Dómstólaleit

Með 8. gr. laga nr. 165/2010, sem tóku gildi 31. desember 2010, var nýjum málslið bætt við 1. mgr. 55. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt sem felldi niður samsköttun með félögum í slitameðferð. Í febrúar 2011 sótti G ehf. um heimild til samsköttunar með dótturfélögum sínum fyrir árið 2010 og síðari rekstrarár. Með ákvörðun RSK í maí 2011 var umsókninni hafnað með vísan til þess að fyrirtæki í slitameðferð gætu ekki notið samsköttunar, sbr. 1. mgr. 55. gr. laga nr. 90/2003 eins og henni var breytt með lögum nr. 165/2010. Í málinu var deilt um hvort umrædd lagabreyting hefði falið í sér afturvirka skattlagningu fyrir gjaldárið 2011 sem bryti í bága við 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrár. Í dómi Hæstaréttar var rakið að það færi eftir eðli skatts við hvaða tímamark miða skyldi þegar metið væri hvort skattalöggjöf væri í andstöðu við umrætt ákvæði, en í því tilliti myndaðist stofn til tekjuskatts aðila, sem hefði á hendi atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi, samfellt frá upphafi árs til loka þess meðal annars með öflun tekna og tilurð frádráttarbærra gjalda. Áðurgreind lagabreyting hefði ekki tekið gildi fyrr en lokið var meginhluta þeirra atvika sem réðu efni skattskyldu G ehf. í skilningi 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrár. Samkvæmt þessu var felld úr gildi ákvörðun ríkisskattstjóra um að synja G ehf. og dótturfélögum hans um heimild til samsköttunar vegna gjaldársins 2011.

Hinn 28. apríl 2007 gerðu hluthafar í L ehf., sem þá voru Á og H og faðir H, samning við LV ehf. um kaup síðarnefnda félagsins á öllum hlutum í óstofnuðu einkahlutafélagi í eigu hluthafa L ehf. Samkvæmt samningnum átti að skipta félaginu út úr L ehf. og inn í það renna tilgreindar fasteignir L ehf. Var S ehf. stofnað 30. júní 2007 en í stofnsamningi félagsins kom fram að hluthafar í L ehf. fengju við skiptingu þess hlutafé í S ehf. í samræmi við hlutafjáreign þeirra í hinu skipta félagi. Sama dag var haldinn hluthafafundur í L ehf. þar sem samþykkt var að skipta félaginu. Í kjölfarið framseldu hluthafar í S ehf. alla hluti félagins til LV ehf. í samræmi við kaupsamninginn. Greiddu Á og H fjármagnstekjuskatt af söluhagnaði hlutabréfanna en með úrskurði ríkisskattstjóra voru skattstofnar þeirra endurákvarðaðir vegna gjaldársins 2008. Kröfðust Á og H að úrskurðurinn yrði felldur úr gildi og endurgreiðslu fjárhæða sem svöruðu til greiðslna sem þau höfðu innt af hendi í samræmi við hann. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar skipting L ehf. átti sér stað hefðu Á og H þegar ráðstafað hlut sínum í S ehf. með kaupsamningi 28. apríl 2007. Hefðu þau því aldrei fengið hlutabréf í því félagi nema að nafninu til og gagngjaldsskilyrði 1. mgr. 52. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt því ekki verið fullnægt. Hefðu slíkir samningar verið taldir fela í sér ráðstöfun á eignum og réttindum frá því félagi sem skipt væri til kaupanda hins óstofnaða félags og skattyfirvöldum því verið talið rétt að ákveða að kaupverðið skyldi fært til tekna félagsins sem skipt væri, sbr. 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003. Í þessu máli reyndi hins vegar á skattalegu áhrifin gagnvart hluthöfum sem ráðstafað hefðu hlutum sínum í óstofnuðu félagi fyrir hlutinn í félaginu sem skipt væri. Við skiptingu L ehf. hefði hlutafé félagsins lækkað og það verið fært yfir í annað félag. Þótt Á og H hefðu ráðstafað hlutnum sínum í S ehf. áður en skipting L ehf. fór formlega fram yrði greiðsla sem innt var af hendi vegna lækkunar hlutafjár við skiptinguna talinn arður, sbr. 2. málslið 4. mgr. 11. gr. laga nr. 90/2003, enda hefði hún farið fram lögum samkvæmt. Var talið að Á og H hefðu hagað skattskilum sínum í samræmi við það og krafa þeirra því tekin til greina.

M krafðist þess að sá hluti úrskurðar héraðsdóms er laut að ákvörðun skattstjórans um álagningu tekjuskatts og útsvars á sóknaraðila vegna tekjuársins 2001 yrði felldur úr gildi. Tekið var fram að tekjur M umrætt ár, sem mynduðu stofn til útreiknings tekjuskatts og útsvars, hefðu verið fengnar sem laun frá hlutafélagi, bætur úr almannatryggingum og loks sem ellilífeyrir frá Lífeyrissjóðnum Framsýn en sá þáttur nam tæplega fimmtungi af samanlögðum tekjum M. Sakarefni málsins varðaði aðeins álagningu skatts á þennan hluta tekna M og þá einungis að því leyti, sem lífeyrisgreiðslur gætu talist vera vextir, verðbætur og önnur ávöxtun af innborguðum iðgjöldum en M vefengdi ekki að skattur væri réttilega lagður á meginhluta tekna hennar umrætt ár. Í ljósi þess að málsókn M var reist á því að fá skattálagningu endurskoðaða að því er varðaði eitt tiltekið atriði var talið að krafa hennar hefði gengið langt út yfir markmiðið með málsókninni. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.