Dómstólaleit

A höfðaði mál gegn TR þar sem hún krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna fjártjóns sem A varð fyrir er heimili hennar var selt nauðungarsölu auk miskabóta. A hafði sótt um endurhæfingarlífeyri, tekjutryggingu, uppbót vegna framfærslu og tengdar greiðslur hjá TR á árinu 2016. Með bréfi árið 2017 tilkynnti TR að greiðslur til A á árinu 2016 hefðu verið endurreiknaðar og að um ofgreiðslu til A hefði verið að ræða. Byggði krafan á því að A hefði verið með erlendar tekjur sem ekki hefðu legið fyrir þegar greiðslur til hennar fóru fram. Þar sem A greiddi ekki kröfuna var gert fjárnám í tveimur eignum áfrýjanda, annars vegar heimili hennar og hins vegar sumarbústaðalóð í hennar eigu. Heimili A var síðan selt nauðungarsölu árið 2019. Í dómi Landsréttar kom fram að við endurútreikning á bótarétti A hafi TR tekið mið af því að samkvæmt upplýsingum úr skattframtali A 2017 hefði hún haft aðrar tekjur sem ekki lágu áður fyrir. Ráðið yrði að starfsmenn TR hefðu fylgt viðeigandi reglum við endurútreikning á bótarétti A en þrátt fyrir það lægi fyrir að endurkrafa TR hafi verið reiknuð of há vegna takmarkaðra upplýsinga sem TR hafði um tekjur A. Þegar litið væri til ákvæða þágildandi laga nr. 100/2007 um almannatryggingar var talið að A hefði mátt vita að henni bar að eiga frumkvæði að því að tilkynna TR um launatekjur sem hún fékk erlendis frá. Gat hún af þeim sökum ekki gert ráð fyrir að fá greiddar óskertar bætur frá TR. Var því miðað við að TR hefði á grundvelli almennra reglna kröfuréttar verið heimilt að krefja A um endurgreiðslu ofgreidds endurhæfingarlífeyris og bóta sem honum tengdust. Þrátt fyrir það lá fyrir að hjá TR hefði almennt verið fylgt því verklagi við innheimtu krafna vegna ofgreiðslu lífeyris að kalla sérstaklega eftir upplýsingum um eðli tekna, lægju upplýsingar um það ekki fyrir hjá stofnuninni, en þetta hefði ekki verið gert í tilviki A. Í ljósi vanrækslu TR hefði stofnunin ekki gætt að leiðbeiningar- og rannsóknarskyldu sem á henni hvíldi. Ennfremur hefði TR ekki gætt jafnræðis með þessari framkvæmd. Auk þess var litið svo á að TR hefði brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýslulaga með því að leggja ekki fullnægjandi mat á nauðsyn þess að krefjast nauðungarsölu á heimili áfrýjanda en fyrir lá að nauðungarsölu hafði aldrei verið beitt vegna krafna TR og var því sérstaklega brýnt að stofnunin vandaði undirbúning við ákvarðanatöku um hvort forsendur væru til að setja kröfuna í slíkt innheimtuferli. Þá lá ekki fyrir hvort TR hefði metið sérstaklega hvort unnt hefði verið að ná fram fullnustu kröfunnar með nauðungarsölu á sumarbústaðlóð A fremur en heimili hennar. Var því fallist á með A að TR hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi við innheimtu endurkröfunnar og krafa hennar um viðurkenningu á bótaskyldu TR tekin til greina.