Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
4 dómar fundust
Lykilorð: Atvinnuleysisbætur
Með bréfi stefnda 28. nóvember 2024 var ráðningarsamningi stefnanda fyrirvaralaust rift og honum tilkynnt að ekki yrði um frekari launagreiðslur til hans að ræða. Í bréfinu er vísað til þeirra ástæðna sem sagðar voru að baki riftuninni. Stefnandi krafðist dagvinnu- og yfirvinnulauna í uppsagnarfresti auk bóta fyrir ófjárhagslegt tjón. Í niðurstöðu dómsins er fallist á rétt stefnanda til dagvinnulauna og miskabóta.
Í málinu höfðu VR og J uppi kröfur sem reistar voru á því að A bæri að greiða dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu en ekki vexti samkvæmt 8. gr. sömu laga, á grundvelli 5. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar, af atvinnuleysisbótum sem A hefði greitt J og félagsmönnum VR í kjölfar dóms Hæstaréttar í máli nr. 501/2016. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að í 5. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006 væri aðeins vísað um vexti af vangreiddum atvinnuleysisbótum til 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001. Talið var að orðalag 5. mgr. 39. gr. laganna og athugasemdir í greinargerð tækju af öll tvímæli um að kröfur um vangreiddar atvinnuleysisbætur skyldu aðeins bera vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 til þess dags sem þær væru greiddar en ekki dráttarvexti. Þótt tilefni vangreiðslu atvinnuleysisbóta hefði verið óvenjulegt væri ákvæði 5. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006 svo skýrt og afdráttarlaust að því yrði með hliðsjón af 1. gr. laga nr. 38/2001 beitt framar almennum vaxtaákvæðum síðargreindu laganna. Þessi niðurstaða fengi einnig stoð í almennum lögskýringarsjónarmiðum um að sérlög gangi framar almennum lögum og yngri lög framar þeim eldri. Einnig var tekið fram að þótt krafa launamanns til atvinnuleysisbóta gæti notið verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar leiddi ekki af því eða meðalhófsreglu stjórnskipunarréttar að hann gæti átt sjálfstæðan rétt til þess að vextir sem slík krafa bæri væru aðrir en kveðið væri á um í 5. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006. Var A því sýknað af kröfum VR og J.
V krafðist þess meðal annars að viðurkennt yrði að félagsmenn hans, sem urðu fyrir því að atvinnuleysisbætur til þeirra voru skertar með óheimilum hætti á grundvelli 14. gr., sbr. e-lið 30. gr. laga nr. 125/2014, frá og með 1. janúar 2015, ættu kröfu til dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af hinum vangoldnu bótagreiðslum. Í málinu gerði J jafnframt fjárkröfu á sama grundvelli. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt orðalagi 5. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006 og lögskýringargögnum með ákvæðinu yrði ályktað að sú vaxtaregla sem þar kæmi fram tæki til allra tilvika þar sem hinum tryggða hefði ekki verið greiddar allar þær bætur sem hann átti rétt á samkvæmt lögunum, hver svo sem ástæða þess væri. Efni ákvæðisins væri skýrt að þessu leyti og gengi það sem sérregla framar ákvæðum laga nr. 38/2001. Var því hvorki fallist á fjárkröfu J né viðurkenningarkröfu V og þegar af þeirri ástæðu var jafnframt hafnað kröfu V um viðurkenningu á því að með málsókninni væri fyrningu slíkra dráttarvaxtarkrafna gagnvart viðkomandi félagsmönnum V slitið.
J og VR höfðuðu mál á hendur A, T, V og Í til viðurkenningar á því að stytting á tímabili atvinnuleysisbóta úr 36 mánuðum í 30, sem gerð var með lögum nr. 125/2014 um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2015, væri óheimil að því marki sem hún skerti bótarétt þeirra sem þáðu atvinnuleysisbætur 31. desember 2014 eða sóttu um slíkar bætur 1. janúar 2015 eða síðar og hefðu haldið áfram að nýta rétt sinn til bótanna samkvæmt 4. mgr. 29. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar. Með hliðsjón af stöðu og verkefnum V við afgreiðslu atvinnuleysisbóta var kröfum J og VR á hendur honum vísað frá héraðsdómi. Þá var talið að VR hefði ekki gert grein fyrir því hvort innan vébanda hans væru einhverjir sem teldust sjálfstætt starfandi á vinnumarkaði. Væru einhverjir slíkir í félaginu hefði VR ekki gert grein fyrir því hvort einhver þeirra hefði á þeim tíma, sem máli skipti, átt virk réttindi til atvinnuleysisbóta úr hendi T. Var málinu gagnvart T því vísað frá héraðsdómi. Loks var talið að aðild Í að málinu væri vanreifuð og var málinu því einnig vísað frá héraðsdómi að því er hann varðaði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að atvinnuleysisbætur væri greiðsla af félagslegum toga, fjárhagsaðstoð, sem í aðalatriðum væri þannig til komin að launamaður hefði áunnið sér rétt til bótanna með því að sinna í þágu launagreiðanda starfi sem tryggingagjald væri greitt af. Krafa um slíkar bætur væri peningakrafa sem fæli í sér fjárhagsleg verðmæti. Í ljósi þessa eðlis kröfunnar var talið að krafan nyti verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. gr. viðauka nr. 1 við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, og teldist því eignarréttindi í skilningi þessara fyrirmæla. Á hinn bóginn gæti löggjafinn samkvæmt 2. gr. stjórnarskrárinnar sett þessum réttindum takmörk án þess að bætur þyrftu að koma fyrir. Yrði slík skerðing að vera almenn í þeim skilningi að hún tæki til allra eignarréttinda af tilteknum toga og af ástæðum sem taldar yrðu almennar. Þá þyrfti að vera eðlilegt samræmi milli þess markmiðs með skerðingunni sem löggjafinn hefði stefnt að og þeirra leiða sem notaðar væru til þess að ná markmiðinu. Talið var að þótt markmið löggjafans með lögum nr. 125/2014 hefði verið málefnalegt hefði hann átt þess allan kost að gæta meðalhófs og taka sanngjarnt tillit til þeirra sem hefðu átt virkan rétt til atvinnuleysisbóta eða höfðu virkjað þann rétt fyrir gildistöku laganna þótt þeir hefðu ekki þegið bætur í árslok 2014. Að þessu gættu og með hliðsjón af aðstæðum J var talið að ekki hefði verið gætt meðalhófs gagnvart honum við lagasetninguna. Það sama ætti við um tilgreindan hóp félagsmanna innan VR sem þegar hefði notið bóta og missti þann rétt strax eða fljótlega í kjölfar gildistöku laganna. Löggjafinn hefði haft færi á því að gæta slíks meðalhófs og milda áhrif skerðingarinnar með áþekkum hætti og gert var við gildistöku laga nr. 54/2006 þegar tímabil atvinnuleysisbóta var stytt úr fimm árum í þrjú. Yrði A að bera hallann af því að þess hefði ekki verið gætt við setningu laga nr. 125/2014. Samkvæmt framansögðu var fallist á kröfur J og VR.