A, B og C kröfðu R um bætur vegna miska og fjártjóns sem þau töldu sig hafa orðið fyrir á nánar tilgreindu tímabili, eftir að A varð 18 ára, þar sem R hefði ekki veitt henni sértækt búsetuúrræði samkvæmt 10. gr. þágildandi laga um málefni fatlaðra nr. 59/1992. Byggðu þau á því að sú háttsemi starfsmanna R að úthluta A ekki búsetuúrræði samkvæmt lagaákvæðinu á þessum tíma fæli í sér saknæma og ólögmæta háttsemi sem R bæri ábyrgð á. Í dómi Landsréttar kom fram að löggjafinn hefði meðal annars með framangreindum lögum nr. 59/1992 og lögum um félagsþjónustu sveitarfélaga nr. 40/1991 sett reglur um þjónustu við fatlað fólk í samræmi við þær skyldur sem mælt væri fyrir um í 76. gr. stjórnarskrárinnar. Samkvæmt 4. gr. laga nr. 59/1992 var sveitarfélögum falið að útfæra og veita framangreinda þjónustu við fatlað fólk. Landsréttur taldi að það mat sem sveitarstjórnum væri falið í framangreindum lögum, meðal annars í 1. mgr. 10. gr. laganna, tæki mið af sjálfsstjórnarrétti þeirra, sbr. 1. mgr. 78. gr. og því að þau færu sjálf með forræði eigin tekjustofna, sbr. 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Hefðu þau á þeim grundvelli svigrúm til að ákveða forgangsröðun lögbundinna verkefna innan ákveðinna ramma sem og svigrúm til að meta hvert tilvik fyrir sig. Að því leyti gætu sveitarstjórnir þó ekki látið hjá líða að vinna að því með skipulegum og málefnalegum hætti að útfæra og veita þjónustuna. Samkvæmt gögnum málsins hefði fjölgað umtalsvert á biðlistum eftir sértækum húsnæðisúrræðum eftir að sveitarfélög tóku við þjónustu við fatlað fólk frá ríkinu á árinu 2011. Var jafnframt ljóst að unnið hefði verið að því af hálfu R að mæta þeirri þjónustuþörf, meðal annars með sérstakri uppbyggingaáætlun nýrra húsnæðisúrræða frá árinu 2014. R var því talin hafa fullnægt skyldum sínum samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar. Þá vísaði Landsréttur til þess að ekki yrði talið að R hefði brotið gegn 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 með því að taka röska sex mánuði í afgreiðslu á umsókn A eða að dráttur R á úthlutun sértæks húsnæðisúrræðis hefði grundvallast á ólögmætum sjónarmiðum eða brotið gegn ákvæðum laga nr. 59/1992 eða laga nr. 40/1991. Að lokum var ekki talið að á R hvíldu jákvæðar skyldur til að veita A aðgang að sértæku búsetuúrræði á grundvelli 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu enda fælu þau ákvæði ekki í sér rétt til húsnæðis. Að öllu framangreindu virtu taldi Landsréttur að A, B og C hefðu ekki sýnt fram á að R hefði brotið gegn þeim skyldum sem á henni hvíldu samkvæmt lögum og var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu R staðfest.
A, B og C Flóki Ásgeirsson gegn
Reykjavíkurborg Ebba Schram
Dómkröfum stefnenda um miskabætur, skaðabætur og endurgreiðslu kostnaðar var hafnað þar sem ekki var talið sannað að vera á biðlista í um þrjú og hálft ár eftir félagslegu úrræði fæli við svo búið í sér bótaskylda háttsemi stefnda, eða kostnað eða miska sem stefndi bæri ábyrgð á lögum samkvæmt .
Kærður varð úrskurður héraðsdóms þar sem máli A gegn S og SV var vísað frá dómi á þeim grundvelli að málatilbúnaður A samræmdist ekki d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í málinu krafðist A þess að viðurkennt yrði að vegna fötlunar sinnar hefði hún átt rétt á sólarhringsþjónustu frá S og SV frá 8. nóvember 2012, þegar niðurstöður úr mati á stuðningsþörf hennar lágu fyrir. Jafnframt krafðist hún peningagreiðslu sem samsvaraði kostnaði af sólarhringsþjónustu frá sama tíma og til 30. apríl 2013, þegar nýr samningur um þjónustu við A tók gildi. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að A hefði ekki sýnt fram á að hún hefði lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn viðurkenningarkröfu sinnar enda væri réttur hennar til þjónustu úr hendi S og SV óumdeildur. Að því er laut að fjárkröfu A hefði engin grein verið gerð fyrir vinnuframlagi eða útgjöldum vegna þjónustu við A eða hvort skilyrðum þjónustutilboðs og samningsdraga hefði verið fullnægt af hálfu A á umræddu tímabili. Væri kröfugerð A því svo vanreifuð að efnisdómur yrði ekki lagður á fjárkröfur hennar. Enn fremur gætu dómstólar ekki ákvarðað fjárhæð bóta sem A ætti rétt á úr hendi S og SV enda gengi slíkt í berhögg við 2. gr. stjórnarskrár. Með hliðsjón af framangreindu var úrskurðurinn staðfestur.
Máli var vísað frá dómi vegna vanreifunar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A gegn B, C og D var vísað frá dómi á þeim grundvelli að málatilbúnaður A samræmdist ekki e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í málinu krafði A B, C og D óskipt um tiltekna peningagreiðslu og kvað kröfuna vera „skuldakröfu“ en ekki skaðabótakröfu. Í dómi Hæstaréttar kom m.a. fram að krafa A væri um peningagreiðslu vegna vanrækslu á að veita þjónustu sem skylt hefði verið að veita lögum samkvæmt. Krafan væri ekki um efndir á samningi, enda hefði þjónustusamningur frá árinu 2012 verið efndur samkvæmt efni sínu allt þar til nýr samningur öðlaðist gildi. Krafa A væri því ekki „skuldakrafa“ heldur skaðabótakrafa, en A hefði ekki hagað grundvelli málsins til samræmis við það eðli kröfunnar. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.
Máli vísað frá dómi vegna vanreifunar.
Í málinu krafðist S ógildingar á ákvörðun R um að synja beiðni hennar um beingreiðslusamning sem gerði henni kleift að fá fulla þjónustu á eigin heimili vegna fötlunar. Fyrir lá að frá maí 2013 hafði S notið beingreiðslusamnings við R sem fól meðal annars í sér greiðslu fyrir tiltekinn tímafjölda í félagslega heimaþjónustu, liðveislu og stuðningsfjölskyldu. Auk þess nýtti S skammtímavistun á heimili fyrir mikið fatlaða einstaklinga aðra hverja viku, en þar fyrir utan bjó hún í séríbúð í húsi foreldra sinna. Krafa S var reist á því að lög stæðu til þess að auka ætti greiðslur R samkvæmt samningnum þannig að hún ætti þess kost að njóta þjónustu samkvæmt honum á þann hátt að hún gæti búið að fullu í íbúðinni sinni. Taldi hún að með ákvörðuninni hefði R brotið gegn ýmsum reglum stjórnsýsluréttar, skert stjórnarskrárvarinn rétt hennar samkvæmt 1. mgr. 71. gr. og 76. gr. stjórnarskrárinnar og farið í bága við þann rétt sem fötluðum væri áskilinn í lögum nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga, lögum nr. 59/1992 um málefni fatlaðs fólks og samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Í dómi Hæstaréttar kom fram að umþrætt ákvörðun R fæli í sér synjun á því að veita S þjónustu umfram það sem reglur R um beingreiðslusamninga mæltu fyrir um. Ákvæði laga nr. 40/1991 og 59/1992 legðu ekki ríkari skyldur á R um að veita S þjónustu en fram kæmu í reglunum. Þá var talið að markmiðslýsingar í reglugerð nr. 1054/2010 um þjónustu við fatlað fólk á heimili sínu og ákvæði samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, sem ekki hefði verið lögfestur á Íslandi, gætu ekki aukið þær skyldur um þjónustu við fatlað fólk sem á R væru lagðar samkvæmt lögum. Var því hafnað að ákvörðun R væri haldin slíkum efnisannmörkum að það ætti að leiða til ógildingar hennar. Loks var ekki fallist á að sú skipan sem væri á húsnæðismálum A færi í bága við 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar. Samkvæmt framansögðu var R sýknað af kröfu S.
Félagsþjónusta sveitarfélaga. Réttindi fatlaðra. Ógilding stjórnvaldsákvörðunar. Sýkna.
Í málinu krafðist B ógildingar á ákvörðun R um synjun á beiðni hans um sólarhringsaðstoð á heimili hans vegna fötlunar, sem hann taldi sig eiga tilkall til á grundvelli 76. gr. stjórnarskrárinnar og 42. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga. Fyrir lá að B hafði frá árinu 2008 notið félagslega heimaþjónustu á grundvelli samnings við íslenska ríkið en verkefni sem samningurinn tók til voru færð til sveitarfélaga frá 1. janúar 2011. Samningurinn kvað á um það að B og móðir hans skyldu sjá um að veita honum þjónustu vegna búsetu hans á eigin heimili, en þjónustan fólst í félagslegri heimaþjónustu, liðveislu utan vinnustaðar og frekari liðveislu, gegn mánaðarlegri greiðslu eins og nánar var kveðið á um í samningnum, sbr. heimild í VII. kafla laga nr. 40/1991 og 24. og 25. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðs fólks. Af hálfu B var allt frá ársbyrjun 2011 knúið á um endurskoðun samningsins, einkum þannig að hann veitti honum rétt til sólarhringsaðstoð, og var hin umþrætta ákvörðun R kynnt með bréfi árið 2013. Var sú ákvörðun einkum reist á því að B hefði valið sér að búa á eigin heimili og við þær aðstæður væri ekki unnt að verða við þessari kröfu hans. Honum stæði á hinn bóginn til boða svonefnt sértækt búsetuúrræði, sem áður hafði verið nefnt sambýli, þar sem hann nyti sólarhringsaðstoðar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að á R hvíldi sú skylda að tryggja B aðstoð sem hann ætti rétt til vegna fötlunar sinnar, sbr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Um skyldu R að þessu leyti væru nánari fyrirmæli í lögum nr. 40/1991 og nr. 59/1992. R veitti B ýmsa þjónustu á grundvelli laganna sem fæli í sér persónulegan stuðning og aðstoð sem miðaði að því að rjúfa félagslega einangrun sem væri nauðsynleg til þess að koma í veg fyrir dvöl á stofnun. Ekki var fallist á með B að á skorti að honum hefði verið upplýst um grundvöll ákvörðunar R að synja kröfu hans. Þá var hvorki séð að R hefði ekki haft nægar upplýsingar né að B hefði ekki átt þess kost að koma að sjónarmiðum sínum áður en ákvörðunin var tekin. Var því fallist á með héraðsdómi að ekki væri fram komið að R hefði brotið gegn reglum stjórnsýsluréttar við meðferð kröfu B á þann hátt að það ætti að leiða til þess að ákvörðunin yrði felld úr gildi. Loks var ekki talið að R hefði við meðferð málsins komið þannig fram við B að í því hefði falist ólögmæt meingerð í hans garð sem veitti honum rétt til miskabóta, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var R sýknað af kröfum B.
Ágreiningur um hvort stefnandi hefði fengið lágmarksaðstoð skv. 76. gr. stjórnarskrár vegna fötlunar sinnar.
Deilt um skyldur sveitarfélags gagnvart fötluðu fólki.