Lífeyrissjóðurinn LB höfðaði mál gegn stefndu og krafðist breytinga á samkomulagi LB og aðildarfyrirtækja sjóðsins frá 1997, sem gert var í tengslum við setningu laga um einkavæðingu bankanna LÍ og B. Með samkomulaginu, sem byggt var á nánar tilgreindum tryggingarfræðilegum forsendum, skuldbundu aðildarfyrirtækin sig til að inna af hendi viðbótargreiðslu til LB sem skiptist niður á þau hlutfallslega, auk þess sem kveðið var á um hækkun á iðgjaldahlutfalli launagreiðanda. Aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB byggðu einkum á því að samkomulagið hafi verið ósanngjarnt og forsendur þess brostið. Ættu stefndu því, í tilteknum hlutföllum, að inna af hendi viðbótargreiðslu í samræmi við niðurstöðu matsgerðar frá 2017 og að frá 1. janúar 2015 ættu stefndu að bera ábyrgð á skuldbindingum svokallaðrar Hlutfallsdeildar LB umfram eignir á hverjum tíma. Þriðja varakrafa LB laut að því að viðurkennt yrði að stefndi Í bæri ábyrgð frá 1. janúar 1998 gagnvart LB á lífeyrisskuldbindingum þeirra sjóðfélaga í Hlutfallsdeild sem voru starfsmenn LÍ fyrir þann dag. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu LÍ vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB yrðu ekki teknar til greina á grundvelli 36. gr. samningalaga, og að tilvísanir LB til 65. gr. og 72. gr. stjórnarskrárinnar breyttu engu þar um. Með sömu röksemdum var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um að hafna málsástæðum LB fyrir aðalkröfu og tveimur varakröfum hans sem lutu að óskráðum reglum um brostnar forsendur og óréttmæta auðgun, sem og þriðju varakröfu LB. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóm um sýknu stefndu af kröfum LB.
...desember 1997 3 tók gildi ný reglugerð nr. 669/1997 um áfrýjanda en með henni var felld niður bakábyrgð banka og annarra vinnuveitenda sjóðfélaga á skuldbindingum áfrýjanda sem gilt hafði...
Hafnað var kröfum Lífeyrissjóðs, sem vörðuðu einkum breytingu samnings með vísan til reglna um óréttmæta auðgun, brostnar forsendur og sanngirnissjónarmið samkvæmt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.
...var viðaukinn einnig í fyrstu útgáfu samþykktanna frá 26. júní 1997, þ.e. reglugerð nr. 669/1997. Samhliða því að ábyrgð aðildarstofnana var felld niður var lagt tryggingafræðilegt mat á...
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem aðalkröfu og fyrstu og annarri varakröfu L var vísað frá dómi á þeim grundvelli að dómstólar hefðu ekki vald til að dæma um þær. Í úrskurði Landsréttar kom fram að kröfur L lytu samkvæmt hljóðan sinni að breytingum á nánar tilgreindu samkomulagi. Eins og L hefði afmarkað sakarefni málsins með kröfugerð sinni væri ótvírætt að það félli að formi til undir lög og landsrétt í skilningi 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991. Þá væru hvorki efni til að vísa kröfum L frá dómi vegna vanreifunar né vegna skorts á skilyrðum samaðildar samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
...Með reglugerð nr. 669/1997, sem tók gildi 31. desember 1997, var staðfest sú breyting á skipulagi stefnanda að ábyrgð aðildarfyrirtækja var felld brott. Þá var ákveðið að stefnandi skyldi...
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni L um dómkvaðningu matsmanns til þess að meta nánar tiltekin atriði í tengslum við greiðslur ábyrgðaraðila Eftirlaunasjóðs starfsmanna Landsbankans og Seðlabankans.
...Íslands og Landsbanka Íslands, og afgreidd á fundi sjóðfélaga 19. júní 1997, sbr. reglugerð nr. 669/1997.Varnaraðili bendir á að fyrirliggjandi matsbeiðni sé lögð fram í nafni sjóðsins en...
J starfaði óslitið hjá Landsbanka Íslands og síðar Seðlabanka Íslands frá 1955 til 1991, er hann hóf töku ellilífeyris. Frá þeim tíma og fram að gildistöku nýrrar reglugerðar um starfsemi L í árslok 1997 tóku lífeyrisgreiðslur til J mið af launum eftirmanns hans á hverjum tíma, svonefndri eftirmannsreglu. Með nýju reglugerðinni var sú breyting gerð á verðtryggingu réttindanna að framvegis skyldu greiðslur til J breytast í samræmi við vísitölu neysluverðs í stað þess að taka mið af launum eftirmanns hans. J taldi umrædda breytingu fela í sér ólögmæta skerðingu á áunnum lífeyrisréttundum sínum og krafði því L um fjárhæð, er nam mismun á þeim lífeyri, sem hann hafði fengið greiddan eftir gildistöku reglugerðarinnar, og lífeyris, sem hann taldi að hann hefði átt að fá samkvæmt eftirmannsreglunni. Hæstiréttur vísaði til þess að með breytingunni hefði J ekki verið sviptur nokkru af áunnum lífeyrisrétti sínum eins og hann hafði staðið við gildistöku reglugerðarinnar. Stæði ágreiningur aðila í raun um hvort heimilt hafi verið að breyta aðferð við að verðtryggja réttindi sjóðfélaga til framtíðar en um það hefði Hæstiréttur áður dæmt í málinu nr. 249/2000. Í þeim dómi var komist að þeirri niðurstöðu að þar sem breytingin hefði verið almenn og tekið til allra sjóðfélaga hefði hún verið bindandi fyrir aðila þess máls. Þar sem J hafði ekki borið fram haldbær rök fyrir því að annað hefði átt að gilda um áunnin réttindi hans en annarra var L sýknaður af kröfu hans.
...Að því er varðar fyrstnefnda mælikvarðann, sem að framan er getið, er óumdeilt að samkvæmt reglugerð nr. 669/1997 skyldi afnám eftirmannsreglu taka til allra, óháð því hvort réttindi þeirra...
S hafði starfað um áratuga skeið hjá SÍ þegar hann lét af störfum 31. mars 1998 og hóf töku eftirlauna. Ný reglugerð um eftirlaunasjóð starfsmanna SÍ og LÍ hafði tekið gildi 31. desember 1997. Taldi S að reglugerðin hefði skert eftirlaunarétt hans þar sem hætt var að miða fjárhæð eftirlauna við svokallaða eftirmannsreglu en þess í stað teknar upp verðbætur miðaðar við vísitölu neysluverðs. Krafðist hann þess að sér yrði bættur sá skaði, sem hin nýja skipan leiddi af sér. Beindi hann kröfunni aðallega að SÍ en til vara að SÍ og L sameiginlega og byggði á að eftirmannsreglan hefði verið hluti af starfskjörum hans hjá SÍ og hann ætti rétt á að fá greitt samkvæmt reglunni eða með öðrum hætti, sem ekki skerti réttindi hans. Taldi hann og að við setningu reglugerðarinnar hefði ekki verið gætt réttra málsmeðferðarreglna og hún hefði því ekki gildi gagnvart honum. Ekki var talið í ljós leitt að SÍ hefði lofað S að lífeyrir hans yrði greiddur með þessum hætti og að jafnvel þótt talið yrði að um ígildi loforðs hefði verið að ræða hafi skuldbinding SÍ verið leidd af reglum L og hefði því ekki getað verið um annað og meira en reglur lífeyrissjóðsins kvæðu á um á hverjum tíma. Taldist SÍ því ekki hafa bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart S. Með vísan til fyrri dóma Hæstaréttar var ekki talið að sú málsmeðferð sem L hafi viðhaft við breytingu reglugerðarinnar hefði verið ólögmæt og var því einnig hafnað kröfu S á hendur SÍ og L sameiginlega.
...Allt frá stofnun sjóðsins og fram til þess að reglugerð nr. 669/1997 tók gildi, var stjórn sjóðsins skipuð tveimur fulltrúum bankans/anna og einum fulltrúa sjóðfélaga. Nú er stjórnin...
Með setningu reglugerðar nr. 667/1997 um Lífeyrissjóð bankamanna voru gerðar tilteknar breytingar á skipulagi L. Leiddu þær til lækkunar á lífeyrissréttindahlutfalli S, sem lét af störfum hjá Seðlabanka Íslands 1978. Var lækkunin rakin til þeirrar túlkunar sjóðsins á ákvæðum reglugerðarinnar að 11. gr. hennar stæði framar 36. gr. og leiddi það til þess að sá sem léti af starfi eftir gildistöku reglugerðarinnar, greitt hefði iðgjald til sjóðsins og væri orðinn fullra 65 ára ætti rétt á 2.125% eftirlaunum fyrir hvert starfsár í fullu starfi, en að þeir sem hættir væru störfum fyrir gildistöku reglugerðarinnar, en hæfu töku lífeyris eftir þann tíma ættu ekki rétt á að lífeyrir þeirra tæki mið af 11. gr. Héraðsdómur féllst ekki á þessa túlkun L og taldi að skýrlega hefði þurft að kveða á um það í gildandi reglugerð ef önnur regla ætti að gilda um réttindahlutfall starfandi sjóðfélaga en þeirra sjóðfélaga sem hættir voru störfum fyrir gildistökuna og hefðu ekki hafið töku lífeyris. Slíkt mætti ekki lesa úr reglugerðinni og því væri fallist á aðalkröfu S þess efnis að hann skyldi njóta 2.125% lífeyris fyrir hvert ár sem hann greiddi í sjóðinn. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms með þeirri athugasemd að í reglugerð nr. 669/1997 fyrir Lífeyrissjóð bankamanna væri ekki um það getið, að annað ætti að gilda um réttindi þeirra, sem látið hefðu af störfum af öðrum ástæðum en elli og örorku, en þeirra, sem greiddu í sjóðinn á sama tíma og þeir og héldu áfram störfum hjá bönkunum. Um réttindi S fari því að 15. gr. reglugerðarinnar, en þar sé vitnað til 11. gr. hennar.
...Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms með þeirri athugasemd að í reglugerð nr. 669/1997 fyrir Lífeyrissjóð bankamanna væri ekki um það getið, að annað ætti að gilda um réttindi þeirra, sem...
Með setningu reglugerðar nr. 667/1997 um Lífeyrissjóð bankamanna voru gerðar tilteknar breytingar á skipulagi L. Leiddu þær til lækkunar á lífeyrissréttindahlutfalli S, sem vann hjá aðildarfyrirtækjum sjóðsins frá 1957-1980. Var lækkunin rakin til þeirrar túlkunar sjóðsins á ákvæðum reglugerðarinnar að 11. gr. hennar stæði framar 36. gr. og leiddi það til þess að sá sem léti af starfi eftir gildistöku reglugerðarinnar, greitt hefði iðgjald til sjóðsins og væri orðinn fullra 65 ára ætti rétt á 2.125% eftirlaunum fyrir hvert starfsár í fullu starfi, en að þeir sem hættir væru störfum fyrir gildistöku reglugerðarinnar, en hæfu töku lífeyris eftir þann tíma ættu ekki rétt á að lífeyrir þeirra tæki mið af 11. gr. Héraðsdómur féllst ekki á þessa túlkun L og taldi að skýrlega hefði þurft að kveða á um það í gildandi reglugerð ef önnur regla ætti að gilda um réttindahlutfall starfandi sjóðfélaga en þeirra sjóðfélaga sem hættir voru störfum fyrir gildistökuna og hefðu ekki hafið töku lífeyris. Slíkt mætti ekki lesa úr reglugerðinni og því væri fallist á kröfu S þess efnis að hann skyldi njóta 2.125% lífeyris fyrir hvert ár sem hann greiddi í sjóðinn. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms með þeirri athugasemd að í reglugerð nr. 669/1997 fyrir Lífeyrissjóð bankamanna væri ekki um það getið, að annað ætti að gilda um réttindi þeirra, sem látið hefðu af störfum af öðrum ástæðum en elli og örorku, en þeirra, sem greiddu í sjóðinn á sama tíma og þeir og héldu áfram störfum hjá bönkunum. Um réttindi S fari því að 15. gr. reglugerðarinnar, en þar sé vitnað til 11. gr. hennar. Þá stóð ágreiningur um afnám svokallaðrar eftirmannsreglu, en hún varðaði aðferð til að verðtryggja rétt sjóðfélaga. Taldi S að afnám hennar myndi skerða eftirlaunaréttindi sín og krafðist þess að ákvæði reglugerðarinnar þar um yrði dæmt ólögmætt gagnvart sér. Héraðsdómur féllst ekki á kröfu S og staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu og taldi breytingun hafa verið almenna og tekið til allra sjóðfélaga.
...Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms með þeirri athugasemd að í reglugerð nr. 669/1997 fyrir Lífeyrissjóð bankamanna væri ekki um það getið, að annað ætti að gilda um réttindi þeirra, sem...