Dómstólaleit

J og Þ störfuðu hjá Í hf. sem framleiddi og seldi ísþykknivélar. Í ráðningarsamningum þeirra var að finna ákvæði um trúnaðarskyldu m.a. varðandi viðskipta- og atvinnuleyndarmál. Rekstri Í hf. var hætt og var J og Þ sagt upp störfum. Í hf. gerði síðan samning við O ehf. um kaup á vörubirgðum, lausafjármunum, framleiðsluaðferðum, tæknilegum upplýsingum, einkaleyfum og viðskiptasamböndum Í hf. Í samningnum kom m.a. fram að O ehf. hefði rétt til að framfylgja og fullnusta trúnaðarskyldur starfsmanna. Eftir að J og Þ létu af störfum hjá Í hf. hófu þeir hönnun og þróun á ísstrokkum sem þeir létu framleiða og seldu síðan. O ehf. stefndi J og Þ og krafðist þess að þeim yrði með dómi bannað að framleiða og/eða selja ísstrokka í ísþykknivélar af tiltekinni gerð. Talið var að Í hf. hafi ekki getað, án samþykkis og vitundar J og Þ, framselt skyldur þeirra samkvæmt ráðningarsamningum sem þegar hafði verið slitið og því ekki hægt að byggja kröfur á því að J og Þ hafi verið bundnir af ákvæðum ráðningarsamninganna. Þá var ekki talið að J og Þ hafi nýtt sér atvinnuleyndarmál við gerð ísstrokkanna þannig að þeir hafi brotið gegn 27. gr. þágildandi samkeppnislaga. Voru J og Þ því sýknaðir af kröfum O ehf.

O krafðist þess að lagt yrði bann við því að J og Þ, sem höfðu verið starfsmenn Í, framleiddu eða seldu ísstrokka af tiltekinni tegund eða sambærilega vélarhluti. Í maí 2003 keypti O birgðir og rekstrarfjármuni Í og var tekið fram í samningnum að O fengi framseldan rétt Í til að framfylgja og fullnusta ákvæði ráðningarsamninga núverandi og fyrrverandi starfsmanna Í um trúnaðarskyldur. O byggði á því að J og Þ hefðu nýtt sér trúnaðarupplýsingar, sem þeir hefðu komist yfir í störfum hjá Í, við framleiðslu ísvéla. Krafa hans var einkum reist á því að J og Þ væru bundnir trúnaði og þagnarskyldu samkvæmt ákvæðum ráðningarsamninga þeirra við Í. Í héraðsdómi var ekki talið á færi O að byggja á þessum samningum og voru J og Þ þegar af þeirri ástæðu sýknaðir vegna aðildarskorts O. Á hinn bóginn byggði O sjálfstætt á því að háttsemi J og Þ væri í andstöðu við 2. og 3. mgr. 27. gr. þágildandi samkeppnislaga nr. 8/1993. Ekki var tekin afstaða til þessarar málsástæðu í héraðsdómi og var án þess ekki talið unnt að sýkna J og Þ vegna aðildarskorts O. Af þessum ástæðum og þar sem bersýnilega var talin þörf á kunnáttu sérfróðra meðdómsmanna til að leysa úr öðrum málsástæðum, sem vörðuðu tæknileg atriði, var ekki komist hjá því að ómerkja héraðsdóm ásamt meðferð málsins frá upphafi aðalmeðferðar.

Sóknaraðilarnir G hf., G A/S og G AB, kröfðust þess að lagt yrði lögbann við nánar tilgreindum athöfnum J, fyrrverandi forstjóra G A/S og framkvæmdastjóra G hf., og fyrirtækis hans, R hf., sem J hafði stofnað eftir að honum var vikið úr starfi hjá G A/S. Fyrir lá að J hafði sjálfur íhugað að segja upp störfum sínum hjá sóknaraðilum og efna til samkeppnisrekstrar og leitað lögfræðiráðgjafar um réttarstöðu sína í því sambandi. Var ekki talið að J hefði með þessu brotið gegn trúnaðarskyldu við sóknaraðila, enda var ósannað að hann hefði gripið til ráðstafana til að hrinda þeim áformum í framkvæmd á meðan hann starfaði hjá sóknaraðilum. J var hins vegar talinn hafa rofið trúnað við þá með því að senda lögmanni sínum eintök af samningum við tíu stærstu viðskiptavini G hf., auk annarra gagna, í því skyni að metið yrði hvort umræddar verslanir gætu hætt viðskiptum við sóknaraðila og tekið í stað þess upp viðskipti við J og R hf. Fallist var á að þetta hefði gefið sóknaraðilum tilefni til fyrirvaralausrar riftunar á samningum aðila. Við uppsögnina varð virkt ákvæði í ráðningarsamningi J við G A/S um að J væri óheimilt að stunda samkeppnisrekstur í allri Skandinavíu. Þótti þessi orðnotkun óskýr og voru sóknaraðilar látnir bera hallann af óskýrleika samningsins að þessu leyti. Samkvæmt því var ekki talið að J hefði skuldbundið sig til að hefja ekki samkeppni við sóknaraðila hér á landi. Ekki var talið sannað að J og R hf. hefðu með starfsemi sinni brotið gegn 27. gr. laga nr. 8/1993 og yrði lögbann heldur ekki reist á brotum þeirra á öðrum ákvæðum laganna. Aðgerðir J til að stofna til samkeppnisrekstrar eftir að sóknaraðilar slitu einhliða ráðningu hans þóttu eigi heldur hafa skapað skilyrði til að beita lögbanni gegn starfsemi hans á grundvelli almennra reglna um trúnaðarskyldu vinnuréttar. Lögbannskröfu sóknaraðila var samkvæmt þessu hafnað.

P starfaði hjá Áburðarverksmiðju ríkisins og naut réttinda og bar skyldur samkvæmt lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Með lögum nr. 89/1994 var ríkisfyrirtækið lagt niður og rekstur þess falinn hlutafélagi. Í lögunum var ákvæði þess efnis að starfsmönnum Áburðarverksmiðju ríkisins skyldi boðið sambærilegt starf hjá hlutafélaginu og þeir gegndu áður hjá ríkisfyrirtækinu. P tók við starfi hjá hlutafélaginu en stefndi ríkinu til greiðslu biðlauna á þeim grundvelli, að staða hans hjá ríkinu hefði verið lögð niður. Talið var, að skýr dómafordæmi leiddu til þeirrar niðurstöðu að nýja staðan yrði ekki talin sambærileg hinni fyrri, þar sem P hefði ekki notið hinna sérstöku réttinda starfsmanna ríkisins í hinu nýja starfi sínu, svo sem biðlaunaréttar. Ekki var fallist á að lengdur uppsagnarfrestur hjá hlutafélaginu gæti komið í stað biðlaunaréttarins. Þar sem ósannað var, að P hefði með samningum við hlutafélagið fallið frá biðlaunarétti sínum á hendur ríkinu var ríkið dæmt til að greiða P fjárhæð biðlauna í sex mánuði.

T starfaði hjá Áburðarverksmiðju ríkisins og naut réttinda og bar skyldur samkvæmt lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Með lögum nr. 89/1994 var ríkisfyrirtækið lagt niður og rekstur þess falinn hlutafélagi. Í lögunum var ákvæði þess efnis að starfsmönnum Áburðarverksmiðju ríkisins skyldi boðið sambærilegt starf hjá hlutafélaginu og þeir gegndu áður hjá ríkisfyrirtækinu. T tók við starfi hjá hlutafélaginu en stefndi ríkinu til greiðslu biðlauna á þeim grundvelli, að staða hans hjá ríkinu hefði verið lögð niður. Talið var, að skýr dómafordæmi leiddu til þeirrar niðurstöðu að nýja staðan yrði ekki talin sambærileg hinni fyrri, þar sem T hefði ekki notið hinna sérstöku réttinda starfsmanna ríkisins í hinu nýja starfi sínu, svo sem biðlaunaréttar. Ekki var fallist á að lengdur uppsagnarfrestur hjá hlutafélaginu gæti komið í stað biðlaunaréttarins. Þar sem ósannað var, að T hefði með samningum við hlutafélagið fallið frá biðlaunarétti sínum á hendur ríkinu var ríkið dæmt til að greiða T fjárhæð biðlauna í sex mánuði.

H starfaði sem framkvæmdastjóri Áburðarverksmiðju ríkisins og naut réttinda og bar skyldur samkvæmt lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Með lögum nr. 89/1994 var ríkisfyrirtækið lagt niður og rekstur þess falinn hlutafélagi. Í lögunum var ákvæði þess efnis að starfsmönnum Áburðarverksmiðju ríkisins skyldi boðið sambærilegt starf hjá hlutafélaginu og þeir gegndu áður hjá ríkisfyrirtækinu. H tók við starfi framkvæmdastjóra hlutafélagsins en stefndi ríkinu til greiðslu biðlauna á þeim grundvelli, að staða hans hjá ríkinu hefði verið lögð niður. Talið var, að skýr dómafordæmi leiddu til þeirrar niðurstöðu að nýja staðan yrði ekki talin sambærileg hinni fyrri, þar sem H hefði ekki notið hinna sérstöku réttinda starfsmanna ríkisins í hinu nýja starfi sínu, svo sem biðlaunaréttar. Ekki var fallist á að lengdur uppsagnarfrestur hjá hlutafélaginu gæti komið í stað biðlaunaréttarins. Þar sem ósannað var, að H hefði með samningum við hlutafélagið fallið frá biðlaunarétti sínum á hendur ríkinu var ríkið dæmt til að greiða H fjárhæð biðlauna í sex mánuði.