Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
5 dómar fundust
Lög: Lög um breytingu á samkeppnislögum, nr. 44/2005, með síðari breytingum (almenn endurskoðun og norrænn samstarfssamningur). nr. 103/2020
S hf. höfðaði mál á hendur SE til ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála í máli 1/2021 þar sem kæru S hf. var vísað frá áfrýjunarnefndinni. S hf. byggði kæru sína til nefndarinnar á því að með þeirri ákvörðun SE sem fólst í gerð sáttar SE og E hf. hefði E hf. meðal annars skuldbundið sig til þess að hætta viðskiptalegu sambandi við S hf. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms og taldi S hf. ekki njóta aðildar til að kæra umræddan hluta sáttar SE og E hf. til áfrýjunarnefndar samkeppnismála. Hæstiréttur tók fram að sáttir væru eitt af lögbundnum úrræðum samkeppnisyfirvalda við framkvæmd samkeppnislaga og að SE yrði að geta treyst því að sátt fæli í sér endanlegar lyktir máls gagnvart fyrirtæki og að það grípi til þeirra aðgerða sem það hefur skuldbundið sig til. Ekki væri unnt að skilja þessar skuldbindingar frá öðrum ákvæðum sáttar. Hins vegar gæti samningsfrelsi fyrirtækja sem gera sátt við SE ekki vikið til hliðar ófrávíkjanlegum réttarreglum. Sáttin haggaði þannig ekki lögbundnum skyldum E hf. samkvæmt 11. gr. samkeppnislaga um bann við misnotkun á markaðsráðandi stöðu. Þá væru S hf. tæk úrræði að lögum teldi hann E hf. brjóta gegn bannákvæðum samkeppnislaga.
Aðilar deildu um hvort SÍ hf. hefði brotið gegn tveimur sáttum sem félagið gerði við S með því að gera sjónvarpsefnið Enska boltann á sjónvarpsrásinni Síminn Sport aðgengilegt fyrir áskrifendur sína að Heimilispakkanum með tilteknum kjörum. Með ákvörðun S 28. maí 2020 var SÍ hf. annars vegar talið hafa brotið gegn 3. gr. sáttar 15. apríl 2015 sem takmarkaði heimild hans til að tvinna saman fjarskiptaþjónustu og kaup viðskiptavina á línulegu áskriftarsjónvarpi og hins vegar gegn 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttar 23. janúar 2015 sem varðaði aðgreiningu þjónustuþátta og bann við samkeppnishamlandi samningum. Var SÍ hf. gerð 500.000.000 sekt vegna brotanna. Með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 13. janúar 2021 var staðfest niðurstaða S um brot SÍ hf. gegn 3. gr. sáttar 15. apríl 2015 en þeim hluta ákvörðunar S er laut að 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttarinnar 23. janúar 2015 var vísað til nýrrar ákvörðunar S. Áfrýjunarnefndin lagði 200.000.000 króna sekt á SÍ hf. vegna brotsins. Bæði SÍ hf. og S höfðuðu mál til ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndarinnar. Hæstiréttur féllst á með S að aðgerðir SÍ hf. hefðu falið í sér brot gegn 3. gr. sáttarinnar 15. apríl 2015 þar sem áskrifendur Heimilispakkans áttu þess ekki kost að hafna aðgangi að sjónvarpsrásinni Síminn Sport sérstaklega og halda öðrum þjónustuþáttum, bæði fjarskiptaþjónustu og annarri sjónvarpsþjónustu, nema með því að segja upp áskriftinni. Hefðu kaup þeirra á stökum þjónustuþáttum stefnda óhjákvæmilega haft umtalsverða hækkun á verði í för með sér. Þessi viðskiptakjör SÍ hf. hefðu falið í sér að viðskiptavinir hans á einu sviði keyptu eða fengju þjónustu hans á öðru sviði gegn verði sem jafna mætti til skilyrðis um að kaupa þjónustuna saman. Þá féllst Hæstiréttur ekki á með SÍ hf. að orðalag 3. greinar hefði verið óskýrt eða uppi væri sá vafi um skýringu hennar sem SÍ hf. hélt fram. Um ætluð brot gegn 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttar 15. janúar 2015 var litið til skýringa við 19. gr. sáttarinnar þar sem vísað væri til þeirrar forsendu að félögin sem sáttin tæki til væru í markaðsráðandi stöðu á þeim mörkuðum sem um ræddi. Ákvæði 3. mgr. 20. gr. sömu sáttar yrði að skýra eins og 19. gr. að þessu leyti. Að því virtu var talið að þessi þáttur málsins hefði ekki verið að fullu upplýstur með þeim hætti sem áskilið væri í sáttinni. Um ákvörðun fjárhæðar stjórnvaldssektar vegna brots gegn 3. gr. sáttar 15. apríl 2015 leit Hæstiréttur meðal annars til þess að S hefði hafnað beiðni SÍ hf. um að fella niður ákvæðið og að SÍ hf. hefði ekki getað dulist að honum bar að hlíta skilmálum þess og hvað í þeim fólst. Var SÍ hf. gert að greiða 400.000.000 króna sekt í ríkissjóð.
Málinu var vísað frá dómi þar sem sakarefnið þótti ekki eiga undir dómstóla, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991, vegna þeirra valdmarka sem leiða af 2. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944.
L og Í höfðuðu mál og kröfðust þess að úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála frá 11. mars 2021 yrði felldur úr gildi. Með úrskurðinum hafnaði nefndin kröfu L og Í um að felld yrði úr gildi ákvörðun S frá 25. ágúst 2020 um að kaup M á öllum hlutum í L og Í fælu í sér samruna í skilningi 17. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 og að samruninn væri ógiltur með vísan til 17. gr. c sömu laga. Ákvörðun S um að ógilda samrunann byggðist einkum á því að samruni L og Í hefði skaðleg áhrif á markaðinn fyrir þjónustu við myndgreiningar utan sjúkrahúsa á höfuðborgarsvæðinu en samanlögð markaðshlutdeild þeirra væri um 90 til 95%. Að mati S gæfi slík markaðshlutdeild tilefni til að ætla að með samrunanum yrði til markaðsráðandi staða eða að slík staða styrktist. Krafa L og Í um ógildingu úrskurðarins byggðist í meginatriðum á því að S hefði ekki tekið ákvörðun innan lögbundinna fresta, auk þess sem ákvörðun S hefði verið haldin efnislegum annmörkum, einkum hvað varðar mat S á samkeppnislegum áhrifum samruna. Í dómi Landsréttar var rakið að með ákvæði 7. gr. laga nr. 103/2020 hefðu verið gerðar breytingar á þeim fresti sem S hafði til að ógilda samruna samkvæmt 17. gr. d samkeppnislaga. Þar sem meðferð málsins hefði verið ólokið hjá S þegar frestir til að taka ákvörðun voru lengdir við gildistöku 7. gr. laga nr. 103/2020 yrði að leggja til grundvallar að ákvæði síðastnefndu laganna hefðu átt við um atvik málsins. Ákvörðun S um að ógilda samrunann hefði því verið innan lögmæltra fresta samkvæmt gildandi ákvæði 17. gr. d. Sú málsástæða L og Í að ákvörðun S hefði verið haldin efnislegum annmörkum byggðist einkum á því að S hefði ekki tekið nægilegt mið af því hvernig kaupendastyrkur SÍ vægi upp á móti sterkri markaðsstöðu þeirra þegar metið yrði hvernig fyrirhugaður samruni hefði áhrif á virka samkeppni. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að við mat S á því hvort fyrirhugaður samruni væri til þess fallinn að draga úr virkri samkeppni í skilningi 17. gr. c yrði að líta til þess hvernig samkeppni á markaði geti þróast í kjölfar samruna og taka þá jafnframt afstöðu til þess hvaða þróun væri líklegust. S nyti ákveðins svigrúms við þetta mat en yrði þó að geta sýnt fram á að matið væri forsvaranlegt. Áfrýjunarnefndin hefði talið að þótt kaupendastyrkur SÍ væri verulegur tæki staða L og Í mið af því að þeir aðilar sem væru fyrir á markaðnum hefðu takmarkaða getu til aukinnar myndgreiningarþjónustu, auk þess sem sjúkrahúsin gætu að óbreyttu ekki bætt við sig verkefnum nema að takmörkuðu leyti. Þá gæfi rannsókn S til kynna að aðgangshindranir væru inn á markaðinn og ólíklegt væri að á næstunni kæmu þangað inn burðugir keppinautar til að veita hinu sameinaða fyrirtæki samkeppnisaðhald. Taldi Landsréttur ekki efni til að hnekkja þessu mati. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið sýnt fram á að mat S á grundvelli 17. gr. c samkeppnislega, sem áfrýjunarnefnd samkeppnismála staðfesti með úrskurði sínum, hefði verið slíkum annmörkum háð að valdið gæti ógildingu úrskurðarins. Þá hafnaði Landsréttur því að gagnaöflun S og áfrýjunarnefndarinnar hefði verið áfátt eða að forsendur hefðu verið fyrir því að bregðast við með öðrum og vægari hætti en að ógilda samrunann, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu S.
Tvö fyrirtæki hugðust sameinast. Með ákvörðun Samkeppniseftirlitsins var samruni þeirra ógiltur. Síðar staðfesti áfrýjunarnefnd samkeppnismála þá niðurstöðu. Ekki var fallist á kröfu fyrirtækjanna fyrir dómi um ógildingu úrskurðar áfrýjunarnefndar samkeppnismála.