Dómstólaleit

N tók ákvörðun 26. nóvember 2019 og komst að þeirri niðurstöðu að Í hf. hefði með stöðluðum upplýsingum sínum til neytenda brotið gegn f-, g-, i- og l- liðum 7. gr. laga nr. 33/2013 um neytendalán og f- og k-lið 2. mgr. 12. gr. sömu laga. Í hf. skaut þeirri ákvörðun til áfrýjunarnefndar neytendamála sem kvað upp úrskurð 1. október 2020 þar sem ákvörðun N var staðfest. Í hf. höfðaði mál þetta fyrir héraðsdómi og var með hinum áfrýjaða dómi komist að þeirri niðurstöðu að fella bæri úr gildi framangreindan úrskurð áfrýjunarnefndar neytendamála á þeim forsendum annars vegar að hann hefði verið haldinn efnisannmörkum og hins vegar að málsmeðferð fyrir nefndinni hefði verið ábótavant. Undir rekstri málsins fyrir Landsrétti var ákveðið að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins og beina til hans sjö spurningum um hvernig bæri að túlka tilskipun 2008/48/EB um lánssamninga fyrir neytendur sem var innleidd í íslenskan rétt með lögum nr. 33/2013. Þann 23. maí 2024 kvað EFTA- dómstóllinn upp dóm í máli nr. E-4/23. Í dómi Landsréttar var rakið að tilskipun 2008/48/EB miðaði að fullri samræmingu löggjafar og að kröfur hennar væru því ófrávíkjanlegar. Þá væri ljóst að niðurstaða N, sem staðfest var með úrskurði áfrýjunarnefndar neytendamála, um að staðlaðar upplýsingar Í hf. til neytenda uppfylltu ekki kröfur framangreindra ákvæða laga nr. 33/2013, samræmdist ráðgefandi áliti í dómi EFTA-dómstólsins nr. E-4/23. Þá var ekki fallist á með hinum áfrýjaða dómi að málsmeðferð fyrir nefndinni hefði verið ábótavant. Var það því niðurstaða Landsréttar að ekki væru slíkir annmarkar á úrskurði áfrýjunarnefndar neytendamála 13. október 2020 í máli nr. 11/2019 að fella bæri hann úr gildi. Var N því sýknuð af kröfum Í hf.

E ehf. bauð neytendum lán til allt að 30 daga og var lántakan háð því skilyrði að keypt væri rafbók af E ehf. Rafbókina skyldi annaðhvort staðgreiða eða fá lán til kaupa á henni hjá E ehf. Með ákvörðun í nóvember 2016 taldi N E ehf. hafa brotið gegn tilteknum ákvæðum laga um neytendalán nr. 33/2013. Beindi N tilmælum til E ehf. um úrbætur og lagði bann við því að E ehf. krefði neytendur um greiðslu kostnaðar sem leiddi til hærri árlegrar hlutfallstölu kostnaðar en 50% að viðbættum stýrivöxtum. Þá var E ehf. gert að greiða 2.400.000 króna stjórnvaldssekt. Áfrýjunarnefnd neytendamála staðfesti ákvörðun N með úrskurði í mars 2017 og höfðaði E ehf. í kjölfarið mál gegn N til að fá úrskurðinn felldan úr gildi. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að ekki væri unnt að líta með öðrum hætti á fyrrgreind viðskipti en að kostnaður af kaupum á rafbók hefði í raun verið hluti af þeim kostnaði sem neytandinn hefði þurft að greiða í tengslum við lánssamning og E ehf. hefði verið kunnugt um við samningsgerð. Því hefði borið að telja þann kostnað til heildarlántökukostnaðar. Var E ehf. talinn hafa brotið gegn tilteknum ákvæðum laga nr. 33/2013 um fullnægjandi upplýsingagjöf til neytenda. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur að öðru leyti en því að úrskurður áfrýjunarnefndar neytendamála var felldur úr gildi að því er varðaði að E ehf. hefði brotið gegn q-lið 2. mgr. 12. gr. þeirra laga.