Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
7 dómar fundust
Lykilorð: Eignarheimild
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um frávísun á þinglýsingu tryggingarbréfs og að bréfinu yrði þinglýst án eða með athugasemd.
Páll Sturlaugsson, Rebekka Rafnsdóttir, Úlfur Hansson, Ása Lind Finnbogadóttir, Ragnhildur Pála Ófeigsdóttir, Birna Helgadóttir, Rögnvaldur Jóhann, Sæmundsson, Sæmundur Rögnvaldsson, María Pétursdóttir, Aðalheiður og Halldórsdóttir og Steinunn Guðjónsdóttir (
Þorbjörg Inga Jónsdóttir lögmaður)
gegn
Erni Bergmanni Jónssyni (
Ágúst Ólafsson lögmaður)
Hafnað var kröfu stefnda um að þinglýstur eignaskiptasamningur frá 1956 yrði lagður til grundvallar við afmörkun einstakra eignarhluta, í stað síðari eignaskiptayfirlýsingar frá 2018 sem hann hafði synjað að undirrita í framhaldi af kaupsamningi um íbúð í fasteigninni. Einstakir séreignarhlutar höfðu gengið kaupum og sölum frá 1956 og m.a. hafði herbergi í risi verði selt frá íbúð stefnda. Seljandi íbúðarinnar hafði undirritað eignaskiptayfirlýsinguna frá 2018 og sölulýsing á eigninni tók mið að af því umrætt herbergi í risi var ekki hluti íbúðarinnar. Stefndi gat ekki öðlast ríkari rétt en var á hendi viðsemjanda hans og gat auk þess ekki verið í góðri trú. Þá var kröfum um frávísun vegna samaðildar hafnað. Var stefnda gert að undirrita eignaskiptayfirlýsinguna frá 2018
Ágreiningur málsaðila laut að því hvort þvottaherbergi í kjallara fasteignarinnar Á væri í óskiptri sameign þeirra eða séreign R. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt lögum nr. 26/1994 um fjöleignarhús væri hugtakið sameign skilgreint neikvætt miðað við séreign og væri sameign meginregla. Löglíkur væru því jafnan fyrir því að umþrætt húsrými og annað væri í sameign. Sameignina þyrfti ekki að sanna og sá sem héldi því fram að tiltekið rými væri séreign yrði að bera sönnunarbyrði fyrir þeirri fullyrðingu. Þá kom fram að eignaskiptayfirlýsing fyrir fasteign fæli í sér samning eigenda fjöleignarhúss og markaði grundvöll að réttindum þeirra og skyldum innbyrðis. Í eignaskiptayfirlýsingu fyrir fasteignina Á kæmi fram að íbúð R væri auðkennd í fasteignamati með tilgreindu skráningarnúmeri en þar væri ekki getið þess skráningarnúmers sem samkvæmt opinberum gögnum vísaði til sameiginlegs rýmis í kjallara. Að því leyti var eignaskiptayfirlýsingin ekki talin renna stoðum undir það að þvottaherbergið væri séreign R. Að því gættu og með hliðsjón af meginreglum fjöleignarhúsalaga var ekki talið að R hefði tekist sönnun þess að þvottaherbergið væri séreign hans. Var því fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að þvottaherbergið teldist vera í óskiptri sameign málsaðila.
Aðilar voru þinglýstir eigendur til jafns að fasteign. Stefnandi krafðist þess að viðurkennt yrði að hann væri eigandi að rúmlega 89 hundraðshluta eignarinnar. Var krafa hans tekin til greina.
Ágreiningur reis meðal erfingja undir skiptum dánarbús hvort hluti fasteignar teldist eign eins erfingja af fjórum eða hvort eignin ætti að renna til dánarbúsins. Fallist var á kröfu erfingjans og hún talin réttur eigandi eignarhlutans.
Ágreiningur aðila laut að því hvort skyldi ráða innbyrðis afmörkun eignarhluta þeirra í fjöleignarhúsi, tilgreining á uppdrætti með eignaskiptayfirlýsingu eins og S ehf. hélt fram eða staðsetning veggjar á milli eignarhlutanna eins og honum hafði í raun komið fyrir en á því var krafa H ehf. reist. Fyrir lá að eignaskiptayfirlýsingin hafði verið gerð árið 2005 þegar eignarhald allrar fasteignarinnar hafði verið á einni hendi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eignaskiptayfirlýsing fæli í sér samning eigenda fjöleignarhúss og markaði grundvöll að réttindum þeirra og skyldum innanbyrðis. Sú vanræksla fyrrverandi eiganda eignarhlutanna að breyta ekki eignaskiptayfirlýsingunni samhliða raunverulegri breytingu á séreignaskipan hússins, sbr. 5. mgr. 16. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, fengi því þó ekki breytt að síðari afsalshafar gætu með afsali til sín ekki öðlast ríkari rétt en hefði verið á hendi viðsemjanda þeirra, afsalsgjafa, í samræmi við þá grundvallarreglu íslensks réttar að sá sem afsalar fasteign geti ekki afsalað víðtækari rétti en hann á. Þó svo að stærðartilgreining og afmörkun séreignarhluta væri eftir sem áður röng í eignaskiptayfirlýsingunni og þar af leiðandi einnig í opinberri skráningu hefði S ehf. ekki getað með því einu öðlast rétt til hluta af séreign H ehf. sem S ehf. sannarlega væri ekki kominn að á grundvelli eignarheimildar sinnar. Yrði í því sambandi við það að miða að kaup S ehf. hefðu átt sér þann undanfara sem ráðgerður væri í lögum nr. 40/2002 um fasteignakaup, þar með talið að gættri skoðun eignarinnar, sbr. 29. gr. laganna og fyrirvara seljanda í kaupsamningi við S ehf. árið 2013. Hefði S ehf. ekki átt að geta dulist hvernig afmörkun hinnar seldu eignar hefði í raun verið háttað. Kæmi sú staða upp að ósamræmi væri á milli raunverulegrar skipunar eignarréttar í fjöleignarhúsi og tilgreiningar í eignaskiptayfirlýsingu stæðu einstökum eigendum opin þau úrræði sem fram kæmu í 2. til 5. mgr. 18. gr. laga nr. 26/1994 með því að eignaskiptayfirlýsing yrði löguð að raunverulegum eignarráðum en ekki öfugt. Samkvæmt framansögðu var H ehf. sýknaður af kröfum S ehf.
BB og BH, eigendur jarðarinnar Brúarreykja, kröfðust viðurkenningar á því að K nyti hvorki afnotaréttar af landi Laufskála I né vatnsréttinda sem fylgdu þeirri eign, þannig að fallinn væri niður leigusamningur um eignina. Laufskálalandið er spilda úr jörðinni Brúarreykjum, en landið hafði upphaflega verið selt á leigu til erfðafestu með samningi árið 1945. Með landinu fylgdu fjórir sekúndulítrar af heitu vatni jarðarinnar. Árið 1970 var Laufskálalandinu skipt upp í tvo jafna hluta og fylgdu tveir sekúndulítrar af heitu vatni hvorri jörðinni. K hafði keypt Laufskála I af réttargæslustefnda, S, í júní 2003. Hafnað var að BB og BH gætu borið því við gagnvart K að ekki væri óslitin afsalsröð á landinu til K þar sem afsal til S hefði verið gefið út af G en ekki þinglýstum eigendum jarðarinnar, en G var einkahlutafélag í eigu þeirra. Í upphaflegum leigusamningi um Laufskálalandið var tekið fram að landið væri leigt undir garðyrkjubú og væri leigutaka heimilt að reisa á því mannvirki. Talið var að þótt tekið væri fram hver tilgangurinn var í öndverðu með því að leigja landið yrði ekki talið að landið hefði verið leigt með því fortakslausa skilyrði að það yrði eingöngu hagnýtt á þann veg. Þá væri ekki hjá því litið að tæp sex ár liðu frá því K keypti Laufskála I án þess að réttur hennar væri vefengdur af hálfu fyrri jarðeigenda eða BB og BH, en allan þann tíma hefði athugasemdalaust verið tekið við greiðslu leigu vegna landsins úr hendi K. Loks var ekki talið að K væri bundin af samkomulagi BB og BH frá 7. september 2004 við fyrri eiganda jarðarinnar, þar sem lagt var til grundvallar að hvers konar hagnýting vatnsréttinda væri óheimil án samþykkis jarðeiganda. Var K sýknuð af kröfu BB og BH.