Dómstólaleit

X var ákærður fyrir peningafals með því að hafa sett í umferð tvo fimm þúsund króna seðla sem hann vissi að voru falsaðir, með því að greiða sendli með seðlunum fyrir mat og gos sem hann hafði pantað hjá PP ehf. Með dómi héraðsdóms var X sýknaður og þá aðallega með vísan til þess að verslunarstjóri PP ehf. sem tekið hafði við seðlunum til geymslu þar til lögregla tók við þeim, hafði ekki gefið skýrslu við meðferð málsins. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fyrst héraðsdómur taldi, eftir að hafa metið framburð ákærða og vitna, að nauðsynlegt væri að umræddur verslunarstjóri gæfi skýrslu fyrir dómi, hafi honum borið að beina því til ákæruvaldsins að leiða verslunarstjórann fyrir dóm, sbr. 3. mgr. 128. gr. laga nr. 91/1991, sbr. núgildandi 2. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008, eftir atvikum að undangenginni endurupptöku málsins, sbr. 131. gr. laga nr. 19/1991, sbr. núgildandi 168. gr. laga nr. 88/2008. Var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til frekari gagnaöflunar og málsmeðferðar, svo og til dómsálagningar að nýju.

Í opinberu máli á hendur X var þess krafist af hálfu ákæruvaldsins, eftir að aðalmeðferð var hafin, að heimilað yrði að aflað væri frekari upplýsinga frá tilgreindri rannsóknarstofu, sem framkvæmt hafði rannsókn á tilteknum sönnunargögnum í þágu málsins og varð dómarinn við þeirri ósk. Talið var að þrátt fyrir orðalag í úrskurðarorði héraðsdóms fæli úrskurðurinn í sér að aðalmeðferð skyldi fresta meðan umræddra gagna væri aflað og væri kæruheimild því fyrir hendi samkvæmt a. lið 2. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Vísað var til þess að dómari hefði heimild til að beina því til ákæranda að afla gagna um tiltekin atriði máls eftir því sem honum þyki nauðsyn vera til skýringar á máli, sbr. 3. mgr. 128. gr. laga nr. 19/1991. Taldist dómari samkvæmt því hafa heimild til að verða við kröfu ákæruvaldsins um frestun málsins, enda teldi hann þörf þeirra upplýsinga sem um ræddi. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur.

X var ákærður fyrir tilraun til manndráps, en til vara sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa lagt til A með eggvopni þar sem sá síðarnefndi sat við opinn glugga í ökumannssæti leigubifreiðar við Y og beið greiðslu á ökugjaldi frá X. Hlaut A 18 cm langan skurð vinstra megin á hálsi við atlöguna. Í dómi meirihluta í héraði var komist að þeirri niðurstöðu að sýkna bæri X af ákærunni þar sem enginn hafði séð hver veitti A áverkann auk þess sem annmarkar voru taldir vera á rannsókn lögreglu í málinu og vitnið, E, sem bjó á efstu hæð að Y, hafði borið fyrir dómi að hann hefði séð tvo menn hlaupa af vettvangi. Ekki var fallist á það með meirihluta héraðsdóms að ákveðnir þættir í rannsókn lögreglu á málinu gæfu tilefni til að álykta að hún hefði verið haldin annmörkum. Enn fremur var talið að ástæða hefði verið til að fylgja tilteknum atriðum nánar eftir við meðferð málsins í héraði auk þess sem í niðurstöðu meirihluta í héraði hefði ekki verið tekið tillit til framburðar B í heild fyrir dómi en hann hafði setið í farþegasæti við hlið A þegar atlagan átti sér stað. Af þessum sökum þótti óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar að nýju.

S krafðist þess aðallega að framkvæmdastjóri rannsóknarnefndar umferðarslysa yrði gert að koma fyrir dóm sem vitni í máli ákæruvaldsins á hendur S, og til vara að rannsóknarnefndinni væri skylt að afhenda skýrslu sem hún hafi gert um slys sem málið varðaði. Eins og málið lá fyrir varð engan veginn séð að framkvæmdastjóri rannsóknarnefndarinnar gæti borið neitt um atvik þess af eigin raun. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna aðalkröfu S. Ekki varð útilokað að vitneskja, sem ætla mátti að varamaður í rannsóknarnefnd umferðarslysa hefði aflað sér með því að fara á vettvang slyssins, gæti skipt máli við úrlausn um sakargiftir á hendur S. Af þessari vitneskju kynnu að hafa verið dregnar ályktanir í skýrslu nefndarinnar um slysið. Að því gættu hvernig gögnum var háttað um atvik að slysinu var fallist á það með S, að tilefni væri til að skýrslunnar yrði aflað við meðferð málsins. Ekki hefði á það reynt hvort ákærandi myndi neita að sinna tilmælum héraðsdómara um að útvega skýrsluna til afnota í málinu og yrði því neitað stæði enn til athugunar hvort tilefni væri til að beita ákvæðum laga um meðferð einkamála með lögjöfnun um skyldu til afhendingar skjalsins. Þá stæði að auki enn óleyst hvort þagnarskylda kynni að girða fyrir að reglum þessum yrði beitt til að knýja á um afhendingu skýrslunnar, en til þess yrði ekki tekin afstaða nema vörslumaður hennar bæri það fyrir sig og ætti kost á að láta málið til sín taka að þessu leyti fyrir dómi. Var lagt fyrir héraðsdómara að taka málið að því leyti til löglegrar meðferðar.

G var ákærður fyrir ölvunarakstur. Reyndist vínandamagn í blóðsýni vera 1,51‰. Fyrir héraðsdómi neitaði G sök og óskaði eftir því að rannsókn á vínandamagni í blóðsýni yrði endurtekin. Var orðið við þeirri ósk og sýndi ný rannsókn sömu niðurstöðu og sú fyrri. Óskaði G þá eftir því að gerð yrði DNA rannsókn á blóðsýninu til að staðreyna hvort það væri úr honum. Héraðsdómari varð ekki við beiðni G og kærði hann ákvörðunina. Talið var að ekki væru efni til að hnekkja mati héraðsdómara um að frekari rannsókn væri ekki nauðsynleg til skýringa á málinu, sbr. 3. mgr. 128. gr. laga nr. 19/1991. Var ákvörðun hans því staðfest.

X var ákærður fyrir að hafa átt í kynferðissamabandi við þrettán ára gamla stúlku. Við aðalmeðferð fyrir héraðsdómi bar stúlkan, að X hefði komið til síðbúinnar fermingarveislu sinnar og þá verið kunnugt um tilefnið, en upplýsingar um þetta komu ekki fram í rannsóknargögnum lögreglu. Talið var, að fullt tilefni hefði verið til frekari skýringar þessa atriðis við meðferð málsins í héraði, en ekkert var vikið að þessu í niðurstöðum héraðsdóms. Þótti ekki verða séð, að héraðsdómari hefði lagt sérstakt mat á trúverðuleika framburðar stúlkunnar og væri mat hans á framburði X óskýrt. Að þessu virtu þótti ekki verða hjá því komist að ómerkja sýknudóm héraðsdóms og vísa málinu heim í hérað til nýrrar aðalmeðferðar og dómsálagningar.