Dómstólaleit

Árið 2000 skipaði félagsmálaráðherra V í embætti framkvæmdastjóra Jafnréttisstofu til næstu fimm ára en samhliða því starfi var hún formaður stjórnar Leikfélags Akureyrar. Árið 2002 tók hún þátt í ráðningu nýs leikhússtjóra hjá leikfélaginu. Í áliti kærunefndar jafnréttismála frá sama ári var sú ákvörðun talin stangast á við 1. mgr. 24. gr. laga nr. 96/2000 og komst héraðsdómur að sömu niðurstöðu ári síðar. Í kjölfar dómsins óskaði V eftir fundi með ráðherra, sem haldinn var skömmu síðar. Í upphafi fundarins lýsti ráðherra því yfir að hún nyti ekki lengur trausts hans og lagði að henni að láta sjálf af störfum. Á það féllst V og gaf ráðherra þá út fréttatilkynningu þess efnis að þau hefðu orðið sammála um að hún léti af störfum. Hálfu ári síðar féll dómur Hæstaréttar um ráðningu leikhússtjórans þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að leikfélagið hefði ekki brotið gegn lögum nr. 96/2000. V krafði Í um bætur vegna starfslokanna og byggði á því að hún hefði látið af störfum að kröfu ráðherra og án sakar af hennar hálfu. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að engin rök hefðu verið færð fyrir því að ekki hefði mátt ná því markmiði ráðherrans að skapa frið um starfsemi Jafnréttisstofu með því að V viki tímabundið úr starfi þar til Hæstiréttur hefði dæmt í máli leikfélagsins, eins og hún lagði til. Með þessu var talið að ekki hefði verið virt regla um meðalhóf við töku stjórnvaldsákvörðunar. Þá yrði að líta svo á að með eindregnum yfirlýsingum sínum á fundinum hafi ráðherra stytt sér leið að settu marki með því að knýja V í reynd til að fallast á að láta af starfinu. Var þessi leið talin ósamrýmanleg þeirri meginreglu stjórnsýsluréttar að óheimilt sé að undirbúningur og úrlausn máls miði að því að komast hjá að fylgja lögboðinni málsmeðferð, sem ætlað sé að tryggja réttaröryggi aðila. Var því talið að ráðherra hefði bakað Í skaðabótaskyldu gagnvart V. Með hliðsjón af dómaframkvæmd og aðstæðum í málinu var talið hæfilegt að Í greiddi V 6.000.000 krónur í bætur og hafði þá verið tekið tillit til miskabóta, sem hún átti rétt til á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, og greiðslu til hennar, sem þegar hafði verið innt af hendi og svaraði til 6 mánaða launa.

G vann sem flugumsjónarmaður hjá Í hf. Með vísan til ákvæða kjarasamnings stéttarfélags G og Í hf. og þess að hún vann ein á vöktum krafðist hún að fá greidd laun sem vaktstjóri. Í dómi Hæstaréttar var fallist á með héraðsdómi að umdeilt ákvæði kjarasamningsins væri ekki skýrt um það atriði sem um væri deilt. Hins vegar væri ljóst af gögnum málsins að við gerð kjarasamningsins hefði af hálfu stéttarfélagsins verið gerð krafa um að flugumsjónarmaður fengi laun samkvæmt launaflokki vaktstjóra við þær aðstæður, er við áttu um starf G. Þessari kröfu hafði verið hafnað af hálfu Í hf. og ákvæði þar að lútandi því ekki tekið inn í kjarasamninginn. Með vísan til þessa var ekki talið að G gæti með stoð í kjarasamningi náð fram kröfu um vaktstjóralaun. Var héraðsdómur um sýknu Í hf. af kröfum G því staðfestur.

G, sem gegndi starfi deildarstjóra á félagsmálastofnun sveitarfélagsins A, höfðaði mál gegn A til greiðslu skaðabóta vegna brota A á jafnréttislögum. Taldi G starf sitt og starf deildartæknifræðings hjá A jafnverðmæt, en í starfsmati sem fram fór á nokkrum störfum hjá A árið 1996, þar á meðal á framangreindum tveimur störfum, voru störfin metin til sama stigafjölda. Var krafa G reist á því að hún ætti að njóta sömu kjara og deildartæknifræðingur. G var talin hafa leitt verulegar líkur að því, að starf hennar og deildartæknifræðings hafi verið svo sambærileg að inntaki og ytri búnaði, að henni hafi verið mismunað í kjörum hjá A í skilningi ákvæða jafnréttislaga. A yrði að sýna fram á, að svo hafi ekki verið gert á grundvelli kynferðis. A var ekki talinn hafa fært haldbær rök að því, að markaðssjónarmið hafi átt að leiða til svo mismunandi kjara þegar litið væri til stöðu þessara starfa í stjórnkerfi A. Tókst A ekki að sanna, að hlutlægar og málefnalegar ástæður hafi ráðið kjaramuninum, en mismunandi kjarasamningar gætu ekki réttlætt mismun starfskjara kvenna og karla í skilningi jafnréttislaga. Var því fallist á kröfu G, sem hún var ekki talin hafa glatað fyrir fyrningu eða tómlæti.