L höfðaði mál gegn A til heimtu skuldar samkvæmt skuldabréfi sem B gaf út árið 1992 og A hafði gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Með úrskurði héraðsdóms var bú B tekið til gjaldþrotaskipta árið 2017 og féll lánið þá allt í gjalddaga. L beindi kröfu að A sem ábyrgðarmanni lánsins en eftirstöðvar þess námu þá 1.210.380 krónum. Byggði A á því að forsenda fyrir sjálfskuldarábyrgð hans hefði brostið vegna breytinga á fyrningarreglum gjaldþrotaskiptalaga með lögum nr. 142/2010, enda hafi með þeim verið breytt þeirri meginreglu íslensks kröfuréttar, sem gilt hafi þegar hann tókst á hendur ábyrgð lánsins, að ábyrgðarmaður sem leysti til sín skuld ætti óskoraðan kröfurétt á hendur skuldara. Í dómi Landsréttar kom fram að A hefði mátt gera ráð fyrir að löggjöf gæti tekið breytingum er varðaði samningssviðið á lánstíma. Hefði A ekki sýnt fram á að með umræddum lagabreytingum hefði orðið forsendubrestur þannig að áhrif hefði á ábyrgðarskuldbindingu hans. Þá var ekki heldur fallist á að ósanngjarnt yrði talið af L eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera fyrir sig loforð hans um sjálfskuldarábyrgð. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.
...og reglugerð nr. 478/2011. Endurgreiðsla lánsins skyldi hefjast tveimur árum eftir námslok lántakanda eða í júní 1993 og nam fjárhæð þess þá 1.163.117 krónum uppreiknuð miðað við...
Sýknað var af kröfu lánþega hjá Lánasjóði íslenskra námsmanna um ógildingu úrskurðar málskotsnefndar lánasjóðsins, en með úrskurðinum hafði verið staðfest ákvörðun stjórnar lánasjóðsins um að synja beiðni lánþegans um undanþágu frá afborgun námsláns.
...21/1992 né reglugerð nr. 478/2011 og brjóti raunar í bága við 13. gr. reglugerðarinnar og það heildarmat á aðstæðum sem eigi að framkvæma samkvæmt ákvæði 6. mgr. 8...
Lánasjóður íslenskra námsmanna (
Stefán A. Svensson lögmaður)
gegn
Höllu Sigrúnu Sveinbjörnsdóttur Kristmundi Magnússyni, Maríu Guðrúnu Guðjónsdóttur og Halldóru Jónu Sölvadóttur (
Haukur Örn Birgisson lögmaður)
L höfðaði mál gegn HS, K, M og HJ til heimtu skuldar samkvæmt skuldabréfi fyrir námslánum sem HS gaf út árið 2006. Með áritun á skuldabréfið gekkst S í sjálfskuldarábyrgð fyrir kröfu L á grundvelli þess. S lést á árinu 2007 og var ekkju hans, HJ, veitt leyfi til setu í óskiptu búi. Við það féll á hana skuldbinding S við L en hámark ábyrgðarinnar var þá fært niður í fjárhæð hennar á dánardegi S. Hinn 27. febrúar 2008 gekkst M í sjálfskuldarábyrgð fyrir tiltekinni fjárhæð vegna námslána HS til viðbótar fyrri sjálfskuldarábyrgð og gerði K slíkt hið sama 16. júlí sama ár. Talið var að ekki væru skilyrði til annars en að taka til greina kröfu L um skyldu HS til að greiða skuldina ásamt dráttarvöxtum að frádregnum innborgunum inn á hana. Þá var talið að þar sem HJ hafði sótt þing í héraði en engar kröfur gert yrði að meta þá þögn hennar sem samþykki á kröfu L, sbr. 3. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og fella dóm á kröfuna því til samræmis, sbr. 1. mgr. 98. gr. sömu laga. Var HJ því gert að greiða L óskipt með HS samanlagða fjárhæð námslána sem HS hafði fengið fyrir andlát S og hann hafði staðið í ábyrgð fyrir. L hélt því fram í málinu að yfirlýsing M um sjálfskuldarábyrgð fæli í sér ábyrgð á allri skuld HS samkvæmt skuldabréfinu. Talið var að skilja yrði texta yfirlýsingar M á þann veg að sjálfskuldarábyrgðinni hefði aðeins verið ætlað að taka við þar sem sleppti eldri ábyrgð, sem þá var komin á herðar HJ, og ná þannig til skulda sem HS stofnaði til við L með nýjum námslánum eftir þann tíma. Var M því gert að greiða L óskipt með HS fjárhæð námsláns sem HS fékk greitt út eftir að ábyrgðin var veitt en til frádráttar kom innborgun M inn á skuldina. Loks kom fram að í yfirlýsingu K um sjálfskuldarábyrgð hefði verið tekið fram að hún væri gerð af því tilefni að ábyrgð hefði vantað vegna væntanlegra lána. Þar sem fyrir lá að HS stofnaði ekki til skuldar við L vegna nýrra námslána eftir að ábyrgðin var veitt var K sýknaður af kröfu L.
...nú reglugerð nr. 478/2011, kemur fram að séu ábyrgðarmenn fleiri en einn geti sjálfskuldarábyrgð hvers þeirra takmarkast við tiltekna fjárhæð. Þar segir jafnframt að miða skuli við að samtala...
L krafðist þess að viðurkennd yrðu slit á fyrningu kröfu sinnar á hendur S samkvæmt skuldabréfi sem hún gaf út til L vegna námslána. Bú S var tekið til gjaldþrotaskipta í desember 2014 og við lok þeirra 2. mars 2015 hófst nýr tveggja ára fyrningartími á kröfu L. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. væri réttur L til að fá slitið fyrningu kröfu sinnar á hendur S háður þeim skilyrðum að hann sýndi fram á annars vegar að hann hefði sérstaka hagsmuni af því og hins vegar að líkur mætti telja á að fullnusta gæti fengist á kröfunni á nýjum fyrningartíma. Að því er varðaði fyrra skilyrði þess ákvæðis vísaði Hæstiréttur til þess að líta yrði svo á að í tilvikum, þar sem krafa hefði ekki orðið til út af ólögmætri háttsemi skuldara, fæli skilyrðið einkum í sér að kröfuhafi þyrfti vegna sinna eigin aðstæðna að hafa svo að teljandi væri hagsmuni umfram aðra kröfuhafa af því að tiltekin krafa yrði ekki látin falla niður fyrir fyrningu. Taldi Hæstiréttur aðstæður L ekki sérstakar í samanburði við aðra lánveitendur. Þá yrði ekki framhjá því litið að L væri ríkisstofnun, sem fengi fé til að standa undir starfsemi sinni m.a. með framlögum ríkisins, þess sama og hefði í skjóli löggjafarvalds síns sett 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 án þess að undanþiggja áfrýjanda eða aðra tiltekna lánardrottna frá því að þurfa að hlíta reglum ákvæðisins. Þar sem því hefði ekki verið borið við að S hefði með ólögmætri háttsemi stofnað til skuldar við L taldi Hæstiréttur að skilyrði 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 væru ekki uppfyllt og þurfti þá ekki að líta frekar til þess að L hefði á engan hátt leitt í ljós að líkur væru á að fullnusta kröfunnar gæti fengist á nýjum fyrningartíma.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, sbr. áður reglugerð nr. 602/1997, fyrir því að fá námslán eigi rétt...
L krafðist þess að viðurkennd yrðu slit á fyrningu kröfu sinnar á hendur J samkvæmt tveimur skuldabréfum sem hún gaf út til L vegna námslána. Bú J var tekið til gjaldþrotaskipta í febrúar 2013 og við lok þeirra 14. ágúst sama ár hófst nýr tveggja ára fyrningartími á kröfu L. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. væri réttur L til að fá slitið fyrningu kröfu sinnar á hendur J háður þeim skilyrðum að hann sýndi fram á annars vegar að hann hefði sérstaka hagsmuni af því og hins vegar að líkur mætti telja á að fullnusta gæti fengist á kröfunni á nýjum fyrningartíma. Að því er varðaði fyrra skilyrði þess ákvæðis vísaði Hæstiréttur til þess að líta yrði svo á að í tilvikum, þar sem krafa hefði ekki orðið til út af ólögmætri háttsemi skuldara, fæli skilyrðið einkum í sér að kröfuhafi þyrfti vegna sinna eigin aðstæðna að hafa svo að teljandi væri hagsmuni umfram aðra kröfuhafa af því að tiltekin krafa yrði ekki látin falla niður fyrir fyrningu. Taldi Hæstiréttur aðstæður L ekki sérstakar í samanburði við aðra lánveitendur. Þá yrði ekki framhjá því litið að L væri ríkisstofnun, sem fengi fé til að standa undir starfsemi sinni m.a. með framlögum ríkisins, þess sama og hefði í skjóli löggjafarvalds síns sett 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 án þess að undanþiggja áfrýjanda eða aðra tiltekna lánardrottna frá því að þurfa að hlíta reglum ákvæðisins. Þar sem því hefði ekki verið borið við að J hefði með ólögmætri háttsemi stofnað til skulda við L taldi Hæstiréttur að skilyrði 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 væru ekki uppfyllt og þurfti þá ekki að líta frekar til þess að L hefði á engan hátt leitt í ljós að líkur væru á að fullnusta kröfunnar gæti fengist á nýjum fyrningartíma.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán eigi rétt á námslánum í samræmi við markmið...
L krafðist þess að viðurkennd yrðu slit á fyrningu kröfu sinnar á hendur G samkvæmt skuldabréfi sem hún gaf út til L vegna námslána. Bú G var tekið til gjaldþrotaskipta í febrúar 2013 og við lok þeirra 31. maí sama ár hófst nýr tveggja ára fyrningartími á kröfu L. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. væri réttur L til að fá slitið fyrningu kröfu sinnar á hendur G háður þeim skilyrðum að hann sýndi fram á annars vegar að hann hefði sérstaka hagsmuni af því og hins vegar að líkur mætti telja á að fullnusta gæti fengist á kröfunni á nýjum fyrningartíma. Að því er varðaði fyrra skilyrði þess ákvæðis vísaði Hæstiréttur til þess að líta yrði svo á að í tilvikum, þar sem krafa hefði ekki orðið til út af ólögmætri háttsemi skuldara, fæli skilyrðið einkum í sér að kröfuhafi þyrfti vegna sinna eigin aðstæðna að hafa svo að teljandi væri hagsmuni umfram aðra kröfuhafa af því að tiltekin krafa yrði ekki látin falla niður fyrir fyrningu. Taldi Hæstiréttur aðstæður L ekki sérstakar í samanburði við aðra lánveitendur. Þá yrði ekki framhjá því litið að L væri ríkisstofnun, sem fengi fé til að standa undir starfsemi sinni m.a. með framlögum ríkisins, þess sama og hefði í skjóli löggjafarvalds síns sett 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 án þess að undanþiggja áfrýjanda eða aðra tiltekna lánardrottna frá því að þurfa að hlíta reglum ákvæðisins. Þar sem því hefði ekki verið borið við að G hefði með ólögmætri háttsemi stofnað til skuldar við L taldi Hæstiréttur að skilyrði 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 væru ekki uppfyllt og þurfti þá ekki að líta frekar til þess að L hefði á engan hátt leitt í ljós að líkur væru á að fullnusta kröfunnar gæti fengist á nýjum fyrningartíma.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán eigi rétt á námslánum í samræmi við markmið...
L krafðist þess að viðurkennd yrðu slit á fyrningu kröfu sinnar á hendur K samkvæmt skuldabréfi sem hann gaf út til L vegna námslána. Bú K var tekið til gjaldþrotaskipta í febrúar 2013 og við lok þeirra 31. maí sama ár hófst nýr tveggja ára fyrningartími á kröfu L. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. væri réttur L til að fá slitið fyrningu kröfu sinnar á hendur K háður þeim skilyrðum að hann sýndi fram á annars vegar að hann hefði sérstaka hagsmuni af því og hins vegar að líkur mætti telja á að fullnusta gæti fengist á kröfunni á nýjum fyrningartíma. Að því er varðaði fyrra skilyrði þess ákvæðis vísaði Hæstiréttur til þess að líta yrði svo á að í tilvikum, þar sem krafa hefði ekki orðið til út af ólögmætri háttsemi skuldara, fæli skilyrðið einkum í sér að kröfuhafi þyrfti vegna sinna eigin aðstæðna að hafa svo að teljandi væri hagsmuni umfram aðra kröfuhafa af því að tiltekin krafa yrði ekki látin falla niður fyrir fyrningu. Taldi Hæstiréttur aðstæður L ekki sérstakar í samanburði við aðra lánveitendur. Þá yrði ekki framhjá því litið að L væri ríkisstofnun, sem fengi fé til að standa undir starfsemi sinni m.a. með framlögum ríkisins, þess sama og hefði í skjóli löggjafarvalds síns sett 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 án þess að undanþiggja áfrýjanda eða aðra tiltekna lánardrottna frá því að þurfa að hlíta reglum ákvæðisins. Þar sem því hefði ekki verið borið við að K hefði með ólögmætri háttsemi stofnað til skuldar við L taldi Hæstiréttur að skilyrði 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 væru ekki uppfyllt og þurfti þá ekki að líta frekar til þess að L hefði á engan hátt leitt í ljós að líkur væru á að fullnusta kröfunnar gæti fengist á nýjum fyrningartíma.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán eigi rétt á námslánum í samræmi við markmið...
L krafðist þess að viðurkennd yrðu slit á fyrningu kröfu sinnar á hendur V samkvæmt skuldabréfi sem hún gaf út til L vegna námslána. Bú V var tekið til gjaldþrotaskipta í september 2013 og við lok þeirra 19. desember sama ár hófst nýr tveggja ára fyrningartími á kröfu L. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. væri réttur L til að fá slitið fyrningu kröfu sinnar á hendur V háður þeim skilyrðum að hann sýndi fram á annars vegar að hann hefði sérstaka hagsmuni af því og hins vegar að líkur mætti telja á að fullnusta gæti fengist á kröfunni á nýjum fyrningartíma. Að því er varðaði fyrra skilyrði þess ákvæðis vísaði Hæstiréttur til þess að líta yrði svo á að í tilvikum, þar sem krafa hefði ekki orðið til út af ólögmætri háttsemi skuldara, fæli skilyrðið einkum í sér að kröfuhafi þyrfti vegna sinna eigin aðstæðna að hafa svo að teljandi væri hagsmuni umfram aðra kröfuhafa af því að tiltekin krafa yrði ekki látin falla niður fyrir fyrningu. Taldi Hæstiréttur aðstæður L ekki sérstakar í samanburði við aðra lánveitendur. Þá yrði ekki framhjá því litið að L væri ríkisstofnun, sem fengi fé til að standa undir starfsemi sinni m.a. með framlögum ríkisins, þess sama og hefði í skjóli löggjafarvalds síns sett 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 án þess að undanþiggja áfrýjanda eða aðra tiltekna lánardrottna frá því að þurfa að hlíta reglum ákvæðisins. Þar sem því hefði ekki verið borið við að V hefði með ólögmætri háttsemi stofnað til skuldar við L taldi Hæstiréttur að skilyrði 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 væru ekki uppfyllt og þurfti þá ekki að líta frekar til þess að L hefði á engan hátt leitt í ljós að líkur væru á að fullnusta kröfunnar gæti fengist á nýjum fyrningartíma.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylli skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán, eigi rétt á því, í samræmi við markmið...
Lántaka var gert að endurgreiða námslán, en ágreiningur var um að hve miklu leyti ábyrgðarmenn hefðu ábyrgst endurgreiðslur lánsins. Var ábyrgð eins þeirra aldrei talin hafa orðið virk og var hann sýknaður. Viðbótarábyrgð annars var aðeins talin ná til láns sem veitt var eftir að ábyrgðin var samþykkt. Fallist var á að ábyrgð þess þriðja, sem situr í óskiptu búi eftir upphaflegan ábyrgðarmann, næmi þeirri fjárhæð sem lánið stóð í við andlát hans og stefnandi hafði takmarkað ábyrgð hans við.
...nú reglugerð nr. 478/2011, kemur fram að séu ábyrgðarmenn fleiri en einn geti sjálfskuldarábyrgð hvers þeirra takmarkast við tiltekna fjárhæð. Þar segir jafnframt að miða skuli við að samtala...
Stefndu, sem m.a. höfðu borið við fyrningu, voru sem ábyrgðarmenn dæmdar til að greiða lánasjóðsnum skuld vegna námslána aðalskuldara.
...21/1992 og reglugerð nr. 478/2011 um Lánasjóð íslenskra námsmanna með áorðnum breytingum, laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, innheimtulaga nr. 95/2008 og reglugerðar um hámarksfjárhæð innheimtukostnaðar nr...
Ágreiningur var uppi um hvort skilyrði 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. um sérstaka hagsmuni af fyrningarslitum væri fullnægt, sem og skilyrði um hvort líkur mætti telja á að fullnusta gæti fengist á kröfu á fyrningartíma. Var hvorugu skilyrðinu talið fullnægt. Var kröfu Lánasjóðs íslenskra námsmanna um fyrningarslit á kröfu á grundvelli námsláns því hafnað.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, sbr. áður reglugerð nr. 602/1997, fyrir því að fá námslán eigi rétt...
Hafnað var kröfu Lánasjóðs íslenskra námsmanna um að slíta fyrningu á kröfu sjóðsins á hendur gjaldþrota einstaklingi.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán eigi rétt á námslánum í samræmi við markmið...
Kröfu stefnanda um að viðurkennd yrðu fyrningarslit á kröfu hans var hafnað. Stefnandi þannig ekki talinn hafa sérstaka hagsmuni af fyrningarslitum, í skilningi 3.mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
...námsmönnum námslán og allir námsmenn sem uppfylli skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán, eigi rétt á því, í samræmi við markmið...
Bú stefnda hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta. Samkvæmt 3. mgr. 165 gr. laga nr. 21/1991, sbr. 1. gr. laga nr. 142/2010, fyrntust á tveimur árum allar kröfur sem hafði verið lýst við skiptin og ekki fengist greiddar nema kröfuhafi höfðaði mál á hendur þrotamanni innan fyrningarfrests og sýndi fram á að hann hefði sérstaka hagsmuni af því að rjúfa fyrningu kröfu sinnar, svo og að líkur væru á fullnustu kröfunnar á nýjum fyrningartíma. Því var hafnað að stefnandi, Lánasjóður íslenskra námsmanna, hefði sýnt fram á sérstaka hagsmuni sína af því að rjúfa fyrningu þeirrar kröfu sem hann lýsti við skipti á búi stefnda en fékk ekki greidda.
...og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán eigi rétt á námslánum í samræmi við...
Bú stefnda hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta. Samkvæmt 3. mgr. 165 gr. laga nr. 21/1991, sbr. 1. gr. laga nr. 142/2010, fyrntust á tveimur árum allar kröfur sem hafði verið lýst við skiptin og ekki fengist greiddar nema kröfuhafi höfðaði mál á hendur þrotamanni innan fyrningarfrests og sýndi fram á að hann hefði sérstaka hagsmuni af því að rjúfa fyrningu kröfu sinnar, svo og að líkur væru á fullnustu kröfunnar á nýjum fyrningartíma. Því var hafnað að stefnandi, Lánasjóður íslenskra námsmanna, hefði sýnt fram á sérstaka hagsmuni sína af því að rjúfa fyrningu þeirrar kröfu sem hann lýsti við skipti á búi stefnda en fékk ekki greidda.
...og allir námsmenn sem uppfylla skilyrði laga nr. 21/1992, sbr. reglugerð nr. 478/2011, fyrir því að fá námslán eigi rétt á námslánum í samræmi við...
Stefndu gert að greiða stefnanda skuld vegna námsláns sem hún hafði gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir.
...nú reglugerð nr. 478/2011. Ennfremur er vísað til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu og laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um varnarþing er vísað til...