Dómstólaleit

X, Y og Z voru, ásamt tilgreindum félögum þeim tengdum, meðal annars ákærðir fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa ýmist staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, eigi staðið skil á skattframtölum eða þvættað ólögmætan ávinning af skattalagabrotunum. Með dómi héraðsdóms voru ákærðu, X og Z, sakfelldir samkvæmt ákæru en Y var sýknaður að hluta. Fyrir Landsrétti kröfðust X, Y og Z þess að tilgreindum ákæruliðum á hendur þeim yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar 2. desember 2022 var fallist á kröfur ákærðu að hluta en þar með var öllum sakargiftum á hendur Z vísað frá héraðsdómi. Kom því eingöngu til skoðunar niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu X og Y samkvæmt þeim ákæruliðum sem eftir stóðu sem og úrlausn héraðsdóms um upptöku fjármuna á reikningum tilgreindra einkahlutafélaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest að því er varðaði sakfellingu ákærðu fyrir skattalaga- og bókhaldsbrot í sjálfstæðum atvinnurekstri ákærða X annars vegar og í rekstri einkahlutafélagsins Æ hins vegar. Þá var þeim ákærulið sem beindist að X og varðaði ætlað peningaþvætti vísað frá héraðsdómi með vísan til c-liðar 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Að því er varðar kröfur á hendur einkahlutafélögum tengdum ákærðu X og Y, þá var rakið að upptökukröfur ákæruvaldsins væru settar fram með þeim hætti að þær lytu eingöngu að ólögmætum ávinningi ætlaðra brota sem vísað hefði verið frá héraðsdómi. Samkvæmt þessu, og í ljósi þess hvernig ákæruvaldið hefði kosið að afmarka kröfur sínar um upptöku, gætu þeir fjármunir sem krafist var upptöku á ekki talist ólögmætur ávinningur refsiverðrar háttsemi. Var öllum kröfum ákæruvaldsins um upptöku fjármuna því hafnað. Við ákvörðun refsingar var litið til þess langa tíma sem rannsókn og meðferð málsins hafði tekið. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var refsing ákærðu hvors um sig ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 12 mánuði. Þá var X gert að greiða 52.758.807 krónur í sekt til ríkissjóðs og Y 59.056.545 krónur.

X, Y og Z voru, ásamt tilgreindum félögum þeim tengdum, meðal annars ákærðir fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa ýmist staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, eigi staðið skil á skattframtölum eða þvættað ólögmætan ávinning af skattalagabrotunum. Með dómi héraðsdóms voru ákærðu, X og Z, sakfelldir samkvæmt ákæru en Y var sýknaður að hluta. Fyrir Landsrétti kröfðust X, Y og Z þess að tilgreindum ákæruliðum á hendur þeim yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar var rakið að vissir liðir ákæru tækju til sömu annmarka á skattskilum ákærðu og álagsbeiting ríkisskattsstjóra samkvæmt 1. og 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt laut að. Álag ríkisskattsstjóra hefði verið fellt niður með úrskurði yfirskattanefndar en að mati dómsins væri ekki tækur annar skýringarkostur en að leggja til grundvallar að niðurfelling álagsins hafi falið í sér sýknu í skilningi 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Rakin voru þau viðmið um túlkun ákvæðisins sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Ekki var talið að sýnt hefði verið fram á að viðmið um nægjanlega samþættingu í tíma væru uppfyllt og var þeim ákæruliðum sem fyrrgreint ákvæði tók til því vísað frá héraðsdómi. Þá var tilteknum ákæruliðum, sem sneru að ætluðu peningaþvætti ákærðu, vísað frá héraðsdómi, ýmist vegna þess að ákæruliðirnir uppfylltu ekki kröfur c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, eða á grundvelli fyrrgreinds ákvæðis mannréttindasáttmálans.