Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
7 dómar fundust
Lagagrein: 13. gr. laga nr. 95/2000 — Lög um fæðingar- og foreldraorlof
B höfðaði mál á hendur V og Í og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála, þar sem staðfest var ákvörðun Fæðingarorlofssjóðs um að synja umsókn B um greiðslur úr sjóðnum. B krafðist þess jafnframt að viðurkennt yrði með dómi að hann ætti rétt til greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði. Byggði B á því að hann hefði sem starfsmaður Eftirlitsstofnunar EFTA átt rétt á fæðingarorlofi á grundvelli samnings sem eftirlitsstofnunin gerði við belgíska ríkið 22. desember 1994. Sá samningur hefði öðlast lagagildi í Belgíu án sérstakrar innleiðingar í landsrétt ríkisins og þar með hefði verið fullnægt áskilnaði 2. mgr. 21. gr. laga nr. 144/2020 um fæðingar- og foreldraorlof um að B hafi átt rétt á fæðingarorlofi samkvæmt lögum hlutaðeigandi ríkis. Með dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að framangreindur samningur veitti B ekki þann rétt sem hann byggði á í málinu heldur byggði réttur hans til fæðingarorlofs á starfsreglum Eftirlitsstofnunar EFTA. Jafnvel þótt fallist yrði á að samningurinn hefði lagagildi þá hefði áfrýjandi ekki sýnt fram á að hann hefði átt „rétt samkvæmt lögum hlutaðeigandi ríkis um fæðingarorlof“ í skilningi 2. mgr. 21. gr. laga nr. 144/2020. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða að B ætti ekki rétt til fæðingarorlofs samkvæmt lögum nr. 144/2020. Þá var jafnframt ekki fallist á að reglur stjórnsýsluréttar hafi verið brotnar við meðferð málsins. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að sýkna V og Í af kröfum B.
Stefnandi höfðaði málið til að fá hnekkt þeirri niðurstöðu stjórnvalda að hann ætti ekki rétt til greiðslu sem hann hafði sótt um úr fæðingarorlofssjóði. Honum hafði verið synjað um greiðslu vegna þess að hann uppfyllti ekki skilyrði laga um þátttöku á innlendum vinnumarkaði í sex mánuði fyrir fæðingardag barns, en stefnandi taldi að taka ætti einnig tillit til starfstímabils hans erlendis. Það starf sem stefnandi gegndi hjá stofnun í öðru EES-ríki á ávinnslutímabili réttinda reyndist ekki hafa veitt honum rétt samkvæmt lögum þess ríkis um fæðingarorlof. Þar sem slíkt er áskilið í skýru og ótvíræðu ákvæði íslenskra laga var ekki fallist á kröfur stefnanda í málinu.
Stefnandi höfðaði málið á hendur íslenska ríkinu til heimtu skaðabóta vegna brota á skuldbindingum þess samkvæmt EES-samningnum. Stefndi, íslenska ríkið, var sýknað af kröfum stefnanda þar sem ekki voru uppfyllt skilyrði skaðabótaskyldu.
A höfðaði mál á hendur Í og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála, þar sem staðfest var niðurstaða fæðingarorlofssjóðs um útreikning greiðslna í fæðingarorlofi til A. Taldi A að úrskurðurinn færi í bága við EES-samninginn. A hafði verið búsett og starfandi í Danmörku á 12 mánaða viðmiðunartímabili sem lauk sex mánuðum fyrir fæðingarmánuð barns. Þar sem að A hafði ekki haft neinar tekjur hér á landi á tímabilinu voru henni ákvarðaðar lágmarksgreiðslur samkvæmt þágildandi lögum um fæðingar og foreldraorlof. Undir rekstri málsins í héraði var leitað ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins með spurningum um hvort áskilið væri samkvæmt nánar tilgreindum reglum sem gilda á Evrópska efnahagssvæðinu að EES-ríki reikni greiðslur í fæðingarorlofi eftir viðmiðunartekjum út frá heildarlaunum á vinnumarkaði á öllu svæðinu. Jafnframt hvort það bryti í bága við reglur sem þar gilda að einungis væri tekið tillit til heildarlauna á innlendum vinnumarkaði. Í ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins sagði að skylda til að koma í veg fyrir að farandlaunþegar yrðu verr settir við það að nýta sér rétt til frjálsrar farar fæli í sér að bætur til þeirra skyldu vera hinar sömu og þær hefðu verið ef launþegi hefði ekki neytt þess réttar. Þar af leiðandi bæri að reikna viðmiðunartekjur launþega, vegna starfstímabils í öðru EES-ríki, út frá áætluðum tekjum launþega í sambærilegri stöðu og með sambærilega starfsreynslu og hæfi og launþegi í því ríki þar sem sótt væri um bæturnar. Hæstiréttur tók fram að þótt að ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins væru ekki bindandi að íslenskum rétti hefðu þau í réttarframkvæmd verið lögð til grundvallar við skýringu á efni EES-reglna. Að baki því væri sú grundvallarregla EES-samningsins að stuðla að samkvæmni í skýringum á EES-reglum og þar með samræmdri framkvæmd EES-samningsins. Þrátt fyrir þetta yrði að fallast á það með héraðsdómi að Fæðingarorlofssjóður hefði ekki getað virt að vettugi skýr og afdráttarlaus fyrirmæli laga nr. 95/2000 við ákvörðun um greiðslu úr sjóðnum til A. Því var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sýkna Í.
Stefnandi sem hafði verið í framhaldsnámi í Danmörku og fullu starfi þar, var barnshafandi þegar hún fluttist til Íslands og hóf störf þar. Við ákvörðun greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði var einungis miðað við heildarlaun sem hún fékk greidd á innlendum vinnumarkaði, og krafðist stefnandi ógildingar á ákvörðuninni og úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála. Leitað var ráðgefandi álits EFTA dómstólsins sem taldi að miða ætti fjárhæð bóta sem hefði aflað tekna í öðru EES-ríki á því tímabili sem miðað sé við samkvæmt landslögum, við tekjur launþega með sambærilega starfsreynslu og hæfi og sem gegni sviðuðu starfi í því EES-ríki þar sem sótt er um bætur. Þrátt fyrir ákvæði 3. gr. laga nr. 2/1993 um að skýra skuli lög og reglur, að svo miklu leyti sem við á, til samræmis við EES-samninginn var ekki talið að ákvæði gæti leitt til þess að litið yrði framhjá skýrum orðum íslenskra laga. Var kröfu stefnanda því hafnað.
Máli vísað frá dómi án kröfu. Stefnandi ekki talinn eiga lögvarða hagsmuni og einnig var vísað til 2. mgr. 25. gr. eml.
Ekki var fallist á kröfu S um greiðslu úr Fæðingarorlofssjóði þar sem hann uppfyllti ekki skilyrði 1. mgr. 13. gr. laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof og 4. gr. þágildandi reglugerðar nr. 909/2000 um greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði og greiðslu fæðingarstyrks um að hafa verið samfellt í sex mánuði á innlendum vinnumarkaði fyrir upphafsdag fæðingarorlofs en greiðslur slysadagpeninga til S höfðu fallið niður tæpum tveimur mánuðum fyrir þann dag. Þá var talið að ekki hefði verið leitt í ljós að T hefði gefið S rangar upplýsingar, vanrækt upplýsingaskyldu sína eða að dráttur hefði orðið á afgreiðslu á umsókn hans um þessar greiðslu er leiða ættu til skaðabótaskyldu T. Var T því sýknað af kröfum S.