Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
3 dómar fundust
Lagagrein: 16. gr. a laga nr. 87/1992 — Lög um gjaldeyrismál
A höfðaði mál á hendur Í og krafðist skaðabóta vegna ýmissa aðgerða lögreglu og ákæruvalds sem höfðu átt sér stað á tímabilinu frá 29. janúar 2010 til 18. febrúar 2016 í tengslum við rannsókn á ætluðum brotum á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum samkvæmt þeim. Þá krafðist A miskabóta vegna ummæla saksóknara á opinberum vettvangi, bæði við upphaf rannsóknar og eftir að henni lauk. Einnig krafðist hann skaðabóta vegna atvinnutjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna rannsóknar og meðferðar málsins. Sakamál hafði verið höfðað gegn A og þremur öðrum mönnum vegna hinna ætluðu brota í mars 2013 en fallið var frá hluta sakargifta undir rekstri málsins þar sem lögáskilið samþykki ráðherra hefði ekki legið fyrir við setningu reglna nr. 1130/2008 um gjaldeyrismál og því talið að reglurnar gætu ekki talist viðhlítandi refsiheimild. Með dómi héraðsdóms í desember 2014 voru fjórmenningarnir svo sýknaðir af þeim sakargiftum sem eftir stóðu. Þeim dómi var áfrýjað til Hæstaréttar en ákæruvaldið féll frá áfrýjuninni í febrúar 2016. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að unnt væri að dæma sökuðum manni miskabætur vegna yfirlýsinga ákæruvalds á þeim grunni að hann hefði við rannsókn og meðferð máls orðið fyrir ólögmætri meingerð sem beinst hefði gegn frelsi, friði, æru eða persónu hans sbr. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá var vísað til þess að greinarmunur væri gerður á ummælum þar sem fullyrt væri að sakborningur væri sekur um ákveðinn verknað og ummælum þar sem lýst væri grunsemdum um að hann hefði framið verknaðinn. Ummæli af fyrrnefnda taginu hefðu verið talin fara í bága við meginreglu 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu en þau síðari ekki. Taldi rétturinn að umrædd ummæli saksóknara hefðu hvorki falið í sér fullyrðingu um sekt A né að þau væru að öðru leyti því marki brennd að skylda Í til greiðslu miskabóta hefði stofnast vegna þeirra. Varðandi kröfu A um bætur vegna rannsóknaraðgerða kom fram að þótt skilyrði hefðu verið til að grípa til þeirra aðgerða og tryggingarráðstafana bæri Í eigi að síður hlutlæga ábyrgð á þeim samkvæmt 1. og 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var talið að innlánsvextir sem lagst hefðu á hið haldlagða og kyrrsetta fé hefði ekki veitt honum fulla bót og nægilega hefði verið leitt í ljós að hann hefði orðið fyrir frekara fjártjóni vegna þeirra aðgerða. Voru bætur ákveðnar að álitum eftir ólögfestum reglum skaðabótaréttar og að virtum ákvæðum 42. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. að fjárhæð 600.000 krónur. Þá var Í sýknað af kröfu A um bætur vegna atvinnutjóns þegar af þeirri ástæðu að ekki yrði annað ráðið en að lögregla og ákæruvald hefði ekki fengið upplýsingar um skort á samþykki ráðherra fyrir reglum nr. 1130/2008 fyrr en að liðnu því tímabili sem A miðaði kröfu sína við. Var Í því dæmt til að greiða A skaðabætur að fjárhæð 600.000 krónur
A höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna miska og fjártjóns sökum aðgerða lögreglu í ársbyrjun 2010 á grundvelli IX. til XIII. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Aðgerðirnar komu til vegna ætlaðra brota A og þriggja annarra manna, sem allir tengdust félaginu Þ AB, á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum á grundvelli þeirra. Þá boðaði embætti ríkislögreglustjóra til blaðamannafundar í samstarfi við Fjármálaeftirlitið og gjaldeyriseftirlit Seðlabankans þar sem greint var frá aðgerðunum. Sakamál var svo höfðað gegn A og hinum þremur mönnunum vegna hinna ætluðu brota á fyrri hluta ársins 2013, en fallið var frá hluta sakargifta undir rekstri þess máls og fjórmenningarnir sýknaðir af þeim sakargiftum sem eftir stóðu með dómi héraðsdóms í árslok 2014. Þeim dómi var áfrýjað til Hæstaréttar Íslands í byrjun næsta árs en ákæruvaldið féll frá áfrýjun rúmu ári síðar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ekki yrði fallist á það með Í að tildrög framangreindrar rannsóknar hefðu verið með þeim hætti að A hefði með háttsemi sinni valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem gripið hefði verið til eða að framburður hans hjá lögreglu yrði einn og sér talinn leiða til þess að A teldist hafa valdið eða stuðlað að upphafsaðgerðum lögreglu í skilningi 2. mgr. 246. gr. laga um meðferð sakamála. Því var ekki fallist á að miskabætur á grundvelli 246. gr. laganna yrðu lækkaðar eða felldar niður. Þá var Í jafnframt dæmt til greiðslu miskabóta á grundvelli almennu sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð, þar sem meðferð málsins hefði dregist svo úr hömlu að talið var fara gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 2. mgr. 53. gr. laga um meðferð sakamála og í ljósi málsatvika fælist í því brot gegn friði A og æru. Á hinn bóginn var A ekki talinn eiga rétt til miskabóta vegna ummæla sem féllu, þar með talið á framangreindum blaðamannafundi, og ósannað þótti að A hefði orðið fyrir fjártjóni. Var Í dæmt til að greiða A miskabætur að fjárhæð 2.500.000 krónur.
Stefnanda dæmdar miskabætur vegna kyrrsetningar og haldlagningar eiga í tengslum við rannsókn sakamáls sem lyktaði með því að hluti ákæru var felldur niður og stefnandi sýknaður af öðrum hluta ákærunnar. Þá var einnig fallist á kröfu stefnda um miskabætur vegna ummæla saksóknara á opinberum vettvangi í upphafi rannsóknar málsins. Hafnað var kröfu um miskabætur vegna annarra aðgerða lögreglu sem og kröfu um bætur fyrir tjártjón.