Dómstólaleit

JB byggði fjöleignarhús að Bakkastöðum í Reykjavík. Byggingarstjóri hússins var B. Árið 2000 festi I kaup á íbúð í húsinu, sem þá var enn í byggingu. Taldi hún síðar fasteignina vera gallaða og krafðist meðal annars skaðabóta með vísan í matsgerð dómkvaddra manna sem lagt höfðu mat á annmarka í fasteigninni. Fallist var á með I að fasteignin hefði verið haldin tilgreindum ágöllum og henni dæmdar skaðabætur í samræmi við matsgerð. Þá var jafnframt fallist á að B hefði með saknæmri vanrækslu sinni sem byggingarstjóri fellt á sig skaðabótaábyrgð með JB á tjóni I.

I höfðaði mál á hendur J og B til heimtu skaðabóta eða afsláttar vegna galla sem hún taldi vera á íbúð sem hún hafði keypt af J. Krafa hennar á hendur J var byggð á því að hann hefði vanefnt kaupsamninginn með því að afhenda íbúðina haldna göllum. Krafa hennar á hendur B var hins vegar byggð á því að hann hefði við byggingu hússins brugðist lögmæltum skyldum sínum sem byggingarstjóri þess og þannig valdið henni fjártjóni. Í sameiginlegri greinargerð J og B í héraði var meðal annars tekið fram að matslið, er varðaði skort á aðgengi fyrir hreyfihamlaða utanhúss, væri mótmælt vegna tómlætis I. Í greinargerð þeirra fyrir Hæstarétti voru andmæli þeirra sem reist voru á tómlæti I ekki bundin við fyrrgreindan kröfulið, heldur var þessi málsástæða einnig höfð uppi gegn öðrum kröfuliðum hennar. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var ágreiningslaust að þessi hefði einnig verið raunin við munnlegan málflutning í héraði án þess að fram hefðu komið mótmæli af hálfu I. Taldi Hæstiréttur að hinn áfrýjaði dómur færi í bága við e. og f. liði 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þar sem hvorki hefði verið gerð grein fyrir því hversu víðtæk sú málsvörn J og B væri, sem reist væri á tómlæti, né tekin afstaða til hennar. Var því ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

A lenti í umferðarslysi í mars 1995 og varð fyrir varanlegu líkamstjóni. Óumdeilt var tryggingafélagið S hf. bæri að bæta honum tjónið úr slysatryggingu ökumanns en aðilar höfðu deilt um fjárhæð bótanna. S hf. greiddi inn á kröfuna og gerði síðan upp við A 14. febrúar 2002 samkvæmt yfirmatsgerð sem þá lá fyrir. A höfðaði mál 14. mars 2005 og krafðist hærri bóta. Héraðsdómur féllst á það og dæmdi S hf. til að greiða A eftirstöðvar bótanna með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 24. apríl 1997 til 24. maí 2001 og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. S hf. greiddi A fjárhæðina ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 14. mars 2001 til 14. mars 2005 en áfrýjaði svo málinu. Taldi félagið að vextir fyrir þann tíma væru fyrndir og að miða ætti upphafstíma dráttarvaxta við annað tímamark en samkvæmt héraðsdómi. Talið var að A hefði við uppgjörið 14. febrúar 2002 þurft að gera fyrirvara ef hann vildi viðhalda rétti til að ráðstafa eldri innborgunum inna á elstu áfallna vexti af þeim hluta kröfunnar sem hann þá taldi ógreiddan. Vextir sem fallið höfðu á kröfuna fyrir 14. mars 2001 voru taldir fyrndir samkvæmt 2. tl. 3. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 14/1905. Í ljósi þess að meira en þrjú ár liðu frá uppgjörinu 14. febrúar 2002 og þar til málið var höfðað þótti rétt að beita heimild í niðurlagi 9. gr. laga nr. 38/2001 og hafna kröfu A um dráttarvexti fyrir þetta tímabil. Hins vegar var ekki fallist á að tafir á meðferð málsins í héraði vegna álitsumleitunar til læknaráðs ættu að hafa áhrif á upphafstíma dráttarvaxtakröfunnar. Samkvæmt þessu var S hf. var gert að greiða A dráttarvexti af þegar greiddum eftirstöðvum bótanna frá því að málið var höfðað og til greiðsludags.

M og G sömdu við F ehf. um kaup á fullbúnu einbýlishúsi, sem smíðað skyldi af félaginu. Eftir að F ehf. afhenti húsið viðurkenndi félagið að ýmsir annmarkar væru á því, sem lagfæra þyrfti. M og G höfnuðu hins vegar boði F ehf. um að félagið annaðist úrbætur. Höfðaði F ehf. mál gegn M og G til greiðslu á eftirstöðvum kaupverðsins. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að M og G hafi ekki sýnt fram á að F ehf. hafi verið ófært um að ljúka úrbótum á viðhlítandi hátt eða að framkvæmd verksins í höndum þess hefði á annan hátt valdið þeim óhagræði í ríkara mæli en ef aðrir hefðu sinnt því. M og G hafi því ekki með réttu mátt færast undan því að F ehf. bætti úr göllum á húsinu. Hafi þau með þessu firrt sig rétt til að krefja F ehf. um hærri fjárhæð í afslátt eða skaðabætur en sem svari þeim kostnaði, sem félagið hefði orðið að bera af því að bæta sjálft úr annmörkunum. Hafi M og G ekki borið því við að atvik varðandi kaupin hafi verið slík að meginregla 2. mgr. 42. gr. þágildandi laga nr. 39/1922 um lausafjárkaup geti átt við um þau. Geti M og G því hvorki krafist skaðabóta vegna annmarka á húsinu né haft uppi kröfu um bætur fyrir afleitt tjón sitt. Var kröfu þeirra þar um því hafnað, sem og kröfu um skaðabætur vegna afhendingardráttar. Aftur á móti var fallist á kröfu þeirra um afslátt vegna kostnaðar af viðgerð á húsinu, sem studdist við matsgerð dómkvadds manns, auk kröfu vegna útlagðs kostnaðar af smíði hússins, en báðar kröfurnar sættu fyrst andmælum fyrir Hæstarétti. Útlagður kostnaður af öflun matsgerðar var lögum samkvæmt talinn til málskostnaðar og kom því ekki til álita sem liður í gagnkröfu. Voru M og G samkvæmt þessu dæmd til að greiða F ehf. eftirstöðvar kaupverðsins að frádregnum áðurnefndum gagnkröfum og innborgun.

I sf., sem síðar sameinaðist Í ehf., samdi við E ehf. um að reisa skrifstofu- og lagerhús. Í málinu deildu aðilar um uppgjör vegna verksins. E ehf. krafði Í ehf. um greiðslu vegna aukaverka, en Hæstiréttur sýknaði félagið af kröfunni með vísan til tómlætis E ehf., en hálft annað ár leið frá verklokum þar til félagið hafði uppi kröfuna. Í ehf. krafði E ehf. um annars vegar tafabætur og hins vegar skaðabætur vegna galla á verkinu. Af hálfu E ehf. var byggt á því að við ákvörðun tafabóta ætti að taka tillit til breyttrar verktilhögunar og aukaverka sem hefðu seinkað verklokum. Hæstiréttur hafnaði þessari málsástæðu með vísan til þess að E ehf. hefði ekki skriflega tilkynnt I sf. að það teldi sig eiga rétt á framlengingu á verkinu. Hæstiréttur lækkaði aftur á móti tafabæturnar niður í fjórðungs lágmark frá þeim tíma sem E ehf. afhenti húsið til framhaldsframkvæmda. Þá sýknaði Hæstiréttur E ehf. af meginhluta skaðabótakröfunnar með vísan til þess að I sf. hefði ekki gefið E ehf. kost á að bæta úr gallanum áður en félagið gekk til samninga við aðra í því skyni.