F ehf. og Í ehf. gerðu með sér leigusamning árið 2013 þar sem F ehf. tók á leigu fasteign í eigu Í ehf. til ársins 2035 í því skyni að reka þar hótel. Vegna aðstæðna sem rekja mátti til Covid-19 faraldursins var hótelinu lokað frá 1. apríl 2020 til 31. mars 2021. Jafnframt greiddi F ehf. aðeins 20% af leigureikningi fyrir apríl 2020 og fjárhæð sem svaraði til 20% af heildarkröfu samkvæmt útgefnum reikningum fyrir janúar, febrúar og mars 2021, en greiddi ekki frekar móttekna leigureikninga á lokunartíma. Í málinu krafði Í ehf. F ehf. um vangoldnar leigugreiðslur samkvæmt leigusamningnum fyrir mánuðina apríl til og með september 2020 að frádregnum tilgreindum innborgunum. F ehf. krafðist sýknu af greiðslukröfu Í ehf. og að ákvæði leigusamnings um leigugreiðslur yrði vikið til hliðar allan tímann sem hótelinu var lokað. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að skilyrðum 3. mgr. 11. gr. leigusamnings aðila, þar sem samið var um áhrif ófyrirsjáanlegra atvika á gagnkvæma efndaskyldu (force majeure), hafi verið fullnægt í byrjun apríl 2020. Framangreint ástand hafi varað allt þar til F ehf. naut að nýju tekna af sölu á gisti- og veitingaþjónustu ári síðar á grundvelli samnings við S. Hefði F ehf. því ekki vanefnt greiðsluskyldu sína. Samningsákvæðið tæki einungis til þess tíma þegar efndahindrun væri til staðar og leiddi auk þess ekki til þess að krafa félli niður. Niðurstaða um það hvort greiðsluskylda F ehf. væri fallin niður réðist alfarið af því hvort efni væri til að víkja til hliðar grein 6.1 í samningi aðila um greiðslu leigu á grundvelli reglna um brostnar forsendur eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Landsréttur féllst á það með héraðsdómi að ekki kæmi til álita að beita reglunni um brostnar forsendur. Rétturinn vísaði til þess að 36. gr. laga nr. 7/1936 fæli í sér undantekningu frá meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og bæri almennt að beita varúð við beitingu hennar. Ganga yrði út frá því að leigusamningurinn hafi byggst á hagsmunamati tveggja jafnsettra aðila í viðskiptum. Samkvæmt honum hafi leigugreiðslur ekki tekið mið af afkomu í rekstri hótelsins. Ráðið yrði af dómaframkvæmd að nokkuð mikið þurfi til að koma svo að ákvæðum samnings af þessum toga milli jafnsettra aðila yrði vikið til hliðar eða breytt vegna atvika sem síðar koma til. Samningsaðilar þurfi því almennt sjálfir að bera áhættuna af því ef aðstæður breytist á samningstímanum. Framangreind sjónarmið eigi sérstaklega við um langtímasamninga þegar aðstæður breytist tímabundið á hluta samningstímans. Fjárhagsupplýsingar gæfu til kynna að rekstur F ehf. hafi verið mjög erfiður á þeim tíma sem ágreiningur aðila standi um en að vandinn hafi verið tímabundinn. Allan lokunartímann hafi F ehf. haft hið leigða húsnæði til umráða. Með vísan til alls þessa taldi Landsréttur ekki efni til að líta svo á að ósanngjarnt væri af hálfu Í ehf. að bera fyrir sig ákvæði leigusamningsins um greiðslu leigu. Var F ehf. því gert að greiða Í ehf. eftirstöðvar leiguskuldarinnar auk þess sem sýknað var af kröfum F ehf.
Leigusamningi vikið til hliðar að hluta á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936.
Stjórnarskrá. Tjáningarfrelsi. Atvinnufrelsi. Friðhelgi eignarréttar. Meðalhóf. Frávísun máls að hluta frá héraðsdómi. BAT OY og BAT Ltd. kröfðust viðurkenningar á því að þeim væri heimilt að birta í fjölmiðlum texta, sem fjallaði um breytingar á útliti umbúða á tóbaksvörum, sem fyrirtækin framleiddu, í kjölfar breytinga á reglum um heiti slíkra vara, þrátt fyrir að það væri bannað samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002. Ennfremur kröfðust þau viðurkenningar á því að heimilt væri að hafa tóbak eða vörumerki tóbaks frá þeim sýnilegt viðskiptavinum á útsölustöðum, þrátt fyrir ákvæði 6. mgr. 7. gr. sömu laga. Ekki var talið að ákvæði laganna, sem bönnuðu birtingu umrædds texta, stönguðust á við 73. gr. eða önnur ákvæði stjórnarskrárinnar. Hæstiréttur komst hins vegar að þeirri niðurstöðu að með algjöru banni 6. mgr. 7. gr. laganna við að sýna tóbak á sölustöðum hefði löggjafinn farið út fyrir þau mörk, sem 73. gr. og 75. gr. stjórnarskrár settu, enda hefði ekki verið sýnt fram á nauðsyn þess að láta bannið ná til verslana þar sem helst þeir, sem vildu kynna sér tóbak og kaupa það, ættu erindi. Kröfugerð BAT OY og BAT Ltd. miðaði að því að fá viðurkennt að heimilt væri að hafa tóbaksvörur sýnilegar viðskiptavinum, án þess að sá réttur væri nánar afmarkaður með tilliti til þess hvar eða hvernig það yrði gert. Ekki þótti unnt að fallast á hana, enda yrði að telja að löggjafanum væri heimilt að setja skorður við því að heilsuspillandi vörur á borð við tóbak væru í augsýn annarra viðskiptavina en þeirra, sem vildu kaupa þær. Í ljósi aðstæðna þótti óhjákvæmilegt að vísa þessum lið í kröfugerð BAT OY og BAT Ltd frá héraðsdómi.
JT S.A., JTF OY og S kröfðust viðurkenningar á því að S væri heimilt að hafa tóbaksvörur frá JT S.A. sýnilegar viðskiptavinum verslunar sinnar þrátt fyrir bann 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir. Þá var ennfremur krafist viðurkenningar á að JT S.A. væri heimilt að birta í fjölmiðlum texta, sem fjallaði um breytingar á heitum tóbaksvara fyrirtækisins í tilefni af nýjum reglum um það atriði, og að JT og JTF væri heimilt að miðla tilteknum upplýsingum um vörurnar til S, þrátt fyrir bann 3. mgr. 7. gr. sömu laga. Á það var fallist að miðlun upplýsinga um umræddar vörur til S, sem hafði leyfi til sölu á tóbaksvörum, stangaðist ekki á við ákvæði laganna, sem miðuðu fyrst og fremst að því að girða fyrir hverskonar auglýsingar á tóbaksvörum til almennings. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að ákvæði laganna, sem bönnuðu birtingu umrædds texta, stönguðust ekki á við 72., 73. og 75. gr. stjórnarskrárinnar eða ákvæði mannréttindasáttmála Evrópu. Ennfremur var staðfest að bannið væri bindandi án tillits til þess hvort rétt hefði verið, í samræmi við tilskipun 98/34//EB, að tilkynna Eftirlitsstofnun EFTA um þær breytingar, sem urðu á þágildandi tóbaksvarnarlögum með lögum nr. 95/2001, og án tillits til þess hvort umrædd ákvæði kynnu að vera í andstöðu við 11. og 36. gr. EES-samningsins, sbr. lög nr. 2/1993. Hæstiréttur komst hins vegar að þeirri niðurstöðu að með algjöru banni 6. mgr. 7. gr. laganna við að sýna tóbak á sölustöðum hefði löggjafinn farið út fyrir þau mörk, sem 73. og 75. gr. stjórnarskrár settu, enda hefði ekki verið sýnt fram á nauðsyn þess að láta bannið ná til verslana þar sem helst þeir, sem vildu kynna sér tóbak og kaupa það, ættu erindi. Verslun S taldist sérverslun fyrir tóbaksvörur og því var fallist á kröfu um að heimilt væri að hafa tóbaksvörur frá JT S.A. sýnilegar viðskiptavinum í versluninni.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tveimur kröfuliðum af þremur í máli tveggja erlendra fyrirtækja á hendur íslenska ríkinu var vísað frá dómi. Var þess annars vegar krafist að viðurkennt yrði að fyrirtækjunum væri heimilt þrátt fyrir ákvæði 1. töluliðar 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir að miðla tilteknum staðreyndum varðandi tóbaksvörur til tiltekinnar tóbaksverslunar hér á landi og hins vegar að öðru fyrirtækinu yrði með vísan til 3. töluliðar sama ákvæðis heimilað að birta tiltekinn texta í íslenskum fjölmiðlum. Fallist var á að áskilnaður um lögvarða hagsmuni stæði því ekki í vegi að fyrirtækin gætu fengið dóm um fyrstnefnda kröfuliðinn auk þess sem krafan þótti nægilega skýr og afmörkuð til að dómur yrði lagður á hana, sbr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi síðari kröfuliðinn var tekið fram að textinn væri afmarkaður og auðvelt að henda reiður á efni hans. Vafalaust væri að breyting sú, sem um væri fjallað í textanum, gæti haft áhrif á sölu til neytenda. Var fallist á að fyrirtækið gæti haft lögvarða hagsmuni af því að textinn yrði birtur í fjölmiðlum hér á landi. Var úrskurðurinn að því er varðaði þessa tvo kröfuliði því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka þá til efnismeðferðar