Dómstólaleit

A og dóttir hennar, B, höfðuðu mál gegn Í til ógildingar á úrskurði kærunefndar útlendingamála þar sem staðfestar voru ákvarðanir Útlendingastofnunar þess efnis að taka ekki til efnismeðferðar umsóknir A og B um alþjóðlega vernd hér á landi og vísa þeim á brott frá landinu með endurkomubanni. Með hinum áfrýjaða dómi voru kröfur A og B teknar til greina. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að samkvæmt þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga hafi verið skylt að taka umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi til efnismeðferðar við þær aðstæður sem ákvæðið lýsti þótt umsækjandi nyti alþjóðlegrar verndar annars staðar. Þá hafi ákvæðið lagt þá skyldu á kærunefnd útlendingamála og Útlendingastofnun að leggja mat á aðstæður hvers umsækjanda með tilliti til þess hvort þær væru sérstakar og hvort ástæða væri til að ætla að aðbúnaður í því ríki, þar sem honum hafi verið veitt alþjóðleg vernd, teldist fullnægjandi til að mæta sérstökum þörfum hans að því leyti. Af úrskurði kærunefndar útlendingamála yrði helst ráðið að litið hafi verið svo á að tilgreind lýsing A á aðstæðum hennar hefði í raun ekki haft þýðingu í ljósi þess að hún gæti reitt sig á þá vernd sem hún hefði aðgang að í því ríki þar sem henni hafði verið veitt alþjóðleg vernd. Það fengi enn fremur stoð í því sem fram hefði komið af hálfu Í fyrir Landsrétti að ekki hefði verið lagt mat á trúverðugleika frásagnar A. Taldi rétturinn að framangreind forsenda í úrskurði kærunefndarinnar væri ótæk. Samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála borið að sjá til þess að málið væri nægilega upplýst áður en ákvörðun var tekin. Í því hafi meðal annars falist skylda til að afla og kynna sér gögn sem gætu haft þýðingu við mat á trúðverðugleika frásagnar A af aðstæðum hennar. Í því sambandi hafi almennar upplýsingar getað skipt máli. Þá hafi legið fyrir kærunefnd gögn á erlendri tungu sem lögð hafi verið fram af hálfu A en liggi ekki fyrir dómstólum í íslenskri þýðingu. Væri því óljóst hvort stjórnvöld hefðu kynnt sér efni þessara gagna til að geta metið að hvaða leyti þau gætu stutt málatilbúnað A. Vegna framangreindra annmarka á rannsókn málsins var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

A, B og C höfðuðu mál á hendur Í til að fá felldan úr gildi úrskurð K þess efnis að staðfesta ákvarðanir Ú um að synja þeim um alþjóðlega vernd hér á landi á grundvelli 40. gr., sbr. 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga eða dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða í skilningi 74. gr. sömu laga. Þá tók málshöfðunin einnig til þess að ákvarðanir Ú yrðu felldar úr gildi. Landsréttur tók fram að ekki hefði verið þörf á því að krefjast ógildingar þeirra ákvarðana þar sem þær hefðu orðið efnislegur hluti úrskurðar K. Umsókn A, B og C um alþjóðlega vernd var byggð á frásögn A um að hún óttaðist fyrir sína hönd eða elstu dóttur sinnar blóðfórn í tengslum við valdatöku kvenöldungs í ættbálki hennar. Ekki var fallist á að rannsókn á máli A, B og C hefði verið svo áfátt að efni væri til að ógilda úrskurð Ú. Því var einnig hafnað að niðurstaða K um að synja þeim um alþjóðlega vernd væri óforsvaranleg þannig að ógildingu varðaði. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að lagt hefði verið viðhlítandi mat á hagsmuni barnanna B og C, sbr. 5. mgr. 37. laga nr. 80/2016, og að forsvaranlegar ályktanir hefðu verið dregnar af gögnum og upplýsingum í málinu. Hefði ekki verið sýnt fram á að úrskurður K væri haldinn annmörkum að efni eða formi sem varðað gæti ógildingu. Því var staðfestur héraðsdómur um sýknu Í af kröfum A, B og C.

A höfðaði mál á hendur Í til að fá felldan úr gildi úrskurð K þess efnis að staðfesta ákvörðun Ú um að synja A um alþjóðlega vernd hér á landi á grundvelli 40. gr., sbr. 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga eða dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða í skilningi 74. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar kom fram að K hefði í úrskurði sínum ekki rökstutt mat sitt á trúverðugleika frásagnar A með fullnægjandi hætti, í andstöðu við 22. og 31. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Að teknu tilliti til gagna málsins væri jafnframt óhjákvæmilegt að álykta að mat K á aðstæðum á Sri Lanka á þeim tíma er A kvaðst hafa sætt þar pyndingum hafi verið ófullnægjandi, en af úrskurði K mætti ráða að þetta atriði hefði haft rík áhrif á trúverðugleikamatið. Í ljósi gagna málsins og þeirra sönnunarreglna sem gilda um mat á trúverðugleika frásagnar A um alþjóðlega vernd var það mat K, að frásögn A af því að hafa sætt pyndingum á árinu 2015 væri ótrúverðug, jafnframt haldið verulegum efnisannmörkum. Í rökstuðningi K fyrir úrskurði sínum kom einnig fram að jafnvel þótt frásögn A um varðhald og pyndingar væri lögð til grundvallar myndi það ekki raska þeirri niðurstöðu að hann uppfyllti ekki skilyrði 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016. Taldi Landsréttur að slíkir annmarkar væru á þessum rökstuðningi K að ógilda yrði úrskurðinn, enda hefði Í ekki sýnt fram á það fyrir dómi að aðstæður í heimaríki A væru þannig að hann væri ekki í hættu á að sæta þar pyndingum yrði hann sendur þangað.