Dómstólaleit

J krafðist að árangurslaust fjárnám, sem gert hafði verið hjá honum vegna vangreidds sakarkostnaðar í opinberu máli, yrði fellt úr gildi. Reisti hann kröfu sína meðal annars á c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, þar sem kveðið er á um að hafi sakborningur ekki nægt fé til að greiða lögfræðiaðstoð skuli hann fá hana ókeypis sé það nauðsynlegt vegna réttvísinnar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þetta ákvæði gæti aðeins leyst J undan greiðslu málsvarnarhluta sakarkostnaðarins. Fyrir lá að tekjur J fyrir árið 2007 voru samtals 1.563.002 krónur. Ekki var fallist á að tekjur J væru það lágar að hann hefði ekki nægar tekjur til að standa straum af greiðslu þess hluta sakarkostnaðar sem laut að greiðslu málsvarnarlauna. Var aðfarargerðin því staðfest.

A og S voru ákærðir fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, A með því að hafa slegið tvo lögreglumenn og A og S með því að hafa ásamt þriðja manni ráðist að lögreglumanni og slegið hann ítrekað og sparkað í höfuð hans. Fyrir Hæstarétti gerði ákæruvaldið athugasemdir um atriði sem ekki hafi verið nægjanlega litið til við úrlausn málsins í héraði. Ekki þóttu efni til að telja ákvæði 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 geta átt við. Talið var að héraðsdómara hafi frá öndverðu mátt vera ljóst að niðurstaða málsins myndi ráðast af mati á sönnunargildi munnlegra skýrslna og hefðu með réttu lagi þrír héraðsdómarar átt að skipa dóm í málinu. Þrátt fyrir það voru ekki talin efni til að ómerkja héraðsdóminn. Talið var sannað að A hafi slegið tvo lögreglumenn, en hins vegar ekki talið sannað að hann hafi gert sér grein fyrir að um lögreglumenn var að ræða við verknaðinn, en þeir voru óeinkennisklæddir. Var brot A því ekki heimfært undir 1. mgr. 106. gr. hegningarlaga, heldur 1. mgr. 217. gr. Ekki var talið sannað að A og S hefðu í sameiningu ásamt þriðja manni ráðist á lögreglumann, enda hafi lögreglumennirnir ekki getað borið um það hverjir það hafi verið sem veittust að honum og fleiri hafi verið á vettvangi. Voru þeir því sýknaðir af þeim hluta ákærunnar sem sneri að þeirri háttsemi. Við ákvörðun refsingar A var m.a. litið til þess að hann réðst án nokkurs tilefnis á tvo menn úti á götu og veitti þeim þung höfuðhögg. Þá voru fjórir félagar hans komnir út úr bifreið reiðubúnir til að leggja honum lið. Var refsing A ákveðin fangelsi í þrjá mánuði, en ekki þóttu efni til að skilorðsbinda hana.

X var gefið að sök að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis á bifreiðarstæði við Frakkastíg í Reykjavík. Hann neitaði að hafa ekið bifreiðinni og kvaðst aðeins hafa ætlað að sofa þar og spara sér hótelkostnað. Vitni báru að þau hefðu séð bifreiðina hreyfast úr stað þar sem henni var lagt í bifreiðastæði. Þegar lögreglan kom að var hún ekki í gangi en kveikt á útvarpi og vél og púströr var heitt. Þá báru lögreglumennirnir að X hefði verið sofandi þegar þá bar að garði. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þrátt fyrir neitun X hefði ekki verið rannsakað hvort mögulegt hefði verið að bifreiðin hefði hreyfst án þess að henni hefði verið ekið. Hefði X ekki verið við akstur þegar lögreglumennirnir komu að og hefðu vitni ekki getað borið um af hvaða orsökum bifreiðin hreyfðist. Þótti því ósannað að bifreiðin hefði verið í gangi þegar hún færðist úr stað og því ekki komin fram nægileg sönnun fyrir því að K hefði gerst sekur um þá háttsemi sem greindi í ákæru. Hann var því sýknaður.

V og F voru, ásamt fleirum, ákærðir fyrir að hafa staðið saman að innflutningi á 1000 töflum með ávana- og fíkniefninu MDA-klóríð og 131,63 g af kókaíni, ætluðu til söludreifingar hér á landi, með því að hafa lagt fram fé til kaupanna. Báðir ákærðu kröfðust mildunar á refsingu og að hún yrði skilorðsbundin í heild eða að hluta. Þá neitaði V að hafa komið að innflutningi á umræddu magni af kókaíni og krafðist sýknu af þeim hluta ákærunnar. Hins vegar þótti sannað að hann hafi einnig gerst sekur um þá háttsemi. Við mat á refsingu ákærðu var meðal annars litið til þess að auk þess að fjármagna fíkniefnakaupin hugðust þeir koma megninu af efnunum í sölu. V átti að baki nokkurn sakarferil og þótti hæfileg refsing hans tveggja ára fangelsi en refsing F átján mánaða fangelsi.

K var dæmd til greiðslu sektar og sakarkostnaðar í opinberu máli. Hafði hún greitt sektina en ekki sakarkostnaðinn. Því var ómótmælt í málinu að K væri öryrki með lágmarkstekjur. L krafðist fjárnáms fyrir ógreiddum sakarkostnaði og lauk því fjárnámi sem árangurslausu á grundvelli yfirlýsingar um eignaleysi K. Freistaði K þess í málinu að fá umrætt fjárnám fellt úr gildi þar sem það væri andstætt 3. mgr. 168. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sem og c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu að krefja hana um greiðslu sakarkostnaðar í opinberu máli þegar fyrir lægi að hún hefði ekki getu til greiðslu slíks kostnaðar. Héraðsdómari féllst á kröfur K að hluta og felldi fjárnámið úr gildi varðandi þann hluta sakarkostnaðar sem laut að greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda K. Fyrir Hæstarétti krafðist K aðeins staðfestingar úrskurðar héraðsdóms þannig að kröfur hennar varðandi annan sakarkostnað voru ekki til úrlausnar fyrir réttinum. Talið var að skýra yrði 3. mgr. 168. gr. laga nr. 19/1991 með hliðsjón af c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og við þá skýringu væri rétt að líta til þess hvernig mannréttindadómstóll Evrópu hefði skýrt ákvæðið, þótt dómar þess dómstóls væru ekki bindandi að íslenskum rétti. Samkvæmt skilningi mannréttindadómstólsins á nefndu ákvæði mannréttindasáttmálans, bæri íslenska ríkinu að sjá svo um að þegnum þess sé unnt að sanna vanhæfi sitt til greiðslu málsvarnarlauna í opinberu máli við innheimtu slíks kostnaðar. K hafði neitt heimildar í V. þætti laga nr. 90/1989 um aðför til að bera gildi hinnar árangurslausu aðfarargerðar undir dóm og þar sem K taldist hafa sannað að hún hefði hvorki eignir né tekjur til að standa straum af greiðslu málsvarnarlauna yrði á grundvelli framangreindrar lögskýringar að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms.

O starfaði sem barþjónn á veitingahúsi og var skráður stjórnarformaður og framkvæmdastjóri hlutafélagsins V sem annaðist rekstur hússins. V skilaði ekki virðisaukaskatti auk þess sem bókhald félagsins var í ólestri. Nokkru eftir að O lét af störfum á veitingahúsinu var bú V tekið til gjaldþrotaskipta. O var ákærður fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt, lögum um bókhald og lögum um ársreikninga. Sannað þótti í málinu að kjör O sem stjórnarmanns og ráðning hans sem framkvæmdastjóra hefðu verið til málamynda og hefði O í raun ekki haft með höndum fjármálastjórn fyrir V. Hefði verulegur hluti brotanna verið framinn eftir að hann lét af raunverulegum störfum sínum hjá V. Talið var að O hefði af stórkostlegu gáleysi brotið gegn þeim skyldum sem hann hefði tekist á hendur með því að taka við stjórnarformennsku og framkvæmdastjórn fyrir V. Talið var að O bæri refsiábyrgð á fyrrgreindum brotum, þótt við ákvörðun refsingar mætti taka tillit til þess að brotin voru framin af gáleysi frekar en ásetningi. Var O dæmdur til greiðslu sektar.