönd, sem héldu stæðunum upp við vegginn, með þeim afleiðingum að hann klemmdist milli þeirra og planka, sem raðað hafði verið á gólf flutningsrýmisins. Krafði hann V hf. um bætur úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 1. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 91. gr. laganna, vegna tjóns sem hann hlaut við slysið. Ljóst þótti að bíllinn hafi þurft að lyftast upp þeim megin sem plöturnar voru til að þær féllu fram. Þótti engin önnur skýring tiltæk á þessu en að sjálfvirkur hleðslujöfnunarbúnaður hefði hækkað bifreiðina þeim megin. Varð slysið því rakið til notkunar bifreiðarinnar í merkingu 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga auk þess sem H var talinn hafa verið við stjórn bifreiðarinnar í skilningi 2. mgr. 92. gr. sömu laga er hann vann við affermingu hennar. Málsástæður V hf. um að rekja mætti slysið að einhverju leyti til eigin sakar H þóttu of seint fram komnar. Var fallist á kröfu H.
Stefnandi krafðist skaðabóta á grundvelli umferðarlaga. Ekki var deilt um bótaábyrgð og greiddi stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. 2/3 hluta tjóns stefnanda. Stefndu töldu stefnanda hins vegar eiga að bera 1/3 hluta tjónsins sjálfur, sbr. 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Var á það fallist og voru stefndu sýknuð af kröfu stefnanda um fullar bætur.
B varð fyrir slysi er hann var að losa óökufæra bifreið frá dráttarbifreið sinni. Deilt var um hvort slysið væri bótaskylt úr ökumannstryggingu dráttarbifreiðarinnar á grundvelli 2. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Slysið varð með þeim hætti að hluti dráttarútbúnaðar bifreiðarinnar slengdist af miklu afli í B. Umræddur búnaður mun hvorki hafa verið knúinn sérstaklega af aflvél dráttarbifreiðarinnar né verið áfastur við hana. Hann var eigi að síður hluti af sérhæfðum fylgibúnaði slíkra dráttarbifreiða og meðal annars notaður þegar dregnar eru bifreiðar með laskaðan hjólabúnað. Hæstiréttur taldi losun bifreiðar frá dráttarbifreið vera þátt í notkun hennar. Yrði því talið að slys B hefði orsakast af notkun tækis sem heyrði til nauðsynlegs útbúnaðar dráttarbifreiðar til venjulegra nota bifreiðarinnar sem dráttarbifreiðar. Taldist B hafa verið við stjórn bifreiðarinnar í skilningi 92. gr. umferðarlaga þegar slysið varð. Bar S því fébótaábyrgð á tjóni hans. Krafa S um lækkun bótagreiðslna á grundvelli 2. mgr. 2. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 var of seint fram komin og gegn mótmælum B kom hún ekki til álita í málinu hvað varðaði aðalsök.
S lenti í umferðarslysi 2. júlí 1992. Gerði hún ekki kröfu á hendur L og SA hf. um bætur vegna líkamstjóns, sem hún taldi sig hafa orðið fyrir við slysið, fyrr en 21. mars 2002 og var mál þetta þingfest 27. júní sama ár. Fyrir lá örorkumat tveggja lækna sem töldu að tímabært hefði verið að meta örorku S á hefðbundnum tíma, einu til þremur árum eftir slysið. Byrjaði fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 því að líða í árslok 1995 og var krafan því fyrnd þegar málið var höfðað.