Dómstólaleit

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli V á hendur E, DS og D var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að V skorti aðildarhæfi þar sem miða yrði við að félagið starfaði sem deild í Veiðifélagi Rangæinga án samþykkta og því hafi skort lögmætan grundvöll fyrir starfsemi þess. Hæstiréttur féllst ekki á að málatilbúnaður V um aðildarhæfi, aðild eða önnur atriði málsins væri vanreifaður. Hæstiréttur taldi ljóst að V uppfyllti hvorki kröfur eldri né gildandi laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 til að teljast veiðifélag. Hins vegar væri ekki vafa undirorpið að V hefði stöðu deildar í Veiðifélagi Rangæinga. Við mat á því hvort að V nyti aðildarhæfis samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 leit Hæstiréttur til þess að V hefði sett sér sérstakar samþykktir þar sem kveðið væri á um hlutverk og verkefni, stjórn, reikningsskil og fleira. V væri skráður lögaðili í fyrirtækjaskrá Skattsins, hefði haft undir höndum umfangsmikinn rekstur, væri með sjálfstæð reikningsskil og bæri endanlega ábyrgð á eigin fjárskuldbindingum. Taldi Hæstiréttur engan vafa vera á því að V gæti borið réttindi og skyldur að lögum og nyti því aðildarhæfis. Þá féllst Hæstiréttur ekki á að leigutaki árinnar og veiðiréttareigendur ættu óskipt réttindi með sóknaraðila í skilningi 18. gr. laga nr. 91/1991, þrátt fyrir að þeir gætu átt beina eða óbeina hagsmuni af málshöfðuninni. Hið sama átti við um samaðild til varnar, en þótt fyrir lægi að E, DS og D ættu jarðir þær sem málið varðaði með öðrum lutu efniskröfur V að tilteknum athöfnum þeirra en ekki annarra og vörðuðu ekki eignarrétt að jörðunum. Gæti efnisdómur í málinu ekki bundið aðra sameigendur þeirra samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Loks var ekki fallist á að V skorti lögvarða hagsmuni af kröfu sinni eða hefði skort málshöfðunarheimild. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem héraðsdómur var ómerktur vegna þess að héraðsdómara hefði borið að kveðja til sérfróðan meðdómsmann við meðferð málsins samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að sérkunnátta hefði ekki verið nauðsynleg þegar skorið var úr um hvort A hefði vanrækt upplýsingaskyldu sína eða hvaða áhrif það hefði í lögskiptum aðila. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til meðferðar.

S hafði í héraði uppi kröfu á hendur eigendum átta jarða um viðurkenningu á tilteknum landamerkjum jarðarinnar B gagnvart jörðum sem liggja að henni á alla vegu. Héraðsdómur féllst á kröfu S um nánar tiltekin merki jarðarinnar B gagnvart sex af þessum jörðum en sýknaði eigendur tveggja jarða af kröfum S. Landsréttur vísaði málinu frá héraðsdómi þar sem S hefði borið að gera sérstaka dómkröfu um viðurkenningu landamerkja B að hverri jörð fyrir sig þannig að dæma hafi mátt um þær aðgreint. Hæstiréttur taldi að Landsrétti hefði borið, samkvæmt 3. mgr. 101. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að beina því til S að bæta úr ágöllum á kröfugerð sinni í stað þess að vísa málinu frá héraðsdómi. Í því sambandi var þess sérstaklega getið að ekki væri að sjá að upphaflegur málatilbúnaður S hefði komið niður á vörnum eigenda jarðanna. Úrskurður Landsréttar var því ómerktur og málinu vísað til löglegrar meðferðar fyrir Landsrétti.

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem fallist var á kröfu B um að honum væri heimilt að liðnum þremur mánuðum frá uppsögu úrskurðarins að fá barnið C tekið úr umráðum A og afhent sér með beinni aðfarargerð, hefði A ekki áður farið með barnið til búseturíkis þeirra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt mál aðila hefði verið rekið eftir ákvæðum Haagsamningsins og í niðurstöðu þess fælist ekki efnisleg úrlausn um álitamál varðandi forsjá barnsins gæti Landsréttur ekki komið sér hjá því að meta, á grundvelli viðhlítandi gagna, hvort afhending barnsins gæti haft í för með sér andlegan eða líkamlegan skaða ef A væri ekki fært að fylgja því eftir til búseturíkis og viðhalda þar tengslum við það. Landsrétti hefði því borið að hlutast til um að afla mats um tengsl aðila við barn sitt og hver áhrif það kynni að hafa á andlega og líkamlega líðan þess og hvort því yrði á annan hátt komið í óbærilega stöðu ef fallist yrði á kröfur B og A væri ekki fært að fylgja barninu til búseturíkis. Þar sem dómurinn hlutaðist ekki til um þessa gagnaöflun væri ekki unnt að leggja dóm á málið að svo komnu máli, sbr. 2. mgr. 42. gr. barnalaga. Því væri ekki hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og var málinu vísað á ný til Landsréttar til löglegrar meðferðar.

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem fallist var á kröfu K um að S og J yrðu með beinni aðfarargerð bornir út af lögbýlinu H og þeim gert að greiða K málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti. Í dómi Hæstaréttar kom fram að K hefði fyrir Landsrétti aðeins krafist kærumálskostnaðar þar fyrir dómi. Var því talið að með því að gera S og J að greiða K málskostnað í héraði og kærumálskostnað fyrir Landsrétti hefði Landsréttur farið út fyrir kröfur K. Hinn kærði úrskurður var því ómerktur og málinu vísað á ný til Landsréttar til löglegrar meðferðar.

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli N á hendur M og L ehf. var vísað frá héraðsdómi og N gert að greiða M og L ehf. málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti. Með dómi héraðsdóms voru M og L ehf. sýknaðir af kröfu N en málskostnaður felldur niður. Í dómi Hæstaréttar kom fram að M hefði í Landsrétti aðeins krafist málskostnaðar þar fyrir dómi. Var því talið að með því að gera N að greiða M málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti hefði Landsréttur farið út fyrir kröfu M um málskostnað auk þess sem ekki hefði getað komið til álita að dæma M málskostnað í héraði þar sem málinu var ekki gagnáfrýjað af hans hálfu. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og málinu vísað á ný til Landsréttar til löglegrar meðferðar.

Kærður var úrskurður Landsréttar en með honum var staðfestur úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu ALC um að því yrði heimilað að fá tilgreint loftfar tekið með beinni aðfarargerð úr vörslum I ohf. og afhent sér. I ohf. hafði fyrir Landsrétti krafist þess að úrskurður héraðsdóms yrði staðfestur um annað en málskostnað en ALC hafði aðallega krafist þess að málinu yrði vísað þaðan frá dómi og til vara staðfestingar úrskurðarins. Í hinum kærða úrskurði hafnaði Landsréttur aðalkröfu ALC en tók að því búnu til endurskoðunar forsendur úrskurðar héraðsdóms sem var svo staðfestur að niðurstöðu til. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ef ALC hefði jafnframt kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti til Landsréttar og krafist þess að breytt yrði niðurstöðu hans hefði orðið að taka úrlausn héraðsdóms um einstakar málsástæður aðilanna til endurskoðunar eftir þeirri meginreglu sem fælist í 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að samþykki málsaðili dómkröfur sem gagnaðili beinir að honum verði ekki í dómsúrlausn tekin afstaða til málsástæðna að baki viðkomandi kröfu eða hluta hennar heldur verði niðurstaða reist á samþykki einu og sér. Í skilningi fyrrefnds ákvæðis fólst í varakröfu ALC fyrir Landsrétti samþykki á þeim þætti í dómkröfum I ohf. sem laut að staðfestingu úrskurðar héraðsdóms um að synja ALC um heimild til aðfaragerðar. Hefði því Landsrétti borið að verða við kröfu I ohf. og staðfesta niðurstöðu úrskurðarins um þetta atriði án þess að taka á nokkurn hátt afstöðu til röksemda fyrir henni og leysa einvörðungu úr ágreiningi aðilanna um málskostnað. Var því talið að með hinum kærða úrskurði hefði í verulegum atriðum verið vikið frá réttri meðferð málsins og því óhjákvæmilegt án kröfu að ómerkja úrskurðinn og vísa málinu á ný til Landsréttar til löglegrar meðferðar.