Dómstólaleit

L krafðist þess að hundur sem talinn var í eigu X yrði afhentur sér vegna ætlaðs brots gegn samþykkt um hundahald í Árborg og lögreglusamþykkt fyrir Árnessýslu. Héraðsdómur féllst á kröfu L án þess að X væri gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna við meðferð málsins. Í dómi Hæstaréttar var vísað til 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 og sagt að þessi ákvæði fælu í sér staðfestingu á meginreglu sem ótvírætt gilti á Íslandi. Til hennar heyrði, að eigandi þeirra réttinda og hagsmuna, sem fjallað væri um fyrir dómi, ætti þess kost að gæta þeirra við meðferð máls, nema sérstakar ástæður mæltu samkvæmt eðli máls gegn því, svo sem rannsóknarhagsmunir í opinberu máli. Með því að X hafði ekki verið gefinn kostur á því að gæta hagsmuna sinna í málinu var ekki talið að fyrrgreindrar meginreglu hefði verið gætt nægjanlega. Var því óhjákvæmilegt að fella hinn kærða úrskurð úr gildi og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar úrskurðar á ný.

Uppvíst varð um að hundur í eigu Þ og fjöldkyldu hennar hefði bitið tvö börn, sem komu inn á heimilið, og kröfðust foreldrar annars barnsins þess, að hundurinn yrði aflífaður. Lauk stjórnsýslumeðferð þess máls svo, að heilbrigðisnefnd ákvað að afturkalla áður útgefið leyfi Þ til að halda hundinn á heimili sínu. Höfðaði Þ mál á hendur íslenska ríkinu (Í), sveitarfélaginu B, heilbrigðisnefnd (HN) og heilbrigðiseftirliti (HE) umdæmisins og úrskurðarnefnd samkvæmt 31. gr. laga nr. 7/1998 (Ú). Ú hafði enga lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins og var kröfum Þ á hendur Ú því sjálfkrafa vísað frá dómi. Jafnframt var, sökum vanreifunar, sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi kröfum Þ á hendur Í. Með hliðsjón af ákvæðum laga nr. 7/1998 var talið að B væri réttilega stefnt til aðildar í málinu en ekki HE og HN, sem annast höfðu málið sem lægra sett stjórnvöld í umboði og á ábyrgð B. Fyrir dómi gerði Þ kröfu um ógildingu tiltekinna stjórnsýsluákvarðana. Talið var að Þ hefði óhjákvæmilega orðið að beina kröfum sínum jafnframt að þeim mönnum sem borið höfðu fram stjórnsýslukæru þá er málið var sprottið af, sbr. Hrd. 1997:2856. Að þessu var ekki gætt við höfðun málsins og var því einnig vísað frá dómi kröfum Þ á hendur B. Samkvæmt þessu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um frávísun málsins.

J fékk í september 1988 undanþágu frá banni við hundahaldi fyrir þrjá hunda í Reykjavík. J ræktaði hunda á heimili sínu í borginni og var yfirleitt með fleiri hunda en undanþágan náði til. Sótti hann ekki um sérstakt starfsleyfi fyrir starfsemina. Höfðu lögregla og heilbrigðiseftirlit oft afskipti af hundahaldi J. Í júlí 1996 var leyfi J til hundahalds fellt niður vegna vanskila á leyfisgjaldi og var skorað á hann að afhenda hunda sína hundaeftirlitsmanni. J sinnti því ekki og í september 1996 heimilaði héraðsdómur lögreglu húsleit hjá J til að kanna, hvort hann héldi þar hunda ólöglega. Við húsleitina voru 32 hundar fjarlægðir. Afsalaði J sér 31 hundi, en einn var aflífaður. Höfðaði J mál á hendur Reykjavíkurborg vegna meintrar ólögmætrar töku hundanna og krafðist bóta. Ekki var talið, að J hefði sýnt fram á, að hundaræktun hefði verið atvinnustarfsemi hans á þann veg, að hún hefði notið verndar 75. gr. stjórnarskrárinnar, enda hefði hann ekki haft leyfi að lögum til þeirrar starfsemi. Þá var talið ósannað, að gert hefði verið samkomulag við J þess efnis að hann greiddi einungis leyfisgjald af tveimur til fjórum hundum á ári en hefði heimild til að halda mun fleiri hunda vegna hundaræktunar sinnar. Einnig var talið óumdeilt, að leyfi J til að halda þrjá eða fjóra hunda hefði verið fallið úr gildi, þegar lögregla fjarlægði 32 hunda af heimili hans. Voru aðgerðir gagnvart J taldar réttmætar og samkvæmar lögum og var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Reykjavíkurborgar af kröfum J staðfest.