Dómstólaleit

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í nóvember 2007 hafði þremur aðilum verið gert í sameiningu að greiða L tilgreinda fjárhæð. Á grundvelli dómsins var að kröfu L gert fjárnám í mars 2008 í þremur fasteignum eins málsaðilans. Endurrit úr gerðabók vegna þessa fjárnáms var afhent sýslumanni til þinglýsingar degi síðar og var L gert að greiða þinglýsingargjald að fjárhæð 1.350 krónur vegna fjárnámsins og 729.360 krónur í stimpilgjald. L krafðist endurgreiðslu þessa stimpilgjalds þar sem lagastoð hefði skort fyrir töku þess. Talið var að stoð yrði ekki fundin fyrir skyldu til greiðslu stimpilgjalds af endurriti fjárnámsgerðar í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 36/1978 um stimpilgjald, eins og ákvæðið hljóðaði fyrir breytingu með 1. gr. laga nr. 168/2008, enda yrði fjárnámsendurrit hvorki lagt að jöfnu við skuldabréf né gæti það talist til tryggingarbréfa. Þá var talið að ákvæði 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar stæði því í vegi að 1. mgr. 24. gr. laga nr. 36/1978 yrði beitt með lögjöfnun í þessu skyni. Var því fallist á með héraðsdómi að sýslumann hefði skort lagaheimild til að krefjast greiðslu stimpilgjalds þegar endurriti fjárnámsgerðarinnar var þinglýst.

SV hf. var óskylt að greiða stimpilgjald samkvæmt lögum nr. 36/1978 um stimpilgjald er félagið óskaði eftir því í framhaldi af samruna þess við SR hf. að það yrði skráður þinglýstur eigandi að fasteignum sem höfðu verið í eigu síðarnefnda félagsins.

H, sem selt hafði fiskiskip úr landi, var á grundvelli laga nr. 36/1978 gert að greiða stimpilgjald af afsali. Innti H greiðsluna af hendi með fyrirvara um endurgreiðslu, sem hann síðan krafðist á grundvelli þess að álagningin bryti gegn ákvæðum 65. og 72. gr. stjórnarskrár. Vísaði H í því sambandi til þess að með 7. og 8. tl. 1. gr. laga nr. 157/1998, um breytingu á lögum nr. 36/1978, hafi skylda til greiðslu stimpilgjalds vegna sölu á kaupskipum úr landi verið felld niður. Talið var að játa yrði löggjafanum víðtækt vald til að ákvarða, hvaða atriði skuli ráða af eða á um skattskyldu. Þá þótti undanþáguheimild laganna ekki brjóta í bága við jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Kröfum H var samkvæmt þessu hafnað.

S samdi um nýja greiðslutilhögun fjögurra lána samkvæmt skuldabréfum með veði í fasteign hans. Lánin voru þá í vanskilum að miklu leyti og heildarskuld hærri en upphaflegur höfuðstóll hvers um sig vegna áfallinna verðbóta, vaxta og bankakostnaðar. Var skuld vegna eins lánsins endurnýjuð með nýju skuldabréfi, en í hinum tilvikunum var borgunarskilmálum breytt með viðauka við upphaflegt skuldabréf, þar sem tilgreindur var nýr höfuðstóll, er svaraði til þáverandi heildarskuldar. Talið var rétt að skýra lög nr. 36/1978 um stimpilgjald á þann veg, að við stimplun þessara skuldaskjala hafi það ekki átt að skipta máli, að hinar ógreiddu skuldir S voru jafnframt í vanskilum, þegar endurnýjun eða skilmálabreyting átti sér stað. Samkvæmt 26. gr. laganna bar þannig í fyrsta tilvikinu að greiða hálft stimpilgjald skuldabréfa, sbr. 24. gr., af allri fjárhæð hins nýja skuldabréfs. Samkvæmt 8. gr. laganna bar í hinum tilvikunum að greiða fullt stimpilgjald eftir 24. gr. af mismuninum milli hins nýja höfuðstóls og upphaflegrar fjárhæðar skuldabréfsins, en að öðru leyti væri breytingin stimpilfrjáls. Var héraðsdómur staðfestur og íslenska ríkinu gert að endurgreiða stimpilgjald sem áskilið hafði verið umfram þetta.