H höfðaði mál gegn LSR og krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að lífeyrisréttindi hans hjá B-deild LSR, sem hann ávann sér með greiðslu iðgjalda á tímabilinu 1. september 1976 til 31. ágúst 1978, verðbættust samkvæmt reglum 3. og 4. mgr. 28. gr. laga nr. 1/1997 um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, sbr. 3. málslið 1. mgr. 30. gr. sömu laga. Byggði H á því að hann uppfyllti skilyrði síðastgreinds ákvæðis þar sem hann hefði á árabilinu 1976 til 1979 starfað í samfleytt þrjú ár sem grunnskólakennari og ætti því réttindi hjá sjóðnum vegna þriggja ára eða lengri greiðslutíma. LSR reisti sýknukröfu sína á hinn bóginn á því að H uppfyllti ekki skilyrði um þriggja ára greiðslutíma þar sem hann hefði lagt niður störf í 12 daga sökum verkfalls kennara á umræddu tímabili og iðgjöld hefðu ekki verið greidd á þeim tíma. Í dómi Landsréttar kom fram að réttindi sjóðfélaga í lífeyrissjóðum væru varin af 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og að við túlkun lagaákvæða sem varði þessi réttindi beri dómstólum að meta hvort löggjafinn hafi meðal annars gætt sjónarmiða um skýrleika lagaheimilda. Jafnframt var verkfallsþátttaka H engu talin breyta um að hann teldist hafa starfað í þjónustu ríkisins í full þrjú ár. Þá var rakið að við setningu laga nr. 1/1997 hafi orðalagi ákvæða um verðtryggingu geymdra lífeyrisréttinda verið breytt frá því að vísa til „starfs í þjónustu launagreiðanda sem aðild á að sjóðnum“ yfir í að miða við „greiðslutíma“. Núgildandi ákvæði 3. málsliðar 1. mgr. 30. gr. laga nr. 1/1997 væri ekki afdráttarlaust um hvort hlé á lífeyrisgreiðslum vegna verkfallsþátttöku valdi því að sjóðfélagi verði ekki talinn hafa náð þriggja ára greiðslutíma en lögskýringargögn með ákvæðinu gæfu ekki til kynna að með orðalagsbreytingunni hafi staðið til að takmarka þegar áunnin réttindi þeirra sem náð hefðu þriggja ára ráðningartíma þegar lagabreytingin tók gildi. Var því ekki talið að túlka skyldi ákvæði 3. málsliðar 1. mgr. 30. gr. laga nr. 1/1997 með þeim hætti að í því hafi falist slík réttindaskerðing. Með hliðsjón af framangreindu var fallist kröfu H.
V höfðaði mál gegn L og Í og krafðist þess að ógilt yrði sú ákvörðun stjórnar L að leggja ákvæði 6. mgr. 23. gr. laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins til grundvallar iðgjaldagreiðslum hans í lífeyrissjóðinn. Jafnframt krafðist V þess að viðurkennt yrði að við ákvörðun lífeyrissjóðsiðgjalda hans bæri að miða við raunveruleg grunnlaun hans samkvæmt 1. og 3. mgr. 23. gr. laganna. Í dómi Landsréttar kom fram að V væri talinn hafa fært nægileg rök fyrir því að hann hefði orðið fyrir tjóni með því að ákvæði 6. mgr. 23. gr. hefði verið lagt til grundvallar iðgjaldagreiðslum hans en ekki 1. og 3. mgr. ákvæðisins, gert grein fyrir því í hverju það hefði verið fólgið og hver væru tengsl þess við málsatvik og því stæði 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að leyst yrði úr viðurkenningarkröfu hans fyrir dómi. Jafnframt var rakið að viðurkenningarkrafa V lyti meðal annars að skyldu Í til þess að greiða iðgjöld til lífeyrissjóðsins samkvæmt 3. mgr. 23. gr. laga nr. 1/1997 og því hefði V verið heimilt að beina þeirri kröfu sinni í málinu að Í, sbr. 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991. Var því ekki fallist á kröfu Í um sýknu um að því yrði gert að þola dóm í málinu um viðurkenningarkröfu V á grundvelli aðildarskorts samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Hvað varðaði kröfu V um ógildingu á ákvörðun L var vísað til þeirra laga sem giltu um starfsemi L og gagna málsins og lagt til grundvallar að stjórn L hefði áður en ákvörðunin var tekin aflað nægjanlegra upplýsinga til þess að geta lagt mat á það hver væru eðlileg viðmiðunarlaun samkvæmt ákvæði 6. mgr. 23. gr. laga nr. 1/1997. Þá hefði ákvörðun stjórnar L verið rökstudd og byggð á málefnalegum forsendum auk þess sem ekki var talið að ákvörðunin fæli í sér mismunun sjóðfélaga. Þar sem krafa V um ógildingu á ákvörðun L varðaði ekki með sama hætti skyldur Í var Í með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 sýknað af þeirri kröfu.
Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins var sýknaður af öllum dómkröfum stefnanda, en hann krafðist þess í málinu að ákvörðun stjórnar sjóðsins um að miða fjárhæð iðgjalda stefnanda í lífeyrissjóðinn við tiltekin viðmiðunarlaun yrði ógilt og að viðurkennt yrði að við ákvörðun lífeyrissjóðsiðgjalda hans bæri að miða við raunveruleg grunnlaun hans. Var ekki fallist á að ákvörðun sjóðsins færi í bága við ákvæði 23. gr. laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Íslenska ríkið var einnig sýknað af dómkröfum stefnanda, en á hendur því voru þær kröfur einar gerðar að því yrði gert að þola dóm í málinu.
Í málinu kröfðust H ehf. og A endurgreiðslu á fjárhæðum sem þeir höfðu innt af hendi til Í, annars vegar fyrir svonefnda tollkvóta og hins vegar sem greiðslu á magntolli fyrir landbúnaðarafurðir sem þeir hefðu flutt inn á grundvelli heimildar sem þeir hefðu áunnið sér með greiðslu fyrir tollkvóta. Talið var að þótt A hefði samkvæmt gögnum málsins sótt um tollkvóta í eigin nafni og fengið honum úthlutað og innt af hendi þær greiðslur til Í, sem krafist væri endurgreiðslu á, yrði að líta svo á að það hefði verið gert í umboði H ehf. A, sem deild í félaginu, gæti ekki átt sjálfstæð réttindi eða borið slíkar skyldur að deildin fullnægði skilyrðum 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til þess að geta átt aðild að dómsmáli. Fór H ehf. því einn með þá hagsmuni sóknarmegin, sem deilt var um í málinu. Ekki var fallist á með H ehf. að gildandi viðmið við álagningu á magntolli samkvæmt 1. mgr. 12. gr. tollalaga nr. 88/2005 færi í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn var talið að reglur 65. gr., sbr. 65. gr. B, í búvörulögum nr. 99/1993 um að ráðherra hefði frjálst val um það, þegar umsóknir bærust um meiri innflutning vöru en tollkvóta hennar nam hverju sinni, hvort hlutkesti skyldi ráða úthlutun eða hvort leita skyldi tilboða í heimildir til innflutnings samkvæmt tollkvótunum, hefði farið í bága við fyrrgreind ákvæði stjórnarskrárinnar. Í þessari skipan hefði falist að ráðherra gæti einhliða ákveðið hvort greiða skyldi gjald fyrir tollkvóta eða ekki, en slík gjaldtaka væri allsherjarréttarlegs eðlis og teldist skattheimta að því leyti til að lagaheimildir til hennar þyrftu að uppfylla skilyrði þau, sem gerð væru til fullgildrar sköttunarheimildar. Loks var talið að krafa um endurgreiðslu oftekinna skatta, sem með réttu væri reist á lögum nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda, væri ekki bundin því skilyrði að sá, sem hana gerði, sannaði að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna hinnar ólögmætu skattheimtu, þótt sú regla kynni að hafa gilt fyrir gildistöku laganna. Yrði eðli málsins samkvæmt að miða við að álagning gjaldsins hefði haft áhrif á rekstur H ehf. og að sönnunarbyrði um annað hvíldi á Í. Samkvæmt framansögðu var fallist á endurgreiðslukröfu H ehf. vegna þeirra fjárhæða sem hann hafði greitt fyrir tollkvóta.
Lífeyrisskuldbindingar.
D höfðaði mál gegn lífeyrissjóðnum L og krafðist þess í fyrsta lagi að felld yrði úr gildi ákvörðun stjórnar L um að lífeyrir D skyldi miðast við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákvörðuð af kjararáði 23. febrúar 2010. Í öðru lagi að viðurkennt yrði að lífeyrir D skyldi frá 1. febrúar 2010 miðast við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákvörðuð af kjararáði 4. júlí 2008. Í þriðja lagi að viðurkennt yrði að lífeyrisgreiðslur samkvæmt öðrum kröfulið ættu frá sama degi að taka breytingum í samræmi við 3. mgr. 24. gr. laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. D hafði gegnt starfi forstjóra ríkisspítala fram til ársins 1995 og var ekki um það deilt að honum hefði verið heimilt að velja að lífeyrir hans yrði miðaður við laun forstjóra Landspítalans. D hóf töku lífeyris 1. febrúar 2010. Talið var að ákvörðun stjórnar L um að miða lífeyri D við ákvörðun kjararáðs um laun forstjóra Landspítalans 23. febrúar 2010 hefði ekki samræmst 2. og 6. mgr. 24. gr. laga nr. 1/1997, enda hefði borið að miða upphaflegan lífeyri D við laun forstjóra Landspítalans eins og þau voru við starfslok hans. Aftur á móti var ekki fallist á kröfu D um að miðað yrði við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákveðin af kjararáði 4. júlí 2008 þar sem ráðið hafði í ákvörðun sinni ekki greint milli launa fyrir dagvinnu og yfirvinnu. Í dómi Hæstaréttar kom síðan fram að D hefði samkvæmt 1. mgr. 35. gr. laga nr. 1/1997 haft val um það hvort lífeyrisgreiðslur til hans breyttust til samræmis við breytingar sem yrðu á launum er á hverjum tíma væru greidd forstjóra Landspítalans eða hvort þær skyldu breytast samkvæmt ákvæðum 3. mgr. 24. gr. laganna. Veldi D síðari kostinn yrði hann að hlíta því sem fram kæmi í 4. mgr. 28. gr. laganna um að miða bæri lífeyri hans við breytingar á launum fyrir það starf til ársloka 1996 en eftir það breyttist lífeyririnn í samræmi við meðalhækkanir á launum opinberra starfsmanna fyrir dagvinnu samkvæmt 3. mgr. 24. gr., sbr. 3. mgr. 28. gr. laganna. Var L því sýknaður af þeirri kröfu D að viðurkennt yrði að lífeyrisgreiðslur til hans, sem miðast skyldu við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákveðin af kjararáði 4. júlí 2008, ættu frá og með 1. febrúar 2010 að taka breytingum í samræmi við 3. mgr. 24. gr. laga nr. 1/1997.
M krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að ákvörðun stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins (L) um að hafna umsókn hennar um aðild að A-deild lífeyrissjóðsins væri ólögmæt og að L yrði gert að viðurkenna rétt hennar til aðildar. Hæstiréttur féllst ekki á það með M að ákvæði í samþykktum L, sem takmarkaði aðild að A-deild hans við þá sem ekki ættu kost á að vera í stéttarfélagi, ætti sér ekki viðhlítandi lagastoð eða færi í bága við ákvæði 4. mgr. 3. gr. laga nr. 1/1997. Var það ekki talið ómálefnalegt af hálfu L að takmarka aðildina með þessum hætti. Þá var fallist á það með héraðsdómi að M ætti ekki rétt til aðildar að A-deild L á grundvelli 5. mgr. 3. gr. laga nr. 1/1997 sem og að ákvæði stjórnsýslulaga giltu ekki um ákvarðanir stjórnar L. Var L sýknað af kröfu M.
Þ krafðist viðurkenningar á því að hann ætti rétt til lífeyrisgreiðslna úr B-deild L fyrir tímabil er hann gegndi starfi framkvæmdastjóra S og greiddi í A-deild sjóðsins. Starf Þ hjá S uppfyllti skilyrði laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins til aðildar að L. Með vísan til 8. mgr. 24. gr. laganna átti Þ því ekki, auk launa, jafnframt rétt til ellilífeyris úr hendi L meðan hann gegndi starfi hjá S. Taldi Hæstiréttur að með því að synja Þ um greiðslu ellilífeyris úr B-deild meðan hann gegndi enn starfi sem veitti rétt til aðildar að L hefði sjóðurinn ekki skert áunninn lífeyrisrétt hans. Þá þóttu engin rök standa til þess að gagnálykta frá lagaskilareglu 1. mgr. 37. gr. laganna á þann veg að Þ hafi, þrátt fyrir áðurnefnda 8. mgr. 24. gr. laganna, átt rétt til töku ellilífeyris samhliða því starfi sem hann gegndi, þar sem hann hafi ekki átt kost á að velja á milli þess að greiða iðgjöld til A- eða B-deildar L. Var L því sýknaður af kröfu Þ.
Stefndi, Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins, sýknaður af kröfu stefnanda um aðild að sjóðnum.
B krafðist þess að viðurkennt yrði að skerðing á lífeyrisréttindum hennar sem hún hafði áunnið sér á námstíma samkvæmt lögum nr. 16/1965, sem varð við gildistöku laga nr. 141/1996, sbr. lög nr. 2/1997 um Lífeyrissjóð hjúkrunarfræðinga, hefði verið ólögmæt. Fyrir lá að vegna aldurs átti B þess kost fyrir gildistöku laga nr. 2/1997 að hætta störfum og taka lífeyri samkvæmt eldri lögunum. Hún kaus hins vegar að starfa áfram og hafði því aflað sér réttinda samkvæmt nýju reglunum. Talið var að ætla yrði löggjafanum nokkurt svigrúm til að breyta reglum um L í tímans rás með hliðsjón af breyttum viðhorfum í þjóðfélaginu. Þá yrði að líta til þess að þær breytingar sem gerðar voru með lögum nr. 2/1997 hefðu verið liður í samræmingu á lífeyrisréttindum ríkisstarfsmanna í heild og ávöxtur sameiginlegra viðræðna viðkomandi stéttarfélaga og ríkisvaldsins. Yrði að telja breytingarnar almennar og málefnalegar og að umrædd skerðing hefði náð jafnt til allra þeirra sem höfðu áunnið sér lífeyrisréttindi á námstíma. Jafnframt yrði að telja sýnt fram á að með nýju lögunum hefðu sjóðfélagar fengið umtalsverðar bætur á nokkrum sviðum sem B nyti að einhverju leyti góðs af. Að þessu virtu var talið að skerðing lífeyrisréttinda B sem varð með lögum nr. 2/1997 hefði verið innan þeirra marka sem 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 setur því að unnt sé að skerða eignarréttindi manna án þess að sérstakar bætur komi fyrir. Þar sem telja yrði að B hefði haft alla aðstöðu og forsendur til að kynna sér fyrirhugaðar breytingar og taka afstöðu til þeirra var ekki fallist á að sá skammi tími sem leið frá birtingu til gildistöku nýju laganna gæti leitt til þess að krafa B yrði tekin til greina. Var L því sýknaður af kröfum B.