Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
7 dómar fundust
Lykilorð: Matsnefnd eignarnámsbóta
V krafðist þess að felldir yrðu úr gildi nánar tilgreindir hlutar þriggja úrskurða matsnefndar eignarnámsbóta og að staðfest yrði að honum bæri ekki að greiða H, E, Á og A bætur vegna þeirra. Í úrskurði Landsréttar var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að undirliggjandi fjárkrafa V á hendur A að baki aðalkröfu V hefði verið fallin niður fyrir fyrningu þegar málið var höfðað. Með hinum kærða úrskurði hefði málinu á hendur H, E og Á verið vísað frá vegna vanreifunar. Fram kom að þegar umrædd kröfugerð V væri lesin í heild yrði ekki talið að framsetning hennar í stefnu væri svo torskilin og óskýr að hún færi í bága við ákvæði d- og e- liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Ekkert annað væri komið fram í málinu sem leiddi til þess að vísa bæri því frá dómi. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur hvað varðar A en felldur úr gildi hvað varðaði H, E og Á.
G o.fl., eigendur 76,5625% hluta af jörðinni Reykjahlíð, kröfðu Í um bætur á grundvelli 3. mgr. 42. gr. laga nr. 60/2013 um náttúruvernd vegna friðlýsingar umhverfis- og auðlindaráðherra 10. ágúst 2019 á vatnasviði Jökulsár á Fjöllum. Matsnefnd eignarnámsbóta komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri hægt að ákvarða G o.fl. bætur vegna óvissu um fjárhagsleg áhrif friðlýsingarinnar á ætlaða framtíðarnýtingu G o.fl. á landsréttindum þeirra og hafnaði því bótakröfu þeirra. Höfðuðu G o.fl. þá mál gegn Í til ógildingar á úrskurði matsnefndarinnar. Í dómi Landsréttar var fallist á þá niðurstöðu matsnefndarinnar að þegar til friðlýsingarinnar kom hefðu verið til staðar takmarkanir á landsréttindum G o.fl. sem hefðu gert það að verkum að framtíðarnýting til orkuöflunar hefði hvorki verið raunhæf né líkleg. Því væri ekki uppfyllt ákvæði 1. mgr. 42. gr. laga nr. 60/2013 um að skerðingin sem fólst í friðlýsingunni hefði falið í sér skerðingu landsréttinda umfram það sem teljast mætti til almennra takmarkana eignarréttar. Var fallist á þá niðurstöðu matsnefndarinnar að ekki væru skilyrði til að ákvarða G o.fl. bætur. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu Í af kröfum G o.fl.
Guðrún María Valgeirsdóttir, R3 ehf, Bryndís Jónsdóttir, Sigurður Jónas Þorbergsson, Sigurður Baldursson, Garðar Finnsson og Hilmar Finnsson og Gísli Sverrisson (
Sigmar Aron Ómarsson lögmaður)
gegn
íslenska ríkinu (
Ásta Sóllilja Sigurbjörnsdóttir lögmaður)
Ekki var fallist á kröfu stefnenda um að felldur yrði úr gildi úrskurður matsnefndar eignanámsbóta og var stefndi íslenska ríkið því sýknað af þeirri kröfu.
L, sem fengið heimild til eignarnáms á spildum úr landi G o.fl. í tilefni af framkvæmdum við að reisa og reka flutningsvirkið Suðurnesjalínu 2 á Reykjanesi, studdi eignarnámið rökum um almenningsþörf samkvæmt áskilnaði 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Í kjölfarið fór L þess á leit við matsnefnd eignarnámsbóta að sér yrði heimiluð umráðataka hins eignarnumda lands samkvæmt heimild í 14. gr. laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms, áður en fram færi mat á fjárhæð eignarnámsbóta, og studdi hann þá kröfu sína sömu rökum og áður var getið. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að þegar L beindi erindum til matsnefndar eignarnámsbóta um umráðatöku samkvæmt 14. gr. laga nr. 11/1973 hefði honum borið að færa fyrir því rök að skilyrðum þeirrar lagagreinar væru fullnægt. Þótt vera kynni að saman gætu farið í ákveðnum tilvikum sjónarmið sem byggju að baki mati á almenningsþörf samkvæmt 72. gr. stjórnarskrárinnar og sjónarmið því til stuðnings að fullnægt væri skilyrðum 14. gr. laga nr. 11/1973 væri ekki sjálfgefið að svo væri. Réðist niðurstaðan af atvikum hverju sinni og væri þá til þess að líta að mat samkvæmt stjórnarskrárákvæðinu réðist oftar ekki af langtímahagsmunum en mat samkvæmt 14. gr. á hinn bóginn eingöngu af sjónarmiðum þar sem hagsmunir til skemmri tíma réðu för. Af þessu leiddi að almennt stoðaði það eignarnema ekki í beiðni um umráðatöku samkvæmt 14. gr. laga nr. 11/1973 að láta við það eitt sitja að endurtaka þau rök sem hann hefði áður fært fram fyrir því að fullnægt væri áskilnaði 72. gr. stjórnarskrárinnar, heldur yrði hann hið minnsta að rökstyðja að þeir hagsmunir færu saman við hagsmuni hans af því að fá með stoð í 14. gr. laga nr. 11/1973 fljótt umráð hins eignarnumda. Var L ekki talinn hafa fært fram fyrir matsnefnd eignarnámsbóta rök sem að lögum gátu leitt til þeirrar niðurstöðu að fallist yrði á beiðni hans um umráðatöku. Af þeim sökum var talið að brostið hefði lagaskilyrði af hálfu matsnefndar eignarnámsbóta til að verða við beiðnum L um umráðatöku hins eignarnumda lands og var úrskurður nefndarinnar sem reistur var á röngum lagagrundvelli því felldur úr gildi.
Sveitarfélagið K breytti skipulagi svæðis sem Ó leigði landspildu á, þannig að svæðið skyldi nýtt sem íbúðarhúsabyggð. Við það skertust réttindi Ó. Samkomulag tókst milli aðilanna um að fela matsnefnd eignarnámsbóta að meta réttindi Ó yfir hluta leigulandsins, en öðrum hluta hélt hann, ásamt húsi sem þar stóð. K neitaði að greiða samkvæmt úrskurði nefndarinnar en Ó krafðist bóta samkvæmt honum. Talið var að nefndin hafi ekki verið bær að lögum til þess að taka að sér að ákvarða bætur þar sem ekkert eignarnám hefði farið fram. Væri úrskurðurinn því markleysa og yrði krafa Ó ekki reist á honum. Þar sem málatilbúnaður hans var eingöngu byggður á úrskurðinum var málið talið vanreifað af hans hálfu og því óhjákvæmilegt að vísa því frá héraðsdómi.
Sveitarfélagið K breytti skipulagi svæðis sem I og G leigðu landspildu á, þannig að svæðið skyldi nýtt sem íbúðarhúsabyggð. Við það skertust réttindi I og G. Samkomulag tókst milli aðilanna um að fela matsnefnd eignarnámsbóta að meta réttindi I og G yfir hluta leigulandsins, en öðrum hluta héldu þau, ásamt húsi sem þar stóð. K neitaði að greiða samkvæmt úrskurði nefndarinnar en I og G kröfðust bóta samkvæmt honum. Talið var að nefndin hafi ekki verið bær að lögum til þess að taka að sér að ákvarða bætur þar sem ekkert eignarnám hefði farið fram. Væri úrskurðurinn því markleysa og yrði krafa I og G ekki reist á honum. Þar sem málatilbúnaður þeirra var eingöngu byggður á úrskurðinum var málið talið vanreifað af þeirra hálfu og því óhjákvæmilegt að vísa því frá héraðsdómi.
Bragi Árnason (Steingrímur Þormóðsson hrl.) gegn Þorvaldi Helgasyni Kristínu Eddu Gunnarsdóttur og Connie Maria Cuesta-Schmiedl (Jónas A. Aðalsteinsson hrl.)