Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
3 dómar fundust
Lagagrein: 9. gr. laga nr. 107/2001 — Þjóðminjalög
L ehf. krafðist skaðabóta úr hendi Í vegna ákvörðunar Minjastofnunar Íslands 8. janúar 2019 um að skyndifriða þann hluta Víkurkirkjugarðs, sem var innan byggingarreits L ehf. á Landsímareit í miðbæ Reykjavíkur. Deildu aðilar um það hvort ákvörðunin hefði verið háð annmarka er leiddi til bótaábyrgðar og hvort L ehf. hefði orðið fyrir tjóni vegna hennar. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að heimild 1. mgr. 20. gr. laga nr. 80/2012 um menningarminjar yrði ekki beitt til að friða stað, sem þegar nyti lögbundinnar friðunar, til að hindra að framkvæmdir, sem heimilaðar hefðu verið innan hins friðaða svæðis, rýrðu gildi menningarminja utan þess. Til þess að ná slíkum markmiðum hefði Minjastofnun getað beitt öðru nánar tilgreindu úrræði samkvæmt sömu lögum. Féllst Landsréttur því á að ekki hefði staðið lagaheimild til skyndifriðunar þess hluta hins forna kirkjugarðs, sem var innan byggingarreits L ehf. og að með þeirri ákvörðun hefði verið brotið gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Taldi rétturinn að skilyrði bótaábyrgðar á grundvelli sakarreglunnar um ólögmæti og saknæmi væru uppfyllt. Með vísan til matsgerðar dómkvaddra matsmanna var lagt til grundvallar að L ehf. hafi vegna skyndifriðunarinnar orðið af töpuðum leigugreiðslum í [...] daga og að sú fjárhæð næmi 19.726.024 krónum. Ekki var á það fallist að L ehf. hefði sýnt af sér eigin sök er leiddi til niðurfellingar eða takmörkunar á bótaábyrgð Í. Var Í því gert að greiða L ehf. 19.726.024 krónur ásamt tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum.
Ekki var talið að skilyrði 1. mgr. 20. gr. laga um menningarminjar væru uppfyllt og þannig ekki fallist á að skyndifriða hafi mátt hluta byggingarreits stefnanda sem lá að friðlýstum hluta hins forna Víkurgarðs. Þá var heldur ekki talið að meðalhófs hefði verið gætt við skyndifriðunina. Hvað sem því liði var ekki talið að stefnandi hafi sýnt fram á að orsakatengsl væru milli skyndifriðunarinnar og tjóns sem hann hafi orðið fyrir né að umfang slíks tjóns lægju fyrir. Ekki var heldur fallist á að bótaábyrgð mætti fella á stefnda á grundvelli hlutlægrar ábyrgðar, hvorki skv. 53. gr. laga um mennignarminjar né á grundvelli ólögfestra reglna. Var stefndi íslenska ríkið alfarið sýknað af kröfum stefnanda.
X var gefið að sök að hafa brotið gegn tilteknum ákvæðum náttúruverndarlaga og reglugerðar um akstur í óbyggðum með því að hafa ekið ökutæki utan vegar á Skeiðarársandi og valdið þar skemmdum. Í málinu var deilt um hvort sú leið sem X ók umrætt sinn teldist vegur í skilningi laganna. Í dómi Hæstaréttar var litið til þess að umrædd leið hefði lengi verið kunnur slóði og ekin á árum áður til selveiða og til að safna saman rekaviði. Þá lá fyrir að X og félagar hans hefðu um áratuga skeið farið þessa leið vegna leitar að gulli í flaki hollensks Indíafars sem talið er grafið í sandinum, og meðal annars notið liðsinnis Orkustofnunar við þá leit. Loks var litið til þess að slóðinn er merktur inn á kort sem var unnið og gefið út af Kortagerðarstofnun bandaríska varnarmálaráðuneytisins og Landmælingum Íslands árið 1988, og almenningur getur nálgast. Samkvæmt framangreindu taldist umræddur slóði vegur í skilningi náttúruverndarlaga í refsimáli þessu, enda yrði að skýra allan skynsamlegan vafa um það atriði ákærða í hag. Var X því sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins í málinu.