Dómstólaleit

Útgerðarfélagið V hf. höfðaði mál gegn íslenska ríkinu til viðurkenningar á því að óheimilt hefði verið að leggja á hann nánar tiltekið útflutningsálag fiskveiðiárið 2009 til 2010 vegna botnfiskafla sem fluttur var óunninn á erlendan markað án þess að hafa verið vigtaður og skráður hér á landi. Álagið var lagt á samkvæmt reglugerð með stoð í 7. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða. Bar V hf. fyrir sig að útflutningsálagið væri skattur, að lagaákvæðið uppfyllti ekki áskilnað stjórnarskrárinnar sem skattlagningarheimild og bryti í bága við nánar tiltekin ákvæði hennar, reglugerðin væri ekki sett á grundvelli málefnalegra sjónarmiða, auk þess sem álagið bryti í bága við EES-samninginn. Í dómi Hæstaréttar var fjallað um íslenska fiskveiðistjórnarkerfið og lög um stjórn fiskveiða hér á landi og vísað til þess að ríkir og augljósir almannahagsmunir væru bundnir við verndun og hagkvæma nýtingu fiskistofna á Íslandsmiðum, sbr. dóm Hæstaréttar 6. apríl 2000 í máli nr. 12/2000 sem birtur var í dómasafni réttarins það ár á bls. 1534. Hæstiréttur rakti forsögu 7. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006 og taldi að virtum sjónarmiðum að baki reiknireglunni, tilgangs laganna og annarra stjórnunarreglna II. kafla þeirra að þessi aðferð við fiskveiðistjórnun gæti ekki talist skattur. Þá var reglan ekki talin skerða þau réttindi sem V hf. hefði fengið úthlutað á grundvelli laga nr. 116/2006 þannig að bryti gegn friðhelgi eignarréttar útgerðarinnar eða jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Þá var V hf., að virtum markmiðum reglugerðarinnar, hvorki talinn hafa sýnt fram á að ákvörðun ráðherra um að leggja á útflutningsálagið væri reist á ómálefnalegum sjónarmiðum né að meðalhófs hefði ekki verið gætt. Loks var málatilbúnaði V hf. er laut að EES-samningnum hafnað. Samkvæmt því var íslenska ríkið sýknað af kröfu V hf.

S höfðaði mál gegn A hf. til heimtu skaðabóta vegna fjártjóns og miska sem hún taldi sig hafa orðið fyrir vegna kyrrsetningargerðar sem beinst hafði að eiginmanni hennar, E. Kyrrsetningin fór fram í eignastýringarsafni sem E hafði gert samning um við forvera A hf., 6. júní 2004, til tryggingar skuld E samkvæmt skuldabréfi sem hann hafði gefið út til bankans. Í málinu lá fyrir að S og E undirrituðu yfirlýsingu 20. júlí 2009 þar sem þess var farið á leit við A hf. að eignarhaldi á eignasafninu yrði breytt þannig að S yrði skráð eigandi þess ásamt E. Við þessu var ekki brugðist af hálfu A hf. Með dómi héraðsdóms Reykjavíkur 23. mars 2010 var komist að þeirri niðurstöðu að S hafi verið eigandi eignasafnsins að hálfu og var A hf. gert að greiða henni andvirði helmings þess með dráttarvöxtum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við þessar aðstæður hafi ekki verið tilefni af hálfu A hf. til að beina kyrrsetningarbeiðninni að öllu eignasafninu. En þar sem S hafði ekki tekist að sanna fjártjón sitt var kröfu hennar þar að lútandi hafnað. Þá voru ekki taldar forsendur til að dæma henni bætur að álitum þar sem A hf. hafði greitt S dráttarvexti vegna alls þess tíma sem S varð, vegna kyrrsetningarinnar, af því að geta nýtt þann hluta eignasafnsins sem var talin eign hennar. Á hinn bóginn var talið að gerðin hafi verið til þess fallin að valda S óþægindum og voru henni dæmdar 400.000 krónur í miskabætur.