Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
6 dómar fundust
Lög: Lög um breytingu á lögum um almannatryggingar, lögum um félagslega aðstoð, lögum um Ábyrgðasjóð launa, lögum um fæðingar- og foreldraorlof, lögum um málefni aldraðra og lögum um húsnæðismál, með síðari breytingum. nr. 120/2009
A og T deildu um hvort A ætti rétt á endurhæfingarlífeyri samkvæmt 7. gr. laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð fyrir tilgreint tímabil. Hafði synjun T verið reist á því að A hefði ekki verið í virkri endurhæfingu á þeim tíma. Í dómi Landsréttar voru meðal annars rakin skilyrði 7. gr. laganna og tekið fram að hvorki í lögum né lögskýringar- gögnum væri skilgreint hvað endurhæfing í skilningi ákvæðisins fæli í sér. Þó yrði að ætla að greint væri á milli almennrar læknismeðferðar og annarrar skipulagðrar meðferðar sem hefði það gagngert að leiðarljósi að auka líkur á því að þeir sem glímdu við afleiðingar sjúkdóma og slysa gætu haldið áfram atvinnuþátttöku að endurhæfingu lokinni. Í ljósi gagna málsins þótti eðlilegt að T drægi þá ályktun að endurhæfing í skilningi 7. gr. laganna hefði ekki verið hafin á umræddum tíma. Loks var hafnað röksemdum A um að málsmeðferð T hafi farið í bága við rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga og að T hefði veitt ófullnægjandi leiðbeiningar samkvæmt 7. gr. sömu laga þannig að fella bæri ákvarðanir T úr gildi. Að því gættu var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu T.
Eftir gildistöku laga nr. 116/2016 hinn 1. janúar 2017 áttu ellilífeyrisþegar ekki lengur rétt á sérstakri uppbót samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð, eins og áður hafði verið, heldur áttu þeir aðeins rétt á ellilífeyri samkvæmt 17. og 23. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar. Staða örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega breyttist hins vegar ekki að þessu leyti við gildistöku laga nr. 116/2016. A og Ö höfðuðu mál gegn T til greiðslu vangreiddra bóta, viðurkenningar á skaðabótaskyldu eða til viðurkenningar á því að T hefði verið óheimilt að skerða tilgreindar greiðslur bóta umfram ákveðin mörk og byggðu á því að ellilífeyrisþegar, sem áður nutu sérstakrar uppbótar samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 99/2007, hefðu eftir þá kerfisbreytingu sem gerð var með lögum nr. 116/2016 notið betri réttinda en örorku- og endurhæfingarlífeyrisþegar í sömu stöðu. Fæli það í sér ólögmæta mismunun af hálfu löggjafans. Í dómi Landsréttar var tekið undir það með héraðsdómi að almennt yrði ekki fullyrt að staða örorku- og endurhæfingar- lífeyrisþega hefði samkvæmt lögum verið í öllu tilliti hin sama eða sambærileg stöðu ellilífeyrisþega fyrir gildistöku laga nr. 116/2016. Máli skipti að almenni löggjafinn hefði þegar gripið til mótvægisaðgerða þar sem leitast var við að bæta örorku- og endurhæfingarlífeyrisþegum upp þann mun sem var á stöðu þeirra og ellilífeyrisþega eftir fyrrgreindar kerfisbreytingar. Landsréttur féllst á þá niðurstöðu héraðsdóms að ekki væri unnt að fallast á það að fyrirkomulag ákvörðunar um sérstaka uppbót á lífeyri vegna framfærslu, sbr. 2. mgr. 9. gr. laga nr. 99/2007, hefði falið í sér ólögmæta mismunun gagnvart A eða öðrum félagsmönnum Ö og þar með brot gegn 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var niðurstaða hinna áfrýjuðu dóma um sýknu T því staðfest.
Valdmörk dómstóla og löggjafarvalds. Sýknað af kröfu um viðurkenningu skaðabótaskyldu. Frávísun krafna vegna vanreifunar.
A og Ö höfðuðu mál gegn T til greiðslu vangreiddra bóta, viðurkenningar á skaðabótaskyldu eða til viðurkenningar á því að T hefði verið óheimilt að skerða tilgreindar greiðslur bóta umfram ákveðin mörk. Kærður var sá hluti héraðsdóms þar sem aðalkröfum A og Ö, varakröfu Ö og þrautavarakröfu A í málinu var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að dómkröfur A og Ö væru skýrar. Deilt væri um það hvort sett ákvæði laga og reglugerðar hafi á tilgreindu tímabili gengið gegn ákvæðum stjórnarskrár þannig að ekki yrði á þeim byggt að öllu leyti. Þá breytti engu í þessu sambandi þó að einungis væri farið fram á að dómurinn liti að hluta til fram hjá reglu samkvæmt settu lagaákvæði og ákvæðum reglugerðar, enda fengist ekki séð að kröfugerð A og Ö fæli það í sér að viðkomandi dómkröfur þeirra leiddu til þess að dómstóllinn setti nýja lagareglu og færi með því inn á svið löggjafans í andstöðu við 2. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Að því virtu þóttu ekki efni til að vísa aðalkröfum A og Ö frá dómi á þeim grundvelli að sakarefnið heyrði ekki undir dómstóla, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá væru heldur ekki efni til að vísa þeim kröfum frá dómi á þeim grunni að þær væru svo vanreifaðar að ekki væru uppfyllt skilyrði d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Í úrskurði Landsréttar kom jafnframt fram að í forsendum hins kærða dóms væri réttilega rakið að þrautavarakrafa A og varakrafa Ö væru reistar á sömu málsástæðum og lagarökum og aðalkröfur þeirra og varakrafa A. Af þeirri ástæðu var ekki talið að þessar kröfur A og Ö væru svo vanreifaðar að það leiddi til frávísunar þeirra frá dómi, sbr. 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Ákvæði hins kærða dóms um frávísun á kröfum A og Ö frá héraðsdómi var því fellt úr gildi og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.
B og I gerðu með sér lánssamning um lán á framkvæmdartíma samkvæmt VII. kafla laga um húnæðismál nr. 44/1998 vegna byggingar B á hjúkrunarheimili. Deildu aðilar málsins um rétt I til dráttarvaxta en samkvæmt ákvæðum lánssamningsins var gjalddagi samningsins tveimur mánuðum eftir lok „lánssamnings/lokaúttektar.“ Dráttarvaxtakrafa I var reist á því að lokaúttekt á framkvæmdum við umrætt hjúkrunarheimili hefði farið fram 1. nóvember 2012 og á grundvelli hennar hefði verið gefið út viðtökuvottorð. Samkvæmt því hefði gjalddagi lánsins verið 1. janúar 2013. Í dómi Hæstaréttar kom fram að B hefði ekki verið ljós sá skilningur I á lánssamningnum að gjalddaga hans hefði verið 1. janúar 2013 fyrr en með tilkynningu sem barst B um einum og hálfum mánuði eftir að B hefði gert upp lánið 31. janúar 2014. Var fallist á það með B að úttekt í skilningi lánssamningsins hefði ekki legið fyrir fyrr en 5. desember 2013 er framkvæmdum hefði verið að fullu lokið og gjalddagi lánsins því 5. febrúar 2014. Hefði því greiðsla B á höfuðstól skuldarinnar og vöxtum verið innt af hendi fyrir gjalddaga lánsins og krafa I um dráttarvexti því ólögmæt. Þá var talið að synjun I að óska eftir aflýsingu á lánsskjölum vegna framkvæmdarlánsins, vegna ógreiddrar kröfu um dráttarvexti, hefði bakað B tjón með ólögmætum og saknæmum hætti.
Árið 2013 samþykkti T umsókn Ó um styrk til bifreiðakaupa vegna fjölfatlaðs sonar hans, þó þannig að fjárhæð sambærilegs styrks sem Ó fékk árið 2009 var að fullu dreginn frá síðari styrknum. Í málinu krafðist Ó þess að T yrði gert að greiða sér styrkinn óskertan og reisti kröfu sína á því að ákvörðun T stæðist hvorki 1. og 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar né ákvæði laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð og reglugerðar nr. 170/2009 um styrki og uppbætur til hreyfihamlaðra einstaklinga vegna bifreiða. Ekki var fallist á með T að Ó væri ekki rétthafi þeirra hagsmuna sem um væri deilt í málinu þannig að sýkna bæri hann vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þótt Ó hefði sótt um styrk til kaupa á nýrri bifreið fyrir hönd sonar síns hefði T litið á Ó sem umsækjanda um styrkinn. Þá hefði styrkurinn verið greiddur Ó sem hefði fest kaup á bifreiðinni og verið skráður eigandi hennar. Talið var að dómstólar væru til þess bærir samkvæmt 60. gr. stjórnarskrárinnar að fjalla um lögmæti ákvörðunarinnar. Á hinn bóginn væri það ekki á valdsviði þeirra að leggja sérfræðilegt mat á það hvort T hefði sem stjórnvaldi verið rétt að veita styrkinn og þá hversu háan með tilliti til sjúkdóms sonar Ó, fötlunar og annarra aðstæðna. Með vísan til þess að í 3. mgr. 10. gr. laga nr. 99/2007 hefði verið mælt fyrir um að heimilt væri að veita styrk á fimm ára fresti vegna sama einstaklings þegar Ó sótti um styrkinn og T tók ákvörðunina, var talið að hún hefði verið lögmæt og málefnaleg. Var T því sýknað af kröfu Ó.