Dómstólaleit

Erfingjar D kröfðu G um skaðabætur vegna líkamstjóns sem D varð fyrir við vinnu sína hjá G, en D hafði látist áður en málið var höfðað af orsökum ótengdum líkamstjóninu. Laut ágreiningur aðila annars vegar að því hvort krafa D um bætur fyrir varanlega örorku og annað fjártjón hefði erfst og hins vegar hvort heimilt hefði verið að draga bætur sem dánarbúi D voru greiddar úr kjarasamningsbundinni slysatryggingu launþega frá bótum fyrir varanlegan miska. Í dómi Hæstaréttar sagði meðal annars að D hefði þegar við tjónsatvik eignast kröfu um skaðabætur fyrir líkamstjón sitt að því marki sem síðar yrði fallist á skaðabótaskyldu og umfang bótanna. Krafa D um skaðabætur fyrir fjártjón hefði verið andlag erfða eftir hann og því fallið til dánarbús hans eftir andlátið. Bætur vegna þjáninga og varanlegs miska hefðu verið greiddar að fullu og féllst Hæstiréttur á það að G hefði verið heimilt að draga bætur sem greiddar voru úr slysatryggingu launþega frá bótum fyrir varanlegan miska. Hefði D einnig átt rétt til bóta fyrir varanlega örorku sem miðuðust við batahvörf til dánardags hans. Frá bótunum væri heimilt að draga bætur sem greiddar voru úr slysatryggingu launþega og væri krafa erfingja D um bætur á þeim grundvelli fallin niður vegna þess. G var hins vegar gert að greiða erfingjum D bætur vegna útlagðs sjúkrakostnaðar sem ekki hefði verið bættur af þriðja manni.

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi er hann varð fyrir bifreið sem B ók. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu B og V hf. í málinu en aðilar deildu um árslaunaviðmiðun við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku, hvert hefði verið tímabundið atvinnutjón A, hvort A ætti rétt á bótum fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón og hvort hann ætti rétt á bótum á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur féllst á það með A að aðstæður hans væru óvenjulegar þegar ákveðin væru árslaun hans samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem vinnutekjur hans væru annars vegar reiknuð laun hans að meðtöldu framlagi í lífeyrissjóð og hins vegar hagnaður af rekstri einkafirma og síðar einkahlutafélags í hans eigu. Ljóst væri að hagnaður af rekstrinum síðustu þrjú ár fyrir slysið væri eingöngu til kominn vegna vinnuframlags A sjálfs. Var því talið rétt að taka tillit til hagnaðarins við ákvörðun viðmiðunartekna að því er varðaði bætur vegna varanlegrar örorku og tímabundins atvinnutjóns en ekki þótti koma til álita að taka tillit til hagnaðar A af sölu einkahlutafélagsins við mat á árslaunum hans. Þá var talið að A hefði sýnt fram á að hann ætti rétt til bóta vegna sjúkrakostnaðar, annars fjártjóns og framtíðarsjúkrakostnaðar. Hins vegar taldi Hæstiréttur að A hefði ekki sýnt fram á að B hefði með akstri sínum umrætt sinn sýnt af sér stórfellt gáleysi í skilningi 26. gr. skaðabótalaga og voru B og V hf. sýknaðir af kröfu A um bætur á þeim grundvelli.

Á krafði V hf. um bætur úr slysatryggingu ökumanns bifreiðar eiginmanns hennar vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í bílslysi. Ágreiningur aðila laut að því hvort vátrygging bifreiðarinnar hefði verið fallin úr gildi á slysdegi vegna vanefnda við greiðslu iðgjalds. Var fallist á að svo hefði verið og V hf. sýknað af kröfum Á.

S varð fyrir líkamstjóni 13. febrúar 2004 í umferðarslysi þegar B kom akandi á bifreið í eigu H úr gagnstæðri átt og hafnaði á bifreiðinni, sem S ók. Bifreið H var með ábyrgðartryggingu hjá SA. S fékk þungt höfuðhögg við áreksturinn en afleiðingar þess voru heilaáverki með dreifðum skemmdum. Óumdeilt var að SA, B og H báru fulla fébótaábyrgð á tjóni S. Uppgjör fór fram og tók S við greiðslum með fyrirvara og höfðaði máli til heimtu frekari bóta. Hafnað var aðalkröfu S um ómerkingu héraðsdóms, enda varð ekki litið svo á að slíkur misbrestur hefði orðið á því að taka afstöðu til einstakra af fjölmörgum málsástæðum S að varðað gæti ómerkingu dómsins. Einnig var hafnað kröfu S um frekari bætur fyrir varanlegan miska þar sem fallist hafði verið á boð um hærri miskabætur samkvæmt 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Aftur á móti var tekin til greina krafa um miskabætur samkvæmt 26. gr. sömu laga þar sem B var talinn hafa sýnt af sér stórfellt gáleysi. Þá var talið að útreikningur bóta fyrir varanlega örorku S, sem var 18 ára að aldri á öðru ári í námi við framhaldsskóla þegar hún varð fyrir slysinu, ætti að fara fram miðað við lágmarkstekjur, sbr. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Jafnframt voru ekki tekin til greina andmæli S við því að til frádráttar bótum kæmi eingreiðsluverðmæti greiðslna til hennar úr almannatryggingum. Krafa S um bætur vegna kostnaðar af sjúkraþjálfun, þjónustu á göngudeild sjúkrahúss og lyfjum var studd áliti læknis og í útreikningum í matsgerð, sem S hafði aflað, var tekið tillit til stuðnings af félagslegum toga, sem hún gæti notið í þessum efnum. Matsgerðinni hafði ekki verið hnekkt að þessu leyti og var krafa S því tekin til greina. Hins vegar var hafnað kröfu S um bætur vegna erfiðari heimilisstarfa, frekara náms eða starfsþjálfunar og aukins kostnaðar af framfærslu fatlaðra, þar sem tjón að þessu leyti hefði ekki verið leitt í ljós. Loks var ekki tekin til greina krafa S á hendur T um bætur úr slysatryggingu ökumanns og heldur ekki krafa foreldra S á hendur SA, B og H vegna tekjutaps, sem þau urðu fyrir vegna umönnunar S.

Úrskurður héraðsdóms var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til málflutnings og dómsálagningar að nýju, þar sem í honum hafði ekki verið tekin rökstudd afstaða til hluta af ágreiningsefnum málsaðila, sbr. e. og f. liður 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

H krafði S hf. og Ó um bætur vegna umferðarslyss sem hún varð fyrir 20. desember 2003. Deildu aðilar í málinu um uppgjör bótanna. Talið var að S hf. og Ó hefðu nú þegar bætt H að fullu þann varanlega miska sem henni hafði verið metinn vegna slyssins. Þá var ekki fallist á það með H að uppreikna ætti lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 miðað við launavísitölu, þar sem ótvírætt væri samkvæmt 15. gr. laganna að bætur skyldu hækka samkvæmt lánskjaravísitölu. Þá var þess jafnframt hafnað að dæma H bætur fyrir varanlega örorku miðað við hvort tveggja fullt starf á almennum vinnumarkaði og heimilisstörf. H hafði nú þegar fengið greiddar þær þjáningabætur sem hún krafði S hf. og Ó um og ekki gert fyrirvara vegna þessa þáttar uppgjörsins og var kröfu hennar um greiðslu frekari þjáningabóta því hafnað. Þá var talið að H hefði fengið sjúkrakostnað og annað fjártjón sitt bætt að fullu fyrir utan aksturskostnað að fjárhæð 65.637 krónur og var S hf. og Ó gert að greiða H þá fjárhæð. Í málinu gerði H jafnframt kröfu um bætur vegna framtíðar sjúkrakostnaðar og annars fjártjóns. Var þeirri kröfu skipt í tvennt, annars vegar kröfu um bætur vegna sjúkraþjálfunar, vitjana til heimilislæknis, taugalæknis og lyfjakostnaðar í framtíðinni og hins vegar metnu vinnutekjutapi hennar vegna dvalar við endurhæfingu í sex vikur á ári. Hvað varðaði fyrri kostnaðarliðinn var talið að þrátt fyrir að í útreikningi matsmanna væri ekki tekið tillit til hagræðis við eingreiðslu og óvissuþátta sem þessu tengdust þóttu gögn málsins nægileg til þess að unnt væri að dæma bætur vegna þessa að álitum og voru S hf. og Ó því dæmd til að greiða henni 150.000 krónur vegna þessa liðar. Hvað varðaði seinni kröfuliðinn sem laut að metnu vinnutekjutapi hennar vegna dvalar við endurhæfingu var talið að þar sem H hefði verið metin 35% varanleg örorka vegna líkamstjóns þess sem hún hlaut í slysinu, hefði hún fengið tjón vegna fjarvista frá vinnu bætt. Voru S hf. og Ó samkvæmt þessu dæmd til að greiða H samtals 215.637 krónur.

Sóknaraðilar gerðu kröfu um að leitað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins í tilefni af nánar tilgreindum spurningum í tengslum við mál sóknaraðila á hendur varnaraðilum. Sóknaraðilar byggðu málsókn sína á því að reglur í skaðabótalögum nr. 50/1993 um frádrátt bóta frá skaðabótakröfu færu í bága við tilskipanir ráðs Evrópubandalagsins um ábyrgðartryggingar ökutækja. Þeir gerðu hins vegar ekki grein fyrir því hvaða reglur úr tilskipunum þessum þeir höfðu í huga né héldu því fram að slíkar reglur hefði verið leiddar í landsrétt á Íslandi. Ekki var séð að svör EFTA-dómstólsins við spurningum sóknaraðila gætu skipt máli fyrir úrlausn um kröfu þeirra í málinu. Var niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu sóknaraðila um að leitað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins því staðfest.